ကျနော်တို့ နေ့စဉ်ဖြတ်သန်း ရှင်သန်နေရတဲ့ လောကဓံ ခရီးလမ်းမှာ ရင်ဆိုင်ရလေ့ရှိတဲ့ အခက်အခဲ ပြဿနာတွေ၊ ဖိအားတွေကို စဉ်းစားကြည့်တဲ့အခါ အများအားဖြင့် ကြမ်းတမ်းတဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေ၊ ရန်လိုမှုတွေ၊ ပြင်းထန်တဲ့ ဝေဖန်မှုတွေကိုသာ ပြဿနာလို့ အလွယ်တကူ ထင်မြင်တတ်ကြပါတယ်။ အဲဒီလို ကြမ်းတမ်းတဲ့ ဖိအားတွေ လာတဲ့အခါ ကျနော်တို့ရဲ့ စိတ်က ချက်ချင်း သတိထားမိပြီး ရှောင်ရှားဖို့၊ ဒါမှမဟုတ် ခုခံဖို့ အလွယ်တကူ ပြင်ဆင်နိုင်ကြပါတယ်။ သို့သော်လည်း တကယ်တမ်း ကျနော်တို့ကို သံသရာထဲမှာ အခိုင်အမာ ဆွဲချည်ထားတဲ့၊ ကျနော်တို့ အလွယ်တကူ သတိမထားမိဘဲ ကျရှုံးတတ်တဲ့ အရာကတော့ “ပတ်ဝန်းကျင်၏ အနုနည်း ဖိအားများ” ပင် ဖြစ်ပါတယ်။

အနုနည်း ဖိအားဆိုတာ ဘာလဲ။ အဲဒါဟာ ချီးမွမ်းမြှောက်စားခြင်း၊ မျှော်လင့်ချက် ကြီးကြီးမားမား ထားခြင်း၊ သံယောဇဉ် နှောင်ကြိုးတွေနဲ့ ရစ်ပတ်ခြင်း၊ “ခင်ဗျားမှ မလုပ်ပေးရင် မဖြစ်တော့ဘူး” လို့ ပြောဆို တောင်းဆိုခြင်း၊ ကိုယ်ကျင့်တရားအရ တာဝန်ရှိသယောင်ယောင် သိမ်မွေ့စွာ ဖိအားပေးခြင်း စတဲ့ သာယာနာပျော်ဖွယ်ကောင်းတဲ့၊ ငြင်းဆန်ရ ခက်ခဲတဲ့ လူမှုရေး၊ ပတ်ဝန်းကျင်ရေးရာ အခြေအနေတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို အနုနည်း ဖိအားတွေ ကြုံလာရတဲ့အခါ ကျနော်တို့ဟာ မသိမသာနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ မူလလမ်းကြောင်းကနေ သွေဖည်သွားပြီး လောကီ အရှုပ်အထွေးတွေထဲကို အလိုလို မျောပါသွားတတ်ပါတယ်။ ဒီလို သိမ်မွေ့လွန်းတဲ့ လှည့်စားမှုကြီးကို ကျော်လွှားနိုင်ဖို့ဆိုရင် သာမန် စဉ်းစားတွေးခေါ်မှုတွေနဲ့ မရနိုင်ဘဲ၊ တကယ့် ဖြစ်ရပ် အစစ်အမှန်ကို ထိုးထွင်းသိမြင်မယ့် မဆုတ်မနစ်သော လုံ့လဖြင့်သာ ရင်ဆိုင် တုံ့ပြန်ဖို့ လိုအပ်လှပါတယ်။

မှန်နန်းဆောင် အတွင်းမှ ပြုံးရွှင်စွာ ဖိတ်ခေါ်နေသော အရိပ်များ (ဥပမာ)

