ဝိပဿနာအားထုတ်ကြသည့် ယောဂီများအနေဖြင့် ခန္ဓာဖွဲ့စည်းပုံနှင့် တရားသဘောများကို ကွဲကွဲပြားပြား သိမြင်နားလည်ထားရန် အလွန်ပင် အရေးကြီးလှပါသည်။ အထူးသဖြင့် ဦးမောင်မောင် (ပျဉ်းမနား) ၏ အယူအဆများတွင် တွေ့ရတတ်သည့် “ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာကို မရှုရဘူး၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာကို ရှုရမယ်” ဆိုသော ဟောပြောချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ အမှန်တကယ် လက်တွေ့ရှုမှတ်ရမည့် သဘောတရားများကို ရှင်းလင်းတင်ပြအပ်ပါသည်။

ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ၏ သဘောမှန်

ဦးမောင်မောင်တို့၏ အဆိုအရ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာကို မရှုဘဲ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာကို ရှုရမည်ဆိုခြင်းမှာ စကားလုံး အသုံးအနှုန်းအရ မမှားသော်လည်း၊ ဆိုလိုရင်း သဘောတရားမှာ လွဲချော်နေပါသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် “ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ” ဆိုသည်မှာ ဥပါဒါန်၏ အာရုံဖြစ်သော ခန္ဓာငါးပါး (စိတ်၊ စေတသိက်၊ ရုပ်) ကိုပင် ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။

ဥပါဒါန် (စွဲလမ်းမှု) ရှိနေသေးသူ တစ်ဦးအတွက် ခန္ဓာငါးပါးစလုံးသည် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာများ ဖြစ်နေပါသည်။ သို့သော် ဥပါဒါန် အကြွင်းမဲ့ ကင်းစင်သွားသော ရဟန္တာအရှင်သူမြတ်များအတွက်မူ ၎င်းတို့၏ ခန္ဓာငါးပါးသည် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ မဟုတ်တော့ပါ။ ထို့ကြောင့် ရဟန္တာအရှင်သူမြတ်များတွင် ဆက်လက်၍ ဝိပဿနာ ရှုစရာ ကိစ္စ မရှိတော့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

မဂ်တက်ရန် ဆက်လက်ရှုမှတ်ရမည့် အပိုင်း

ပထမမဂ် (သောတာပတ္တိမဂ်) ကို ဆိုက်ရောက်သွားသော အရိယာပုဂ္ဂိုလ်များအတွက်မူ ၎င်းတို့၏ ခန္ဓာငါးပါးသည် ဒိဋ္ဌုပါဒါန်၊ သီလဗ္ဗတုပါဒါန် နှင့် အတ္တဝါဒုပါဒါန်တို့၏ ကျက်စားရာ အာရုံ မဟုတ်တော့ပါ။ သို့သော်လည်း အထက်မဂ် အထက်ဖိုလ်များသို့ ဆက်လက် တက်လှမ်းနိုင်ရန်အတွက် ထိုခန္ဓာငါးပါးကိုပင် ကာမုပါဒါန်၏ ကျက်စားရာ “ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ” များအဖြစ် ဆက်လက် ရှုမှတ်ကြရမည် ဖြစ်ပါသည်။

အတ္တဝါဒုပါဒါန် ပြုတ်သွားပြီဟု အထင်မှားခြင်းနှင့် ဝိပ္ပလ္လာသ (၃) ပါး

ဤနေရာတွင် ဦးမောင်မောင်တို့၏ နားလည်မှု အလွဲဆုံးနှင့် အန္တရာယ်အကြီးဆုံး အချက်တစ်ခု ရှိပါသည်။ ၎င်းတို့က “အတ္တဆိုသည်မှာ အစကတည်းက မရှိသည်ကို သိလိုက်လျှင် ဒိဋ္ဌိပြုတ်သွားပြီ၊ အတ္တဝါဒုပါဒါန် ပြုတ်သွားပြီ၊ ထို့ကြောင့် အတ္တဝါဒုပါဒါန်၏ ကျက်စားရာ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ မရှိတော့သဖြင့် ဆက်ရှုစရာ မလိုတော့ဘဲ ကိစ္စပြီးပြီ” ဟု ယူဆထားကြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

ဤသည်မှာ “ဝိပ္ပလ္လာသ” ဟုခေါ်သော ဖောက်ပြန်မှားယွင်းသည့် မောဟ၏ အဆင့် (၃) ဆင့်ကို သေချာစွာ သဘောမပေါက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ မောဟတွင် အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်သုံးဆင့် ရှိပါသည်-

အတ္တ ဒိဋ္ဌိ ဝိပ္ပလ္လာသ (အယူ) – အတ္တရှိသည်ဟု ယူဆသော အယူ။ (အတ္တ အစကတည်းက မရှိဘူးဟု သိလိုက်ခြင်းဖြင့် ဤအယူမှားမှ လွတ်ကင်းသွားသည်မှာ မှန်ကန်ပါသည်။)

အတ္တ စိတ္တ ဝိပ္ပလ္လာသ (အသိ) – အယူအားဖြင့် စင်ကြယ်သွားသော်လည်း၊ ငါဆိုသည့် သီးခြားဖြစ်တည်မှု ရှိနေသည်ဟု အတွင်းစိတ် (အသိ) ထဲတွင် နက်ရှိုင်းစွာ ကိန်းအောင်းနေခြင်း။

