ကျွန်တော်တို့ အားလုံးရဲ့ သန္တာန်မှာ အမြစ်တွယ်နေတဲ့ အင်မတန် ဆိုးရွားတဲ့ ရောဂါဆိုးကြီး တစ်ခုရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ “ဒိဋ္ဌုပါဒါန်” လို့ခေါ်တဲ့ အမှားကို အမှန်ထင်ပြီး အသေအလဲ စွဲလမ်းနေတဲ့ တရားပါပဲ။
ဘယ်လို စွဲလမ်းတာလဲဆိုရင်- “ငါ၊ သူ၊ ယောက်ျား၊ မိန်းမ” ဆိုပြီး တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ဖြစ်တည်မှု (Identity) တွေ တကယ် ရှိနေတယ်၊ “ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ၊ အသက်လိပ်ပြာ” ဆိုတာတွေ တကယ် ရှိတယ်လို့ စွဲယူထားတာပါ။ ဒီအစွဲ နှစ်ခု ပေါင်းသွားတဲ့အခါ လောကကြီးမှာ ဖြစ်ပျက်နေသမျှကို “ဒါကတော့ ငါ စီမံတာ၊ ငါ လုပ်တာ၊ သူကတော့ ဘယ်လိုလူမျိုး” စသဖြင့် အမြင်တွေ ကွဲပြားလာပါတော့တယ်။
သမုတိအမှန် အပေါ် အထင်မှားမှု
ဒီနေရာမှာ လောကဝေါဟာရ (သမုတိ) နဲ့ အမှန်တရား (ပရမတ်) ကို ရောထွေးပြီး၊ “ငါ၊ သူ ဆိုတာ သမုတိနယ်မှာတော့ တကယ်အမှန် ရှိပါတယ်၊ ဒါကို ပယ်စရာ မလိုပါဘူး” လို့ လွဲမှားစွာ ယူဆတတ်ကြပါတယ်။ ဒီလို ယူဆလိုက်တာနဲ့ မဂ်ဖိုလ်လမ်းဟာ ပိတ်သွားပါပြီ။
ဒီလို ဟောပြော၊ ယုံကြည်နေသူတွေကို အပြစ်ပြောစရာတော့ မရှိပါဘူး။ သူတို့ရဲ့ စေတနာက မှန်ကောင်း မှန်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် စေတနာ မှန်သော်လည်း ဉာဏ် (အသိ) မမှန်တဲ့အခါ၊ အမှားကြီးကို ဟောပြောမိလျက်သား ဖြစ်ပြီး သာသနာကို ဖျက်ဆီးသလို ဖြစ်သွားတတ်ပါတယ်။ ရုပ်နာမ်ကို မကွဲပြားသေးလို့၊ ဖြစ်ပျက်ကို မမြင်သေးလို့၊ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ သဘောကို ထိုးထွင်း မသိသေးလို့ ဒီလို “ငါ၊ သူ” ကို လက်ခံတဲ့ အသံတွေ ထွက်လာတာပါ။
တချို့ကလည်း “ငါ လုပ်ရင် ငါ ခံရမယ်” ဆိုတဲ့ ကမ္မဿကတာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ (ကံနှင့် ကံ၏ အကျိုးကို ယုံကြည်ခြင်း) အဆင့်လောက်မှာတင် ရပ်နေပြီး၊ အကြောက်တရားနဲ့ ရှေ့ဆက် မတက်ရဲကြပါဘူး။ တကယ်တော့ ကမ္မဿကတာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဆိုတာ ဉာဏ်မလိုက်နိုင်သေးသူတွေ အပါယ်မလားအောင် ထိန်းပေးထားတဲ့ အခြေခံတရားသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီ “ငါ၊ ငါ့ဟာ” ဆိုတဲ့ ဒိဋ္ဌိအစွဲ (ဒိဋ္ဌုပါဒါန်) ရှိနေသရွေ့တော့ ဒီအဆင့်ကနေ ကျော်လွန်ပြီး ခန္ဓာဉာဏ်ရောက် (ကိုယ်တိုင် သိမြင်တဲ့) အဆင့်ကို ရောက်နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။