ဒီအခြေအနေကို အလွန် ရှင်းလင်း ထင်ရှားသွားစေဖို့အတွက် ဥပမာတစ်ခုနဲ့ သေချာစွာ လေ့လာကြည့်ရအောင်ပါ။ လူတစ်ယောက်ဟာ သူသွားရမယ့် လွတ်မြောက်ရာ ပန်းတိုင်ကို သွားဖို့အတွက် ခမ်းနားလှပတဲ့ မှန်နန်းဆောင်ကြီး တစ်ခုကို ဖြတ်သန်း သွားရတယ် ဆိုပါစို့။ အဲဒီ မှန်နန်းဆောင်ကြီးထဲ ရောက်တဲ့အခါ မှန်ပြင်တွေပေါ်မှာ အလွန် လှပတဲ့၊ သိမ်မွေ့တဲ့ အရိပ်ပေါင်းများစွာ ပေါ်လာပါတယ်။ အဲဒီအရိပ်တွေက သူ့ကို ကြမ်းကြမ်းတမ်းတမ်း တိုက်ခိုက်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီအစား သူ့ကို ပြုံးပြတယ်၊ ချီးမွမ်းစကားတွေ ပြောတယ်၊ “ဒီမှာ ခဏလောက် နေသွားပါဦး၊ မင်းကို ငါတို့ အရမ်း လိုအပ်နေပါတယ်၊ မင်းမရှိရင် ငါတို့ ဒုက္ခရောက်မှာမို့ ကျေးဇူးပြုပြီး ကူညီပါဦး” ဆိုပြီး မျက်ရည်လေးတွေနဲ့ သနားစရာကောင်းအောင် တောင်းဆိုကြတယ်။

အဲဒီအခါ ခရီးသွားဟာ သူ့ရဲ့ မူလ ရည်မှန်းချက်ကို မေ့သွားပြီး၊ မှန်ထဲက အရိပ်တွေကို အားနာလာတယ်၊ ကူညီချင်စိတ်တွေ ပေါ်လာတယ်။ “ငါက အရေးပါတဲ့သူပဲ၊ သူတို့ ငါ့ကို လိုအပ်နေတယ်” ဆိုပြီး မှန်ထဲက အရိပ်တွေနဲ့ စကားရပ်ပြောနေမယ်၊ သူတို့ကို သွားရောက် ပွေ့ဖက် နှစ်သိမ့်ပေးနေမယ် ဆိုပါစို့။ သူ မှန်ပြင်ပေါ်မှာ ဘယ်လောက်ပဲ အချိန်ကုန်ခံပြီး အရိပ်တွေကို လိုက်လံ ကူညီနေပါစေ၊ အဲဒီအရိပ်တွေရဲ့ တောင်းဆိုမှုဟာ ဘယ်တော့မှ ပြီးဆုံးသွားမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ သူဟာ အဲဒီ မှန်နန်းဆောင်ထဲမှာပဲ အချိန်ကုန် လူပန်းဖြစ်ပြီး ပန်းတိုင်ကို ဘယ်တော့မှ ရောက်နိုင်တော့မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ အဲဒီ မှန်ထဲက အရိပ်ဆိုတာ တကယ်ရှိနေတဲ့ အရာ လုံးဝ မဟုတ်လို့ပါပဲ။

ကျနော်တို့ နေ့စဉ် ရှင်သန် ဖြတ်သန်းနေရတဲ့ လောကကြီး ဆိုတာဟာလည်း အဲဒီ မှန်နန်းဆောင်ကြီးနဲ့ အတိအကျ တူညီလှပါတယ်။ ပတ်ဝန်းကျင်ကနေ ကျနော်တို့ကို ချီးမွမ်းတာ၊ တာဝန်တွေ ပေးတာ၊ မျှော်လင့်ချက်တွေ ထားတာ စတဲ့ အနုနည်း ဖိအားတွေဆိုတာ အဲဒီ မှန်ထဲက ဖိတ်ခေါ်နေတဲ့ အရိပ်တွေပါပဲ။ ဒီနေရာမှာ အလွန် အရေးကြီးတဲ့ အချက်ကို သေချာစွာ သဘောပေါက်ဖို့ လိုပါတယ်။ ကျနော်တို့ နေ့စဉ် အသေအလဲ ဆုပ်ကိုင်ထားတဲ့၊ တကယ်ရှိတယ်လို့ ထင်မှတ်ထားတဲ့ “ငါ၊ သူတစ်ပါး၊ ယောက်ျား၊ မိန်းမ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ” ဆိုတဲ့ အရာအားလုံးဟာ တကယ်ရှိနေတဲ့ အရာတွေ လုံးဝ (လုံးဝ) မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒါတွေဟာ ခန္ဓာငါးပါး အစုအဝေးကြီးအပေါ် အခြေခံပြီး ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ မှန်မှာပေါ်တဲ့ အရိပ်လို အရိပ်တွေ သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။