အတ္တ သညာ ဝိပ္ပလ္လာသ (အထင် / မှတ်သားမှု) – အလိုအလျောက် “ငါ” ဟု ထင်မြင် မှတ်သားနေမှု ကျန်ရစ်နေခြင်း။

မိမိကိုယ်ကို အထူးရိုးသားစွာ စစ်ဆေးကြည့်မည်ဆိုလျှင် အယူအားဖြင့် “အတ္တမရှိ” ဟု သိထားသော်လည်း၊ လက်တွေ့တွင် “ငါ” ဟူသော အသိ၊ “ငါ” ဟူသော အထင် (မှတ်သားမှု) တို့သည် အနုသယ (ကိန်းအောင်းနေသော ကိလေသာ) အနေဖြင့် အံ့သြဖွယ်ကောင်းလောက်အောင် ကျန်ရှိနေသေးသည်ကို တွေ့ရမည် ဖြစ်ပါသည်။

စစ်မှန်သော သတိပဋ္ဌာန်လမ်းစဉ်နှင့် ကတဉာဏ်

ပထမမဂ်ဖြစ်သော သောတာပတ္တိမဂ်ကို ရရှိရန်အတွက် အထက်ပါ အယူ၊ အသိ၊ အထင် (မှတ်သားမှု) သုံးခုစလုံး စင်ကြယ်သွားမှသာ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

ဦးမောင်မောင်တို့၏ လမ်းစဉ်တွင်မူ အယူတစ်ခုတည်း စင်ကြယ်သွားသည်ကိုပင် “ငါ” ဟူသော စိတ်ဖြစ်လာတိုင်း “အတ္တ အစကတည်းက မရှိဘူး” ဟု ပြန်လည်ဆင်ခြင်လိုက်ရုံဖြင့် “ဒိဋ္ဌိ နိရောဓေါ နိဗ္ဗာန်” ဟုဆိုကာ မဂ်အခါခါ ကျနေပြီဟု ထင်မှတ်မှားနေကြပါသည်။ အမှန်စင်စစ် ၎င်းသည် လောကုတ္တရာမဂ် မဟုတ်ဘဲ ဝိပဿနာမဂ် အဆင့်သာ ရှိသေးပါသည်။ အတ္တဟူသော အထင်နှင့် အသိ ပေါ်လာခြင်းကို “ကိလေသာ အကြွင်းအကျန်များ ရှိနေသေးသည်” ဟု အသိအမှတ် မပြုဘဲ၊ အယူစင်ကြယ်ရုံဖြင့် မဂ်ကျပြီဟု ယူဆထားခြင်းမှာ အလွန်ကြီးမားသော အမှားပင် ဖြစ်ပါသည်။

စစ်မှန်သော သတိပဋ္ဌာန် ယောဂီများမှာမူ “ငါ” ဟူသော အထင်နှင့် အသိ ပေါ်လာသည့်အခါတိုင်း ၎င်းသည် မှားယွင်းနေသော အထင်ဖြစ်ကြောင်း၊ ကိလေသာ မကုန်သေးကြောင်းကို မှန်ကန်စွာ ရိုးသားစွာ အသိအမှတ်ပြုကြပါသည်။ ထို့နောက် ထိုအလိုလို ဖြစ်လာသော မှတ်သားမှု (သညာ) နှင့် အသိ (စိတ္တ) တို့ကို အကြွင်းမဲ့ ပျောက်ကင်းသွားစေရန်အတွက် ခန္ဓာအပေါ်၌ “အနတ္တ” ဟူ၍ အထပ်ထပ် အခါခါ ရှုမှတ် နှလုံးသွင်းကြရပါသည်။ ဤသို့ အထပ်ထပ် အခါခါ ရှုမှတ်နေခြင်းကိုပင် “တရားအားထုတ်သည်” ဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

မြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသော “ကတဉာဏ်” (ပြုဖွယ်ကိစ္စ ပြီးစီးသွားပြီဟု သိသောဉာဏ်) ဆိုသည်မှာ ဤသို့ အယူ (ဒိဋ္ဌိ) အပြင်၊ အထင် (သညာ) နှင့် အသိ (စိတ္တ) တို့ကိုပါ အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်နိုင်ခြင်းကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

နိဂုံးချုပ်

ထို့ကြောင့် ဦးမောင်မောင်၏ အယူအဆကို လက်ခံထားသူများ သန္တာန်တွင် အတ္တဝါဒုပါဒါနက္ခန္ဓာ၊ သီလဗ္ဗတုပါဒါနက္ခန္ဓာ နှင့် ဒိဋ္ဌုပါဒါနက္ခန္ဓာ တို့သည် ကိန်းအောင်း ကျန်ရှိနေဆဲ ဖြစ်ပါသည်။ အရိယာသူတော်စင်အစစ်များ ဖြစ်လာစေရန်အတွက် ထိုခန္ဓာများအပေါ်၌ အတ္တမဟုတ်ကြောင်း ကြိုးစားသတိထား၊ အာရုံစူးစိုက်၍ အမှန်သိမြင်လာသည်အထိ အထပ်ထပ် အခါခါ ဆက်လက် ရှုမှတ်အားထုတ်သွားကြရန် အထူး လိုအပ်လှကြောင်း ရေးသား တင်ပြလိုက်ရပါသည်။