ဝိပဿနာ အားထုတ်နေကြတဲ့ ဓမ္မမိတ်ဆွေများ၊ ရဟန်းရှင်လူများအားလုံး မင်္ဂလာပါ။

ကျနော်တို့ရဲ့ အန္တိမရည်မှန်းချက်ဖြစ်တဲ့ ရဟန်း၊ လူ အရိယာများ သိန်းနဲ့ချီ ပေါ်ထွက်လာရေးကို သွားတဲ့လမ်းခရီးမှာ အကြီးမားဆုံး အဟန့်အတားတစ်ခုကတော့ ကျိုးကြောင်းဆီလျော်မှု မရှိတဲ့ အစဉ်အလာ အယူအဆတွေကို အလွယ်တကူ လက်ခံထားခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက ကြားဖူးနားဝရှိခဲ့တဲ့ အစဉ်အလာတွေ၊ ဘုရားဟောမဟုတ်တဲ့ အရာတွေကို ဘုရားဟောယောင်ဆောင်ပြီး လွဲမှားစွာ ယုံကြည်နေကြတာတွေကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ စွန့်လွှတ်နိုင်မှသာလျှင် တကယ့် လက်တွေ့ ဝိပဿနာအလုပ်ကို ဖြောင့်ဖြောင့်တန်းတန်း လျှောက်လှမ်းနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

၁။ ကျိုးကြောင်းဆီလျော်မှု မရှိသော အစဉ်အလာများကို စစ်ဆေးခြင်း

ဗုဒ္ဓရဲ့ အဆုံးအမဆိုတာ အကြောင်းအကျိုးကို အတိအကျ ပြသထားတဲ့ လက်တွေ့ကျတဲ့ အမှန်တရားတွေချည်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ယနေ့ခေတ်မှာ လူတွေဟာ အပါယ်ဘေးကနေ အလွယ်တကူ လွတ်မြောက်ချင်တဲ့ စိတ်နဲ့ လွယ်ကူတဲ့ လမ်းကြောင်းတွေကို ရှာဖွေလာကြပါတယ်။

• ပန်းတစ်ပွင့် လှူလိုက်ရုံနဲ့ အပါယ် ၉၁ ကမ္ဘာ လွတ်တယ်ဆိုတာမျိုး၊ သေခါနီးအချိန်လေးမှာ စိတ်ကလေး ထားတတ်ရုံနဲ့ နတ်ပြည်ရောက်တယ်ဆိုတာမျိုး စတဲ့ ကျိုးကြောင်းဆီလျော်မှု မရှိတဲ့ အယူအဆတွေနဲ့ ဒုက္ခသစ္စာကို ဖုံးလွှမ်းထားကြပါတယ်။

• မြတ်စွာဘုရား မပညတ်ခဲ့တဲ့ အရာတွေကို ပညတ်ပြီး၊ ဥပမာအားဖြင့် “အနန္တော အနန္တငါးပါး” ဆိုတာမျိုးတွေကို အစဉ်အလာအရ အခိုင်အမာ ယုံကြည်နေကြပါတယ်။

• “ခင်ပွန်းကြီးဆယ်ပါးကို ပြစ်မှားရင် မဂ်တား ဖိုလ်တားဖြစ်တယ်” ဆိုတာမျိုးဟာလည်း ဘုရားမဟောခဲ့တဲ့ ကိစ္စဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်တော့ မဂ်တား ဖိုလ်တားဆိုတာ ပဉ္စနန္တိယကံ ငါးပါးသာ ရှိတယ်လို့ မြတ်စွာဘုရားက အတိအလင်း ဟောကြားထားပြီး ဖြစ်ပါတယ်။

• နတ်တွေ၊ သိကြားတွေ လာစောင့်ရှောက်မယ်ဆိုတဲ့ သဘာဝလွန် ဖြစ်ရပ်တွေကို မျှော်လင့်နေတတ်ကြတာဟာလည်း မှားယွင်းတဲ့ မျှော်လင့်ချက်တွေသာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလို ကျိုးကြောင်းဆီလျော်မှု မရှိတဲ့ အယူအဆတွေကို ဖက်တွယ်ထားခြင်းဟာ သံသယ (ဝိစိကိစ္ဆာ) နဲ့ မှားယွင်းတဲ့ အယူအဆ (ဒိဋ္ဌိ) တွေကို ပိုမို ခိုင်မာစေပြီး၊ တကယ့်လက်တွေ့ ဝိပဿနာအလုပ်ကနေ သွေဖည်သွားစေပါတယ်။