အရိပ်ပေါ်ကနေ စဉ်းစားခြင်း၏ အန္တရာယ်

ခန္ဓာငါးပါး ဆိုတဲ့ အကြောင်းတရားတွေ စုဆုံသွားတဲ့ အခိုက်အတန့်မှာ “ငါ” လို့ ထင်ရတဲ့၊ “သူတစ်ပါး” လို့ ထင်ရတဲ့ ပညတ် အရိပ်ကြီးတွေ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။ သို့သော် ကျနော်တို့ ပုထုဇဉ်တွေဟာ အဲဒီ မှန်ထဲက အရိပ်တွေကို အစစ်အမှန်လို့ အထင်အမှားကြီး မှားနေကြပါတယ်။ အဲဒီအရိပ်ကို “ငါ” လို့ ထင်ပြီး၊ ပတ်ဝန်းကျင်က မျှော်လင့်ချက်ထားတဲ့ အရိပ်တွေကို “သူတစ်ပါး” လို့ ထင်ကြပါတယ်။

အဲဒီလို ထင်မှတ်ပြီး “သူတို့က ငါ့ကို အားကိုးနေတယ်၊ ငါ မလုပ်ပေးရင် ငါ့ဂုဏ်သိက္ခာ ကျသွားလိမ့်မယ်၊ ငါ့ကို လူကောင်းတစ်ယောက်လို့ ထင်မှာ မဟုတ်တော့ဘူး” စသဖြင့် အရာရာကို အဲဒီ အရိပ်ပေါ်ကနေ အခြေခံပြီး စဉ်းစားကြပါတယ်။ အရာရာကို ထိုသို့ အရိပ်ပေါ်ကနေ စဉ်းစားနေသရွေ့ ကျနော်တို့ဟာ ပြဿနာရဲ့ အရင်းအမြစ်ကို ဘယ်တော့မှ တွေ့နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ပြဿနာကို အပြင်ဘက်က လူတွေ၊ အခြေအနေတွေမှာ လိုက်လံ ဖြေရှင်းနေခြင်း၊ သူတစ်ပါးရဲ့ အလိုကျ လိုက်လံ ဖြည့်ဆည်းပေးနေခြင်းဟာ မှန်ပေါ်က အရိပ်ကို သွားရောက် နှစ်သိမ့်ပေးနေခြင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။

အရိပ်ကို အစစ်ထင်ပြီး အရိပ်တွေရဲ့ အနုနည်း ဖိအားကို လိုက်လျောနေသရွေ့ ကျနော်တို့ရဲ့ အတွင်းသန္တာန်မှာ “ငါလုပ်နိုင်တယ်၊ ငါက အရေးပါတယ်” ဆိုတဲ့ မာနတွေ၊ “ငါ့ကို ချီးမွမ်းကြတယ်” ဆိုတဲ့ လောဘတွေ အဆုံးမရှိ ကြီးထွားလာပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီလို အရိပ်တွေနောက် လိုက်နေသမျှ ကာလပတ်လုံး ကျနော်တို့ဟာ တကယ့် ဖြစ်ရပ် အစစ်အမှန်နဲ့ တဖြည်းဖြည်း ဝေးကွာသွားပြီး သံသရာထဲမှာ ပိတ်လှောင် ခံနေရဦးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

