ကျမ်းဂန်လာ အဘိဓမ္မာ စကားရပ်တွေကို လက်တွေ့ တရားအားထုတ်နေတဲ့ ယောဂီတွေ ဉာဏ်ထဲမှာ ရှင်းလင်းလွယ်ကူစွာ ပေါ်လွင်သွားအောင်၊ ဥပမာလေးတွေနဲ့ တွဲဖက်ပြီး အောက်ပါအတိုင်း အသစ် ပြန်လည် ရှင်းလင်း တင်ပြပေးလိုက်ပါတယ်။

၁။ သမ္မာဒိဋ္ဌိ (မှန်ကန်သော သိမြင်မှု)

ဝိပဿနာရှုတဲ့အခါ ရုပ်နာမ်တွေရဲ့ ဖြစ်ပျက်နေမှု (အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ သဘော) ကို ကွဲကွဲပြားပြား ထိုးထွင်း သိမြင်တဲ့ဉာဏ်ပါ။

ဥပမာ – မှောင်မိုက်နေတဲ့ အခန်းထဲကို ရောက်လာတဲ့ “အလင်းရောင် (သို့) ဓာတ်မီး” နဲ့ တူပါတယ်။ အမှောင် (မောဟ) ကို ခွင်းပြီး အရှိတရားကို ထင်ရှားစေပါတယ်။ ဒါ့အပြင် လမ်းမှားသွားမယ့် စိတ်ကို လမ်းမှန်ရောက်အောင် ပြန်လည် ထိန်းကျောင်းပေးတဲ့ “ကြိမ်လုံး” နဲ့လည်း တူသလို၊ ကိလေသာ ပေါင်းပင်တွေကို ခုတ်ထွင် ရှင်းလင်းပေးတဲ့ “ဉာဏ်လက်နက် (ဓားထက်ထက်ကြီး)” နဲ့လည်း တူပါတယ်။

၂။ သမ္မာသင်္ကပ္ပ (မှန်ကန်သော ကြံစည်မှု)

မိမိရဲ့ စိတ်ကို ရှုမှတ်နေတဲ့ အာရုံ (ဥပမာ – ရုပ်နာမ်ရဲ့ ဖြစ်ပျက်) ပေါ်ကို တည့်တည့်မတ်မတ် ရောက်သွားအောင်၊ စူးစိုက်မိအောင် အထူး တင်ပေးလိုက်တဲ့၊ ပို့ဆောင်ပေးလိုက်တဲ့ သဘောပါ။

ဥပမာ – လှေတစ်စင်းကို လိုရာခရီးရောက်အောင် ဦးတည် ထိန်းကျောင်းပေးတဲ့ “တက်မ (စတီယာရင်)” နဲ့ တူပါတယ်။ စိတ်ကို အခြားအာရုံဆီ မရောက်စေဘဲ၊ ကမ္မဋ္ဌာန်း အာရုံပေါ်ကိုသာ ကောင်းစွာ ဦးတည်ပေးပါတယ်။

၃။ သမ္မာဝါယာမ (မှန်ကန်သော အားထုတ်မှု)

တရားအားထုတ်ရာမှာ ပျင်းရိမနေဘဲ၊ ခန္ဓာက ပေးလာတဲ့ ဆင်းရဲဒုက္ခ (ဥပမာ – ညောင်းညာ နာကျင်မှု) တွေကို သည်းခံပြီး၊ ရည်မှန်းချက် မရောက်မချင်း တာဝန်ကို ပစ်မချဘဲ ဇွဲမလျှော့တဲ့ သတ္တိမျိုးပါ။

ဥပမာ – ရေဆန်ကို လှန်တက်နေတဲ့ လှေတစ်စင်းအတွက် အဆက်မပြတ် ခတ်နေရတဲ့ “လှော်တက်” (သို့မဟုတ်) စက်ယန္တရားကြီး လည်ပတ်နေဖို့ တွန်းအားပေးနေတဲ့ “အင်ဂျင်” နဲ့ တူပါတယ်။ အဓိပတိတရားလေးပါး (ပြင်းပြသော ဆန္ဒ၊ ထက်သန်သော စိတ်၊ မဆုတ်မနစ်သော ဝီရိယ၊ ထိုးထွင်းသိသော ပညာ) နဲ့သာ ပြည့်စုံအောင် အားထုတ်ရင် မိမိလိုတာ ဧကန် ပြည့်ဝနိုင်ပါတယ် ဆိုတဲ့အချက်ကို ဒီနေရာမှာ အထူး နှလုံးသွင်းရပါမယ်။