၂။ သာသနာ့ဘောင်ရှိ အလွဲများကို သတိပြုခြင်း

ရဟန်းတော်များအနေနဲ့လည်း ကိုရင်ဝတ်စဉ်ကတည်းက “သံသရာ ဝဋ်ဒုက္ခက လွတ်အောင် လုပ်လို၍ အရှင်ဘုရားလက်ထဲမှ သင်္ကန်းနဲ့ တပည့်တော်ကို ရှင်သာမဏေပြုပေးပါ” လို့ တောင်းခံခဲ့တဲ့ ကတိစကားကို အမြဲ နှလုံးသွင်းဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ယနေ့ခေတ်မှာ စာပေသင်ကြားခြင်း (ဂန္ထဓုရ) သက်သက်ဖြင့် သာသနာမှာ နေထိုင်ခွင့်ရှိသည်ဟူသော အယူအဆဟာ ဘုရားဟော ပါဠိတော်တွင် မပါဝင်ဘဲ ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာတွင်သာ ပါဝင်နေခြင်းဖြစ်ကြောင်း သတိပြုရပါမယ်။

ရဟန်းတော်များ နေ့စဉ် သုံးစွဲနေသော ပစ္စည်းလေးပါးသည် မြတ်စွာဘုရားထံမှ ချေးယူစားသောက်နေခြင်းဖြစ်ပြီး၊ တရားအားမထုတ်ဘဲ (အနည်းဆုံး သောတာပန်မဖြစ်ဘဲ) စားသောက်နေပါက အကြွေးမဆပ်လိုသော “လူယုတ်မာ” လို့ မြတ်စွာဘုရားက ပြတ်ပြတ်သားသား သတ်မှတ်ထားပါတယ်။ ထို့ကြောင့် ရဟန်းတော်များအနေဖြင့် ဤကဲ့သို့ ကျိုးကြောင်းဆီလျော်မှု မရှိတဲ့ အချောင်ခိုမှုများကို စွန့်လွှတ်ပြီး မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်ကို မျက်မှောက်ပြုခြင်းသည်သာ မြတ်စွာဘုရား၏ အကြွေးကို အကောင်းဆုံး ဆပ်ခြင်းမည်ပါသည်။

၃။ လက်တွေ့ ဝိပဿနာအလုပ်ကို ရွေးချယ်ခြင်း

ဒီလို အလွဲတွေကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ခွာချပြီးရင်တော့ ကျနော်တို့ လုပ်ရမယ့် တစ်ခုတည်းသော အလုပ်က လက်တွေ့ ဝိပဿနာအလုပ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဝိပဿနာဆိုတာ ဘာသာရေး ထုံးတမ်းစဉ်လာတွေ၊ ယတြာတွေ လုပ်နေတာ မဟုတ်ဘဲ၊ မိမိခန္ဓာကိုယ်မှာ တကယ့် လက်တွေ့ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ အရှိတရားကို ဉာဏ်နဲ့ တိုက်ရိုက် လေ့လာခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ရုပ်နှင့် ဝိဉာဏ် ကို လေ့လာခြင်း: ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို သေချာ လေ့လာကြည့်ရင် အမြဲတမ်း ဖောက်ပြန်ပျက်စီးနေတဲ့ ရုပ်တရားနဲ့၊ အာရုံကို သိနေတဲ့ နာမ်တရားတို့ရဲ့ အဆက်မပြတ် ဖြစ်ပေါ်နေမှု သက်သက်ကိုသာ တွေ့ရပါမယ်။ ရုပ်ဆိုတာဟာ ကံ၊ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ ဆိုတဲ့ အကြောင်းတရားတွေကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး အဆက်မပြတ် ဖောက်ပြန်ပျက်စီးနေတဲ့ သဘောတရား ဖြစ်ပါတယ်။

ခန္ဓာမှာ ပေါ်လာတဲ့ သိစိတ်ဆိုတာ ဝိဉာဏ် သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ မျက်စိနဲ့ အဆင်း တိုက်မိတဲ့အခါ မြင်သိစိတ် ပေါ်လာသလို၊ နားနဲ့ အသံ တိုက်မိတဲ့အခါ ကြားသိစိတ် ပေါ်လာပါတယ်။ အဲဒီ ဝိဉာဏ် ကလေးတွေဟာ “ငါ ကြည့်လိုက်လို့ မြင်တာ” မဟုတ်ဘဲ၊ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာပြီး ချက်ချင်း ပြန်ပျက်သွားတဲ့ သဘောတရားတွေသာ ဖြစ်ပါတယ်။