တကယ် ဖြစ်ရပ် အစစ်အမှန် (စိတ္တာနုပဿနာ လေ့လာခြင်း)

ဒီလို သိမ်မွေ့လှတဲ့ အနုနည်း ဖိအားတွေကို ကျော်လွှားပြီး ပြဿနာ အားလုံးရဲ့ အရင်းအမြစ်ကို ဖြေရှင်းနိုင်ဖို့ဆိုရင်၊ မှန်ပေါ်က အရိပ်တွေနောက် လိုက်နေခြင်းကို ယခုချက်ချင်း ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ရပ်တန့်ပစ်ရပါမယ်။ ထို့နောက် တကယ့် ဖြစ်ရပ် အစစ်အမှန် ဖြစ်တဲ့ မိမိရဲ့ စိတ်တွေရဲ့ ဖြစ်မှုပျက်မှုကိုသာ မဆုတ်မနစ်သော လုံ့လဖြင့် တိုက်ရိုက် လေ့လာရပါမယ်။ ဤအလုပ်ကို “စိတ္တာနုပဿနာ” ကျင့်စဉ်ဟု ခေါ်ဆိုပါတယ်။

စိတ္တာနုပဿနာကို လက်တွေ့ ကျင့်ကြံရာမှာ အပြင်ဘက်က ပညတ်အမည်နာမတွေ၊ လူမှုရေး တာဝန်ဆိုတဲ့ အရိပ်တွေကို လုံးဝ အာရုံမပြုတော့ဘဲ သိတတ်တဲ့ စိတ်ရဲ့ သဘာဝ သက်သက်ကိုသာ အနီးကပ် ခြေရာခံ လေ့လာရပါမယ်။ ကျနော်တို့ရဲ့ အတွင်းသန္တာန်မှာ မျက်စိ၊ နား၊ နှာခေါင်း၊ လျှာ၊ ကိုယ်၊ စိတ် ဆိုတဲ့ အာရုံတံခါး ခြောက်ပေါက်ကနေ အာရုံတစ်ခုခုနဲ့ တိုက်မိလိုက်တဲ့ အခိုက်အတန့်တိုင်းမှာ အဲဒီအာရုံကို သိလိုက်တဲ့ စိတ်ကလေးတွေ အဆက်မပြတ် ပေါ်ပေါက်လာပါတယ်။ အဲဒီလို ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ စိတ်တစ်ခုချင်းစီကို “နာမ်ဓမ္မ” လို့ မှတ်ယူ သဘောပေါက်ရပါမယ်။

ဒီ နာမ်ဓမ္မလေးတွေဟာ ခိုင်မာတောင့်တင်းနေတဲ့ “ငါ” လည်း မဟုတ်ပါဘူး။ “သူတစ်ပါး” လည်း မဟုတ်ပါဘူး။ “ယောက်ျား မိန်းမ ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါ” ဆိုတဲ့ အကောင်အထည် လုံးဝ မရှိပါဘူး။ အာရုံကို သိတတ်တဲ့ သဘာဝတရား သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဥပမာအားဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင်က မိမိကို ချီးမွမ်းမြှောက်စားပြီး အနုနည်းနဲ့ ဖိအားပေးလာတဲ့အခါ၊ နားကနေ အသံကို ကြားလိုက်ရလို့ ရင်ထဲမှာ သာယာကျေနပ်သွားတဲ့ စိတ်ကလေး ပေါ်လာပါတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ “ငါ သာယာသွားပြီ၊ ငါ ကျေနပ်တယ်” လို့ မှန်ထဲက အရိပ်ကို အမည်မတပ်ပါနဲ့။ အရိပ်ပေါ်ကနေ စဉ်းစားလိုက်တာနဲ့ တကယ့် အဖြစ်မှန် ပျောက်ကွယ်သွားပြီး၊ အဲဒီ အနုနည်း ဖိအားရဲ့ ထောင်ချောက်ထဲကို ကျဆင်းသွားပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီအစား ယခု ပေါ်လာတဲ့ သာယာတဲ့ စိတ်ကလေးဟာ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာတဲ့ “နာမ်ဓမ္မ” လေးတစ်ခု သက်သက်သာ ဖြစ်တယ်လို့ အရှိကိုအရှိတိုင်း တိုက်ရိုက် စောင့်ကြည့် လေ့လာရပါမယ်။