ကိုယ်တိုင်သိဖို့ဆိုတာ တရားတော်အပေါ် သဒ္ဓါ (ယုံကြည်မှု) အားကြီးရုံနဲ့ မရပါဘူး။ အကြောင်းအကျိုးကို ဝေဖန်ဆန်းစစ်နိုင်တဲ့ ‘ပညာ’ လိုအပ်ပါတယ်။ ပညာပါမှသာ ရင်ထဲကနေ အမှန်တရားကို လက်ခံနိုင်ပြီး၊ အလင်းရောင် ရောက်လာရင် အမှောင် ကွယ်ပျောက်သွားသလို၊ အမှန်ကို သိလိုက်တာနဲ့ ဒိဋ္ဌိဆိုတဲ့ အယူမှားကြီးဟာ သူ့အလိုလို ပြုတ်ကျသွားမှာပါ။ အဲဒီအခါကျမှသာ “ငါ လုပ်တာ မဟုတ်ဘူး၊ တရားက (မဂ္ဂင်က) ဆောင်သွားတာပါလား” လို့ သိလာပါလိမ့်မယ်。
လွတ်မြောက်ရာ အဆင့် (၁) – နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်
ဒီတော့ ဘယ်ကနေ စရမလဲ။ “နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်” (နာမ်နဲ့ ရုပ်ကို ကွဲကွဲပြားပြား သိတဲ့ဉာဏ်) ကနေ စရပါမယ်။
ကျနော်ကတော့ သဒ္ဓါအားနည်းပြီး လက်တွေ့ စမ်းသပ်မှ ယုံတတ်သူမို့၊ ကျနော် သဘောပေါက်ခဲ့တဲ့ အတိုင်းပဲ ရှင်းပြပါမယ်။ ဒီဉာဏ်ရဲ့ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်က “ငါ၊ ယောက်ျား၊ မိန်းမ၊ ပုဂ္ဂိုလ်” လို့ ထင်ထားတာတွေဟာ တကယ်တမ်းတော့ “ရုပ် နဲ့ နာမ်” နှစ်ခုတည်းသာ ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို သိဖို့ပါပဲ။
ရုပ်: မျက်စိနဲ့ မြင်ရတဲ့၊ အကောင်အထည် ရှိတဲ့အရာပါ။ လူသေကောင်ကြီးလိုပဲ သိတတ်တဲ့ သဘော လုံးဝ မရှိပါဘူး။
နာမ်: အကောင်အထည် လုံးဝ မရှိဘဲ ခံစားမှု၊ မှတ်သားမှု၊ သိမှု၊ စေ့ဆော်မှု သဘောတရားတွေ သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီရုပ်နာမ်တွေဟာ လူပုဂ္ဂိုလ်ပေါ် မူတည်ပြီး ကွဲပြားသလား ကြည့်ရအောင်။ ရုပ်ဆိုတာ ဓာတ်သဘာဝတွေ ပေါင်းစုထားတာမို့ “မင်းရုပ်၊ ငါ့ရုပ်” ဆိုပြီး ကွဲပြားစရာ မရှိပါဘူး။ နာမ်ကလည်း ထိုနည်းလည်းကောင်းပါပဲ။ ဘုရင်မှာ ဖြစ်တဲ့ သောက (ဝမ်းနည်းမှု) လည်း ပူလောင်တဲ့ သဘောပဲ၊ သူတောင်းစားမှာ ဖြစ်တဲ့ သောကလည်း ပူလောင်တဲ့ သဘောပါပဲ။ ဒါကြောင့် “ငါ၊ သူ” ဆိုတဲ့ သီးခြား ဖြစ်တည်မှု (Identity) တွေ မရှိတော့ဘဲ၊ အားလုံးဟာ သဘောတရားချင်း တူညီတဲ့ ‘ရုပ်ဓမ္မ၊ နာမ်ဓမ္မ’ တွေချည်းပဲ ဆိုတာ ရှင်းလင်းသွားပါပြီ။
