တနင်္ဂနွေနေ့လို အားလပ်ရက်တွေ ရောက်ပြီဆိုရင် ကျနော်တို့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ဘုရားသွား၊ တရားနာ၊ တံမြက်လှည်း၊ ဆွမ်းလောင်း၊ ဥပုသ်စောင့် စတဲ့ ကုသိုလ်ကောင်းမှုတွေ ပြုလုပ်ကြတဲ့ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာတွေကို အများအပြား တွေ့မြင်ရပါတယ်။ တစ်ပတ်လုံး အလုပ်တွေ ပင်ပန်းသမျှ၊ စိတ်ရှုပ်ထွေးသမျှတွေကို အားလပ်ရက်လေးမှာ ကုသိုလ်လုပ်ရင်း စိတ်အေးချမ်းမှု ရှာကြတာဟာ အင်မတန် ကောင်းမွန်တဲ့ အလေ့အကျင့် တစ်ခုပါ။
ဒါပေမဲ့ ဒီနေရာမှာ အလွန် အရေးကြီးတဲ့၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်လည် ဆန်းစစ်ရမယ့် မေးခွန်းတစ်ခု ရှိလာပါတယ်။ အဲဒါကတော့ “ကျနော်တို့ အားလပ်ရက်တိုင်း ပုံမှန် လုပ်နေကြတဲ့ ဒီကုသိုလ်တွေဟာ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ တကယ် လွတ်မြောက်စေမယ့် ကုသိုလ်တွေလား၊ ဒါမှမဟုတ် သံသရာထဲမှာပဲ ထပ်ပြီး လည်ပတ်နေအောင် ချည်နှောင်ထားမယ့် ကုသိုလ်တွေလား” ဆိုတာပါပဲ။
ကျနော်ရေးတဲ့ စာတွေရဲ့ ရည်မှန်းချက်ကတော့ လူ၊ ရဟန်း အရိယာတတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေးပါ။ ဒါကြောင့် ရိုးရာဓလေ့ အခွံသက်သက်တွေ အောက်မှာ ပုန်းကွယ်နေတတ်တဲ့ “ငါ” ဆိုတဲ့ အစွဲအလန်းကြီး အကြောင်းနဲ့၊ အမှန်တကယ် လွတ်မြောက်ရေး လမ်းကြောင်းပေါ် လျှောက်လှမ်းနေတဲ့ သောတာပန်ဖြစ်ရန် အားထုတ်နေသူ (သေက္ခအလောင်းအလျာ) တစ်ယောက်အနေနဲ့ ကုသိုလ်တရားတွေအပေါ် ဘယ်လို ရှုမြင် သုံးသပ်သလဲ ဆိုတာကို ဉာဏ်နဲ့ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပြီး ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း တင်ပြပေးသွားပါမယ်။
၁။ “ငါ” က ဦးဆောင်နေသော သံသရာလည်စေမည့် ကုသိုလ်များ
ကျနော်တို့ သာမန် ပုထုဇဉ် အများစု ကုသိုလ်လုပ်တဲ့အခါ၊ အလှူအတန်း လုပ်တဲ့အခါ ဘယ်လို စိတ်နေသဘောထား မျိုးနဲ့ လုပ်ကြသလဲ ဆိုတာကို အရှိအတိုင်း ပြန်ကြည့်ပါ။
“ဒီနေ့ အားလပ်ရက်မို့လို့ ‘ငါ’ ဘုရားသွားမယ်”