ထိုနည်းတူစွာပင်၊ ပတ်ဝန်းကျင်က မျှော်လင့်ချက်တွေ ထားလာလို့ ကိုယ်က မလုပ်ပေးရင် အားနာတဲ့ စိတ်၊ စိုးရိမ်တဲ့ စိတ်ကလေးတွေ ပေါ်လာတဲ့ အခါမှာလည်း “သူတို့ကို ငါ အားနာတယ်” လို့ မသတ်မှတ်ဘဲ၊ “အားနာနေတဲ့ နာမ်ဓမ္မလေး၊ စိုးရိမ်နေတဲ့ နာမ်ဓမ္မလေး ပေါ်ပေါက်လာတယ်” လို့သာ တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် အကဲခတ်ရပါမယ်。 ဒီ နာမ်ဓမ္မလေးတွေဟာ အမြဲတမ်း တည်ရှိနေတဲ့ အရာတွေ မဟုတ်ဘဲ၊ စက္ကန့်ပိုင်းလေး အတွင်းမှာပဲ ဖြစ်ပေါ်လာပြီးတာနဲ့ ချက်ချင်း ပြန်လည် ပျက်စီးသွားတာကို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်းသိမြင်အောင် မျက်ခြည်မပြတ် ခြေရာခံရပါမယ်။ တကယ့် ဖြစ်ရပ် အစစ်အမှန် ဆိုတာ အဲဒီ စိတ်တွေရဲ့ ဖြစ်မှုပျက်မှု သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။

အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှုသာ ရှိသော ပကတိ အရှိတရား

ဒီလို စိတ္တာနုပဿနာ ကျင့်စဉ်နဲ့ နာမ်ဓမ္မလေးတွေကို မဆုတ်မနစ်သော လုံ့လဖြင့် စောင့်ကြည့် လေ့လာဖန် များလာတဲ့အခါ၊ မိမိရဲ့ အတွင်းသန္တာန်မှာ ကြီးမားလှတဲ့ သဘာဝတရားရဲ့ အမှန်တရားကြီး တစ်ခုကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ထိုးထွင်း သဘောပေါက်လာပါလိမ့်မယ်။ အဲဒါကတော့ တကယ် ဖြစ်ရပ် အစစ်အမှန်ဖြစ်တဲ့ စိတ်တွေရဲ့ ဖြစ်မှုပျက်မှုဟာ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှုပဲ ရှိတယ် ဆိုတဲ့ အချက်ပင် ဖြစ်ပါတယ်။

အာရုံတစ်ခုနှင့် တိုက်မိခြင်း ဟူသော အကြောင်းတရား ရှိသည့်အတွက်ကြောင့်၊ ထိုအာရုံကို သိတတ်၊ ခံစားတတ်သော နာမ်ဓမ္မလေး ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဟူသော အကျိုးတရား ပေါ်ပေါက်လာရခြင်း ဖြစ်သည်။ အကြောင်းတရား ကုန်ဆုံးသွားသည့် အခိုက်အတန့်တွင်၊ ထိုနာမ်ဓမ္မလေးသည်လည်း မည်သူကမှ ဖျောက်ဖျက်စရာ မလိုဘဲ ချက်ချင်း ပြန်လည် ချုပ်ပျောက် ပျက်စီးသွားရသည်။