၄။ သမ္မာသတိ (မှန်ကန်သော အောက်မေ့မှု)

ကိုယ်ရှုမှတ်နေတဲ့ ရုပ်နာမ်အာရုံကို မမေ့မလျော့ဘဲ အမြဲ အမှတ်ရနေတာ၊ အာရုံပေါ်မှာ စိတ်ကို မြဲမြံစွာ ကပ်ထားတာပါ။

ဥပမာ – စိတ်ကို အတိတ်၊ အနာဂတ်ဆီ လွင့်မသွားအောင် အမြဲစောင့်ကြည့် ထိန်းချုပ်ပေးနေတဲ့ “တံခါးစောင့်ကြီး” (သို့မဟုတ်) ရေစီးကြမ်းတဲ့ မြစ်ထဲမှာ လှေကို ဟိုဒီ မမျောပါသွားအောင် ခိုင်ခိုင်မာမာ ချထားတဲ့ “ကျောက်ဆူး” နဲ့ တူပါတယ်။

၅။ သမ္မာသမာဓိ (မှန်ကန်သော တည်ကြည်မှု)

သတိကပ်ထားတဲ့ အာရုံပေါ်မှာ စိတ်ကလေးက အပြည့်အဝ တည်ငြိမ်သွားပြီး၊ ဟိုဒီ မလှုပ်ရှားတော့ဘဲ ငြိမ်သက်သွားတဲ့ သဘောပါ။

ဥပမာ – လေငြိမ်တဲ့ အချိန်မှာ မီးတောက်ကလေး မတုန်မလှုပ်ဘဲ ငြိမ်သက် တောက်ပနေသလို၊ လှိုင်းလေ ကင်းစင်ပြီး ကြည်လင် ငြိမ်သက်နေတဲ့ “ရေပြင်ကျယ်ကြီး” နဲ့ တူပါတယ်။ အာရုံပေါ်မှာ စိတ်က မရွေ့လျားတော့ဘဲ တည်ငြိမ်စွာ သက်ဆင်းနေပါတော့တယ်။

နိဂုံးချုပ်

လက်တွေ့ ဝိပဿနာ အားထုတ်တဲ့အခါ ဒီ (လောကီ) မဂ္ဂင်ငါးပါးဟာ အင်ဂျင်စက်တစ်ခုရဲ့ ဘီးလုံးတွေလို တစ်ပြိုင်နက်တည်း ညီညီညွတ်ညွတ် အလုပ်လုပ်ကြပါတယ်။

သောတာပန်ဖြစ်ရန် အားထုတ်နေသူ (သေက္ခအလောင်းအလျာ) များအဖို့- သတိ (သမ္မာသတိ) က အာရုံကို ဖမ်းဆွဲပေးတယ်၊ ဝီရိယ (သမ္မာဝါယာမ) က မဆုတ်မနစ် တွန်းအားပေးတယ်၊ သင်္ကပ္ပ (သမ္မာသင်္ကပ္ပ) က အာရုံပေါ်ကို စိတ်ကို တင်ပေးတယ်၊ သမာဓိ (သမ္မာသမာဓိ) က ငြိမ်သက်စွာ တည်ကြည်စေတယ်၊ အဲဒီလို ငြိမ်သက်နေတဲ့ အချိန်မှာ ပညာ (သမ္မာဒိဋ္ဌိ) က ရုပ်နာမ်တို့ရဲ့ ဖြစ်ပျက်သဘောကို ထိုးထွင်း သိမြင်သွားပါတယ်။ ဤမဂ္ဂင်ငါးပါး ပေါင်းဆုံညီညွတ်မှုဖြင့် လူ၊ ရဟန်း အရိယာ သူတော်စင်များ အမြန်ဆုံး ပေါ်ထွန်းလာနိုင်ကြပါစေလို့ တိုက်တွန်း ဆန္ဒပြုလိုက်ရပါတယ်။