စိတ်ကို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်း မပြုပါနှင့်: ဝိပဿနာ အားထုတ်တဲ့အခါ စိတ်ကို ကောင်းအောင်၊ ငြိမ်အောင် အတင်းအကျပ် ပြင်ဖို့ မကြိုးစားဘဲ၊ ပေါ်လာသမျှ စိတ်ကို ဧည့်သည်ကို ကြည့်သလို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်း မရှိဘဲ ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျကျ စောင့်ကြည့် လေ့လာရပါမယ်။

• ဒေါသစိတ် ပေါ်လာရင် “ငါ ဒေါသထွက်တယ်” လို့ မယူဆဘဲ၊ “ဒေါသစိတ်ကလေး ပေါ်လာပါလား” လို့ ရုပ်နာမ် ဖြစ်စဉ်သက်သက်အနေနဲ့ စောင့်ကြည့်ရပါမယ်။

• လောဘစိတ် ပေါ်လာရင်လည်း လောဘစိတ်ကလေး ဖြစ်ပေါ်လာတယ်လို့ အရှိအတိုင်း သိလိုက်ပါ။

• ဒီလို အရှိတရားကို ဘက်မလိုက်ဘဲ စောင့်ကြည့်နေလိုက်ရင်၊ အဲဒီ စိတ်ကလေးတွေဟာ သူတို့သဘာဝအတိုင်း အကြောင်းကုန်တာနဲ့ ချက်ချင်း ပြိုကွဲပျက်စီးသွားတာကို လက်တွေ့ မြင်တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။

၄။ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် လည်ပတ်ပုံကို ဖြတ်တောက်ခြင်း

လက်တွေ့ ဝိပဿနာအလုပ်ဆိုတာ ခန္ဓာဖြစ်စဉ်ကြီးကို ဉာဏ်နဲ့ ဖြတ်တောက်တာပါပဲ။ အာရုံနဲ့ ဒွါရ တိုက်ခိုက်မှု (ဖဿ) ကြောင့် ခံစားမှု (ဝေဒနာ) ဖြစ်ပေါ်လာပါတယ်။ အဲဒီ ဝေဒနာပေါ်လာတဲ့ အခိုက်အတန့်လေးမှာ သတိနဲ့ ဉာဏ် မကပ်ဘူးဆိုရင်၊ “ငါ ခံစားရတယ်”၊ “ငါ ကြိုက်တယ်”၊ “ငါ မကြိုက်ဘူး” ဆိုတဲ့ တဏှာ၊ မာန၊ ဒိဋ္ဌိ ဆိုတဲ့ ကိလေသာတွေ ဆက်လက် ဖြစ်ပွားပါတော့တယ်။

တဏှာမာနဒိဋ္ဌိကြောင့် ပြင်းထန်စွာ စွဲလမ်းမှု (ဥပါဒါန်) ဖြစ်လာပြီး၊ ဥပါဒါန်ကြောင့် ကာယကံ၊ ဝစီကံ၊ မနောကံ ဆိုတဲ့ စေ့ဆော်မှု (ကံ) တွေ ဖြစ်လာပါတယ်။ ဒီ ကံတရားတွေသည်လည်း သင်္ခါရတရားသာ ဖြစ်ပြီး၊ နောက်ထပ် ဘဝသစ်တွေကို ဆက်လက် ဖန်တီးပေးပါတော့တယ်။

ဒီအကြောင်းအကျိုး ဖြစ်စဉ်ကြီးကို ဖြတ်တောက်ဖို့ဆိုရင်၊ ဝေဒနာနောက်ကို တဏှာ မလိုက်စေဖို့၊ ဖြစ်ပြီးပျက်သွားတဲ့ စိတ်ကလေးကို ဖြစ်ပျက်မှန်း ချက်ချင်း သိနေဖို့ အလွန် အရေးကြီးပါတယ်။ လောကကြီးမှာ ပြုလုပ်ဖန်ဆင်းသူဆိုတာ လုံးဝ မရှိဘဲ၊ အရာအားလုံးဟာ အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်လာတဲ့ အကျိုးတရား (သင်္ခါရတရား) တွေသာ ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သဘောပေါက်ရပါမယ်။

၅။ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ ဉာဏ်ဖြင့် မျက်မှောက်ပြုခြင်း

ဒီလို ရုပ်နဲ့ ဝိဉာဏ် တို့ရဲ့ ဖြစ်ပြီး ပျက်နေတဲ့ သဘောကို မျက်ခြည်မပြတ် လေ့လာပါများလာတဲ့အခါ၊ ဉာဏ်အမြင်ဟာ အဆင့်ဆင့် တက်လှမ်းသွားပါတယ်။

၁။ လောကကြီးမှာ ဘာတစ်ခုမှ ခိုင်မြဲတာ မရှိဘူး။ အရာရာဟာ စက္ကန့်မလပ် ဖြစ်ပြီးရင် ချက်ချင်း ပျက်စီးနေပါလား ဆိုတဲ့ တည်တံ့မှုမရှိတဲ့ သဘော (အနိစ္စ) ကို အပြည့်အဝ သဘောပေါက်လာပါလိမ့်မယ်။

၂။ အဲဒီလို အမြဲတမ်း ပျက်စီးနေတဲ့၊ ရပ်တန့်လို့ မရတဲ့ အရာတွေဟာ တွယ်တာစရာ၊ အားကိုးစရာ လုံးဝ မဟုတ်ဘဲ စက်ဆုပ်စရာ၊ အသုံးမကျတဲ့ “ဒုက္ခ” သဘောသာ ဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်လာပါလိမ့်မယ်။

၃။ ထိုမှတစ်ဆင့် “ငါပိုင်တဲ့ စိတ်”၊ “ငါခိုင်းလို့ ရတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်” ဆိုတာ လုံးဝ မရှိပါလား၊ အရာရာဟာ အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်လာပြီး ချက်ချင်း ပြန်ပျက်သွားတဲ့ သင်္ခါရတရား သက်သက်သာ ပါလား ဆိုတဲ့ “အနတ္တ” သဘောကို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်းသိမြင်လာပါလိမ့်မယ်။

အရာရာဟာ ပိုင်ဆိုင်မှုမရှိ သူ့သဘောသူဆောင်နေတဲ့ အနတ္တတရားတွေသာ ဖြစ်တယ်လို့ ကိုယ်တိုင် ဉာဏ်နဲ့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သဘောပေါက်သွားတဲ့အခါ၊ “ငါ” လို့ အခိုင်အမာ ယူဆထားတဲ့ ဒိဋ္ဌိ (အယူမှား) ဟာ အလိုလို ပြုတ်ကျသွားပါတယ်။ ဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ကျသွားတာနဲ့ တပြိုင်နက်၊ အဲဒီဒိဋ္ဌိကို အခြေခံထားတဲ့ ဝိစိကိစ္ဆာ (သံသယ) တွေဟာလည်း အကြွင်းမဲ့ ရှင်းလင်းပျောက်ကွယ်သွားပါတော့တယ်။ ဒါဟာ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ လွတ်မြောက်ဖို့အတွက် အခိုင်မာဆုံးသော ခြေလှမ်းဖြစ်တဲ့ သောတာပတ္တိမဂ် ပန်းတိုင်ကို အောင်မြင်စွာ ဆိုက်ရောက်သွားခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

၆။ နိဂုံး

ယခုအချိန်ဟာ အစဉ်အလာအရ ယုံကြည်ခဲ့တဲ့ အလွဲတွေ၊ ကျိုးကြောင်းဆီလျော်မှု မရှိတဲ့ အယူအဆတွေကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ စွန့်လွှတ်ပြီး၊ လက်တွေ့ ဝိပဿနာအလုပ်ကိုသာ အပြည့်အဝ အာရုံစိုက်ရမယ့် အချိန်ဖြစ်ပါတယ်။ မိမိခန္ဓာက ပြသနေတဲ့ အရှိတရားကို ဉာဏ်နဲ့ တိုက်ရိုက် လေ့လာခြင်းကလွဲပြီး သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ လွတ်မြောက်နိုင်မယ့် တခြားနည်းလမ်း လုံးဝ မရှိပါဘူး။

ရဟန်းတော်များရော၊ ဥပါသကာ ဥပါသိကာများပါ အားလုံး လက်တွဲပြီး ကိုယ်တိုင် ခန္ဓာက ပြသနေတဲ့ အမှန်တရားကို မျက်ခြည်မပြတ် လေ့လာကြပါစို့။ ဤကဲ့သို့ ကျင့်ကြံအားထုတ်ခြင်းဖြင့် အတ္တဒိဋ္ဌိကို ခွာချကာ၊ ရဟန်း အရိယာ၊ လူ အရိယာများ သိန်းနဲ့ချီ ပေါ်ထွက်လာပြီး၊ မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော် အဓွန့်ရှည် တည်တံ့ခိုင်မြဲပါစေကြောင်း လေးနက်စွာ တိုက်တွန်း ရေးသားလိုက်ရပါတယ်။