ဤဖြစ်စဉ် တစ်ခုလုံးကို သေချာစွာ ဉာဏ်ဖြင့် ခြုံငုံ လေ့လာကြည့်လျှင်၊ မည်သည့်နေရာတွင်မှ ကြိုးကိုင်ဖန်တီးနေသော၊ ဖိအားပေးနေသော၊ ပိုင်စိုးပိုင်နင်း လုပ်နေသော “ငါ”၊ “သူတစ်ပါး” ဆိုသည့် အရာ လုံးဝ (လုံးဝ) မရှိကြောင်းကို တိုက်ရိုက် တွေ့မြင်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ အကြောင်းကြောင့် အကျိုးဖြစ်ပြီး၊ အကြောင်းချုပ်လျှင် အကျိုးချုပ်သည့် အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှု သက်သက်သာ ရှိနေခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ချီးမွမ်းသံ ကြားလို့ သာယာတဲ့ နာမ်ဓမ္မ ပေါ်လာတာဟာလည်း အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှုသာ ဖြစ်သလို၊ အားနာတဲ့ နာမ်ဓမ္မ ပေါ်လာတာဟာလည်း အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှု သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။

နာမ်ဓမ္မများသည် သူတို့၏ သဘာဝအတိုင်း အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လျှင် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး၊ အကြောင်းကုန်လျှင် ပျက်စီးသွားကြသည်သာ ဖြစ်ရာ “ငါ” က ဝင်ရောက် ကြိုးကိုင်၍ မရကြောင်းကို ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်း သိမြင်သွားပါလိမ့်မည်。 ဒီနေရာမှာ အလွန် အရေးကြီးတဲ့ အချက်က စိတ်တစ်ခု ပေါ်လာတိုင်း ဝင်ရောက် စွက်ဖက်ခြင်း၊ “ဒီ အားနာတဲ့ စိတ်ကို ဖျောက်ရမယ်” လို့ ကြိုးစားခြင်းမျိုး လုံးဝ မလုပ်ရပါဘူး။ “ငါက ဖျောက်မယ်” လို့ ကြိုးစားလိုက်ခြင်းသည်ပင်လျှင် “ငါ” ဆိုတဲ့ အရိပ်ထဲကို ပြန်ဝင်သွားခြင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။ စိတ္တာနုပဿနာရဲ့ အဓိက တာဝန်ဟာ ပြုပြင်ဖန်တီးဖို့ မဟုတ်ဘဲ၊ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ နာမ်ဓမ္မရဲ့ ဖြစ်မှုပျက်မှုကို အရှိကို အရှိတိုင်း ဧည့်သည် တစ်ယောက်လို သက်သက် စောင့်ကြည့် လေ့လာနေဖို့သာ ဖြစ်ပါတယ်။

မဆုတ်မနစ်သော လုံ့လ၏ အရေးပါပုံ

ဒီလို သိမ်မွေ့လှတဲ့ အနုနည်း ဖိအားတွေကို ရင်ဆိုင်တဲ့ နေရာမှာ အခက်အခဲဆုံးကတော့ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်က အရိပ်တွေနောက်ကို အလွယ်တကူ ပြန်ပါသွားတတ်ခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ သာယာစရာ၊ ဂုဏ်ယူစရာတွေနဲ့ လာရောက် ဆွဲဆောင်တဲ့အခါ “ငါ သူတပါး” ဆိုတဲ့ အစွဲက ချက်ချင်း ခေါင်းထောင်လာတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီနေရာမှာ “မဆုတ်မနစ်သော လုံ့လ” ဆိုတာ အလွန် အရေးကြီးလာပါတယ်။