ဒီလို “ငါ၊ သူ မဟုတ်ဘူး၊ ရုပ်နာမ် သက်သက်ပဲ” လို့ ထိုးထွင်းသိရင် ဝိပဿနာ သမ္မာဒိဋ္ဌိထဲ အကျုံးဝင်သွားပါပြီ။
လွတ်မြောက်ရာ အဆင့် (၂) – ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်
ရုပ်နာမ်လို့ သိရုံနဲ့ မပြီးသေးပါဘူး။ “ဒီရုပ်နာမ်တွေဟာ ဘယ်သူကမှ ဖန်ဆင်းထားတာ၊ ပြုလုပ်ထားတာ မဟုတ်ဘဲ၊ အကြောင်းတရားကြောင့် အကျိုးတရား (သင်္ခါရ) တွေ ဖြစ်ပေါ်နေတာ သက်သက်ပါလား” ဆိုတာကို ဆက်လက် သိမြင်ရပါမယ်။
ဥပမာ – အာရုံနဲ့ မျက်စိ တိုက်မိလို့ (ဖဿ) -> ခံစားမှု (ဝေဒနာ) ဖြစ်တယ် -> လိုချင်မှု (တဏှာ) ဖြစ်တယ် -> စွဲလမ်းမှု (ဥပါဒါန်) ဖြစ်တယ် -> ပြုလုပ်မှု (ကံ) ဖြစ်တယ်။ အားလုံးဟာ အကြောင်းကြောင့် အကျိုးဖြစ်နေတဲ့ စက်ယန္တရားကြီး လည်ပတ်နေသလိုပါပဲ။ ဒီအကြောင်းအကျိုး (ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်) ကို နားလည်ရင် “ငါ လုပ်တယ်၊ သူ လုပ်တယ်” ဆိုတဲ့ အယူအဆ လုံးဝ ပျောက်ကွယ်သွားပါပြီ။
လွတ်မြောက်ရာ အဆင့် (၃) – ဖြစ်ပျက်ကို ရှုခြင်း (အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ)
ဒီအဆင့်ကတော့ အရေးအကြီးဆုံးပါ။ ရှေ့ဆက်ရမယ့် ဉာဏ်စဉ်တွေ အားလုံးဟာ ဒီ “ဖြစ်ပျက်” ကို မြင်တဲ့ ဉာဏ်ကနေပဲ သွားရမှာပါ။
လူတွေဟာ “ဘဝ” ဆိုတာကြီးကို ဖွဲ့တည်ပြီး၊ အတိတ်ကို တွေး၊ အနာဂတ်ကို မျှော်နဲ့ “ဒါ ငါ့ဘဝပဲ” လို့ အထင်မှား (ဒိဋ္ဌိ) နေကြပါတယ်။ တကယ်တမ်း ရှိနေတာက အမြဲမပြတ် ဖြစ်ပြီး ပျက်နေတဲ့ ရုပ်နာမ်တွေ သက်သက်ပါ။ “ငါ ခံရတယ်၊ ငါ လုပ်တယ်” ဆိုတာ လုံးဝ မရှိပါဘူး။
ဒီအမှန်တရားကို သိဖို့ “အနိစ္စ (ဖြစ်ပျက်နေမှု)” ကို အမြဲမပြတ် စောင့်ကြည့်နေဖို့ လိုပါတယ်။
ရုပ်၏ ဖြစ်ပျက်: ခန္ဓာကိုယ် ဖောက်ပြန် ပျက်စီးတာ၊ အို၊ နာ၊ သေ တာတွေကို ကြည့်ရင် ရုပ်ဟာ ဘယ်သူမှ မပိုင်ဆိုင်တဲ့ (အနတ္တ)၊ မမြဲတဲ့ (အနိစ္စ) သဘောဆိုတာ မြင်နိုင်ပါတယ်။