ဒီလုံ့လဆိုတာ ကာယကံမြောက် အတင်းအကျပ် ပင်ပန်းခံနေတာကို ဆိုလိုတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ပတ်ဝန်းကျင်က ဘယ်လိုပဲ သိမ်မွေ့တဲ့ ဖိအားတွေနဲ့ ဆွဲဆောင်ပါစေ၊ မိမိရဲ့ ဉာဏ်အမြင်ကို အမြဲတမ်း နိုးကြားနေအောင် ထားပြီး၊ ပေါ်လာသမျှ စိတ် (နာမ်ဓမ္မ) တိုင်းကို လွတ်မသွားအောင် အဆက်မပြတ် စောင့်ကြည့်နေတဲ့ ကြိုးစားအားထုတ်မှုကို ခေါ်ဆိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။ စိတ်က အရိပ်တွေဆီကို ရောက်သွားတိုင်း၊ “ဒါဟာ အရိပ်ပဲ၊ တကယ့် အစစ်အမှန်က နာမ်ဓမ္မတွေရဲ့ ဖြစ်မှုပျက်မှုပဲ” လို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်လည် သတိပေးပြီး အရှိတရားဆီကို ချက်ချင်း ပြန်ဆွဲယူရပါမယ်။ ဒါဟာ တကယ့်ကို ကြီးမားတဲ့ ဇွဲ၊ လုံ့လ လိုအပ်တဲ့ အလုပ် ဖြစ်ပါတယ်။

နိဂုံး

ဒီလို မဆုတ်မနစ်သော လုံ့လနဲ့ တကယ် ဖြစ်ရပ် အစစ်အမှန်ဖြစ်တဲ့ စိတ်တွေရဲ့ ဖြစ်မှုပျက်မှုဟာ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှုပဲ ရှိတယ် ဆိုတာကို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်နဲ့ အပြည့်အဝ သဘောပေါက်သွားတဲ့အခါ၊ မှန်နန်းဆောင်ထဲက အရိပ်တွေကို အစစ်ထင်နေတဲ့ အမှားကြီးဟာ အမြစ်ကနေ ပြုတ်ကျသွားပါတော့တယ်။

“ငါ၊ သူတစ်ပါး” ဆိုတဲ့ အရိပ်ကြီးကို အစစ်မထင်တော့တဲ့အတွက်၊ ပတ်ဝန်းကျင်က ဘယ်လောက်ပဲ အနုနည်းနဲ့ ဖိအားပေးပေး၊ ချီးမွမ်းမြှောက်စားပေးပေး၊ တာဝန်တွေ ပေးပေး အဲဒီ ဖိအားတွေ အားလုံးဟာ ကျနော်တို့အပေါ်မှာ ဘာသက်ရောက်မှုမှ မရှိနိုင်တော့ပါဘူး။ ဖိအားကို ခံယူမယ့် “ငါ” မှ မရှိတော့တာကိုး။ “ငါ့ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိန်းသိမ်းရမယ်၊ သူတစ်ပါး အလိုကျ နေရမယ်” ဆိုတဲ့ ပူလောင်မှုတွေ၊ လောကီ ပြဿနာတွေ အားလုံးဟာလည်း ဇာစ်မြစ် ပြုတ်သွားတဲ့အတွက် အလိုအလျောက် ပြတ်တောက် ချုပ်ငြိမ်းသွားပါတော့တယ်။

ဒါကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်ရဲ့ အနုနည်း ဖိအားတွေ၊ သွေးဆောင်မှုတွေနဲ့ ကြုံလာရတဲ့အခါ အရာရာကို အရိပ်ပေါ်ကနေ စဉ်းစားနေတဲ့ အကျင့်ဟောင်းကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ စွန့်လွှတ်လိုက်ပါ။ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှုသာ ရှိတဲ့ နာမ်ဓမ္မတွေရဲ့ ဖြစ်မှုပျက်မှုကို မျက်ခြည်မပြတ် လေ့လာတဲ့ စိတ္တာနုပဿနာ ကျင့်စဉ်ကို မဆုတ်မနစ်သော လုံ့လဖြင့် ဇောက်ချ အားထုတ်ခြင်းဖြင့်သာ၊ ထိုလှည့်စားမှု အားလုံးကို အပြီးတိုင် ကျော်လွှား အောင်မြင်နိုင်မည် ဖြစ်ကြောင်း ကျနော်၏ အတွေ့အကြုံ၊ ခံယူချက်များဖြင့် လေးနက်စွာ တိုက်တွန်း ရေးသားလိုက်ရပါသည်။