နာမ်၏ ဖြစ်ပျက်: ကိုယ်ပိုင်တယ်လို့ ထင်နေတဲ့ ‘စိတ်’ ကို သေချာ သတိထား ကြည့်ပါ။ ဒီစာကို ဖတ်နေရင်းနဲ့တောင် စိတ်တွေက တစ်စိတ်ပြီး တစ်စိတ် အဆက်မပြတ် ဖြစ်ပြီး ပျက်နေတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။
ဒီလို စိတ်ကလေး တစ်ခု ဖြစ်လာတိုင်း “မပျက်ပါနဲ့” လို့ တားလို့လည်း မရဘူး၊ “မဂ်စိတ်လေး ပေါ်လာပါ” လို့ ဖန်တီးလို့လည်း မရပါဘူး။ သူ့အကြောင်းနဲ့သူ ဖြစ်ပြီး၊ သူ့သဘောသူ ဆောင်နေတာဟာ အနတ္တ လက္ခဏာပါ။ အမြဲတမ်း ပျက်စီးနေတာက အနိစ္စ လက္ခဏာပါ။ ကိုယ့်အလို မလိုက်ဘဲ၊ အမြဲ ပျက်စီးနေတဲ့အတွက် ဘာမှ အသုံးချစရာ မရှိ၊ စက်ဆုပ်စရာကြီး သက်သက် ဖြစ်နေတာက ဒုက္ခ လက္ခဏာပါ။
သစ္စာလေးပါးကို မျက်မှောက်ပြုခြင်း
ဒီဖြစ်စဉ်ကြီး တစ်ခုလုံးကို ပြင်ပကနေ သူစိမ်းတစ်ယောက်လို ရပ်ကြည့်လိုက်ပါ။ “ငါ၊ သူ” မပါဘဲ၊ အဆက်မပြတ် ဖြစ်ချင်သလို ဖြစ်နေတဲ့ ရုပ်နာမ် ယန္တရားကြီး ဖြစ်တဲ့အတွက် အချိန်တိုင်း သေဆုံးနေတာပါပဲ။ ဒါဟာ စက်ဆုပ်စရာကောင်းတဲ့ ဒုက္ခသစ္စာ ပါ။ ဒီဒုက္ခတွေ ဖြစ်ရတာက “ငါ” လိုချင်လို့ မဟုတ်ဘဲ၊ လိုချင်တပ်မက်မှု (တဏှာ) ဆိုတဲ့ တရားရဲ့ လက်ချက်သာ ဖြစ်တယ်လို့ သိတာက သမုဒယသစ္စာ ပါ။ ဒီလို အရှိကို အရှိအတိုင်း မှန်ကန်စွာ သိမြင်နေတာက မဂ္ဂသစ္စာ ပါပဲ။
မဂ္ဂသစ္စာ အားကောင်းလာဖို့အတွက်ကတော့ “အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ” သဘောတရားတွေကို ဉာဏ်က အကြွင်းမဲ့ လက်ခံသွားတဲ့အထိ၊ ခန္ဓာမှာ “ဖြစ်ပျက်” ကို အထပ်ထပ် အခါခါ ရှုပွားနေဖို့ လိုပါတယ်။
ဒီလို ဖြစ်ပျက်ကို အဆက်မပြတ် ရှုပွားနေခြင်းအားဖြင့် ‘ဒိဋ္ဌိ’ အစွဲကြီးဟာ တဖြည်းဖြည်း ကွာကျသွားပါလိမ့်မယ်။ အချိန်တန်တဲ့အခါ ဒိဋ္ဌိ အကြွင်းမဲ့ ချုပ်ငြိမ်းပြီး၊ အေးငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန် (နိရောဓသစ္စာ) ကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ပါလိမ့်မယ်။ ဓမ္မမိတ်ဆွေများ အားလုံး “ဖြစ်ပျက်” ကိုသာ မဆုတ်မနစ် ရှုပွားပြီး သံသရာ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ အမြန်ဆုံး လွတ်မြောက်နိုင်ကြပါစေလို့ တိုက်တွန်း ဆန္ဒပြုလိုက်ပါတယ်။
Leave a Reply