“‘ငါ’ ဆွမ်းဟင်းတွေ ချက်ပြီး ကျောင်းကို သွားလှူမယ်”
“ဒီကုသိုလ်ကြောင့် ‘ငါ့’ စီးပွားရေးတွေ ပိုကောင်းလာပါစေ”
“နောင်ဘဝကျရင် ‘ငါ’ လူချမ်းသာ၊ နတ်ချမ်းသာ ဖြစ်ရပါလို၏”
ဒီလို တွေးတော ဆုတောင်းမှုတွေရဲ့ နောက်ကွယ်မှာ ဘာတွေ ကိန်းအောင်းနေသလဲ ဆိုတာကို သေချာ ကြည့်ပါ။ “ငါ” ဆိုတဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ (အစွဲ) ကြီး အပြည့်အဝ ပါနေပါတယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ ပစ္စည်းဥစ္စာကို စွန့်လွှတ် လှူဒါန်းလိုက်နိုင်ပေမယ့်၊ အဲဒီ စွန့်လွှတ်လိုက်တဲ့ အလုပ်အပေါ်မှာ “ငါ လှူနိုင်တယ်” ဆိုတဲ့ မာန၊ “ဒါဟာ ငါ့အလှူ” ဆိုတဲ့ ဒိဋ္ဌိ၊ “ငါ ပြန်ရမှာပဲ၊ ချမ်းသာမှာပဲ” ဆိုတဲ့ နောက်ထပ် လိုချင်တပ်မက်မှု (တဏှာ) အသစ်တစ်ခုနဲ့ ချက်ချင်း အစားထိုးလိုက်တာပါပဲ။
ဒီလို “ငါ” ဆိုတဲ့ အစွဲ၊ လိုချင်တပ်မက်မှု ဆိုတဲ့ အစွဲတွေ ခြံရံပြီး လုပ်တဲ့ ကုသိုလ် မှန်သမျှဟာ အကျိုးမပေးဘူးလား ဆိုတော့ အကျိုးပေးပါတယ်။ လူ့စည်းစိမ်၊ နတ်စည်းစိမ် ဆိုတဲ့ လောကီ ချမ်းသာတွေကို ရရှိစေနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြဿနာက အဲဒီ လောကီ ချမ်းသာတွေ ဆိုတာဟာလည်း ဖောက်ပြန် ပျက်စီးတတ်တဲ့၊ အမြဲမရှိတဲ့၊ ဆင်းရဲခြင်း သဘောတရားတွေ သက်သက်ပါပဲ။ “ငါလုပ်တယ်၊ ငါရမယ်” လို့ ယူဆထားသရွေ့၊ အဲဒီ ကုသိုလ်တွေဟာ သံသရာဆိုတဲ့ လှောင်ချိုင့်ကြီးကို ရွှေချပေးလိုက်တာနဲ့ အတူတူပါပဲ။ လှောင်ချိုင့်ထဲကနေ လွတ်မြောက်သွားစေဖို့ အထောက်အကူ မပြုပါဘူး။ အဲဒါကို သံသရာလည်စေတဲ့ ကုသိုလ် လို့ ခေါ်ပါတယ်။
၂။ သောတာပန်ဖြစ်ရန် အားထုတ်နေသူ (သေက္ခအလောင်းအလျာ) ၏ အမြင်နှင့် စိတ္တာနုပဿနာ
အမှန်တကယ် လွတ်မြောက်ချင်တဲ့ သောတာပန်ဖြစ်ရန် အားထုတ်နေသူ (သေက္ခအလောင်းအလျာ) တစ်ယောက်ဟာ အားလပ်ရက်မှာ ကုသိုလ်လုပ်တဲ့အခါ၊ ဘုရားသွားတဲ့အခါ သာမန် ပုထုဇဉ်တွေနဲ့ အမြင် လုံးဝ မတူတော့ပါဘူး။ သူတို့ဟာ ဘာသာရေး အခမ်းအနားတွေ၊ ထုံးတမ်းစဉ်လာတွေ (သီလဗ္ဗတပရာမာသ) နောက်ကို အကန်း မလိုက်တော့ပါဘူး။ ကုသိုလ်လုပ်ခြင်းကို “လောကီ စည်းစိမ်တွေ ထပ်မံ ရရှိဖို့” ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု တစ်ခု အဖြစ် မမြင်တော့ဘဲ၊ ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ ကပ်ငြိနေတဲ့ “တွယ်တာမှု” နဲ့ “ငါစွဲ” ကို ခွာချဖို့ လက်နက်ကောင်း တစ်ခု အဖြစ်သာ အသုံးပြုပါတယ်။
အရေးအကြီးဆုံးကတော့ ကုသိုလ် ပြုလုပ်နေတဲ့ အချိန်တိုင်းမှာ သူတို့ရဲ့ စိတ်အစဉ်ကို သူတို့ မျက်ခြည်မပြတ် ပြန်လည် စောင့်ကြည့်နေတာပါပဲ (စိတ္တာနုပဿနာ)။
ဘုရားရင်ပြင်မှာ တံမြက်လှည်းနေစဉ်: သာမန်လူက “ငါ တံမြက်လှည်းနေတယ်၊ ငါ ကုသိုလ်ရပြီ” လို့ တွေးပါတယ်။ သေက္ခ ပုဂ္ဂိုလ်ကတော့ တံမြက်လှည်းနေတဲ့ ရုပ်တရားရဲ့ လှုပ်ရှားမှုနဲ့၊ လှည်းချင်နေတဲ့ စေတနာ (နာမ်တရား) တို့ရဲ့ ဖြစ်ပျက်မှုကို အရှိအတိုင်း စောင့်ကြည့်ပါတယ်။ “ငါ လှည်းနေတာ မဟုတ်ဘူး၊ ရုပ်နဲ့ နာမ် အလုပ်လုပ်နေတာ သက်သက်ပါလား” လို့ သိပါတယ်။
လှူဒါန်းနေစဉ် ပီတိဖြစ်လာပါက: အလှူလုပ်လို့ စိတ်ထဲမှာ ကြည်နူး ဝမ်းမြောက်လာတဲ့အခါ “ငါ ဝမ်းသာတယ်” လို့ အသက်မသွင်းပါဘူး။ “ဪ… ကြည်နူးတဲ့ ပီတိစိတ်ကလေး ပေါ်လာပါလား” လို့ သိလိုက်ပါတယ်။ ပြီးရင် အဲဒီ ပီတိစိတ်လေးဟာလည်း ခဏနေရင် ပျက်စီးသွားမယ့် အနိစ္စ သဘောတရားလေး သက်သက်ပဲ ဆိုတာကို ဉာဏ်နဲ့ မြင်အောင် ကြည့်ပါတယ်။
မာန ဝင်လာပါက: “ငါက သူများထက် ပိုလှူနိုင်တယ်” ဆိုတဲ့ မာနစိတ်လေး ခေါင်းထောင်လာရင်လည်း အဲဒီစိတ်ကို အရှိအတိုင်း ချက်ချင်း သိလိုက်ပါတယ်။ “ဪ… မာနစိတ် ဆိုတဲ့ နာမ်တရားလေး ပေါ်လာပြန်ပြီ” လို့ ဧည့်သည်ကို ကြည့်သလို စောင့်ကြည့်လိုက်တဲ့အတွက်၊ အဲဒီ မာနဟာ “ငါ့ မာန” အဖြစ် အသွင်မပြောင်းနိုင်တော့ဘဲ အရှိန်သေပြီး ပျက်စီးသွားပါတော့တယ်။
ဒီလို စောင့်ကြည့်လိုက်တဲ့အတွက် သူတို့ လုပ်တဲ့ ကုသိုလ်ဟာ “ငါ” မပါတော့ပါဘူး။ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာတဲ့ “စေတနာ” ဆိုတဲ့ နာမ်တရား၊ လှုပ်ရှားပေးကမ်းနေတဲ့ “ရုပ်တရား” တို့ရဲ့ အကြောင်းအကျိုး ဖြစ်စဉ် သက်သက်ပဲ ဆိုတာကို ထွင်းဖောက် မြင်လာပါတယ်။ ဒါဟာ သာမန် ကုသိုလ် (ဒါန၊ သီလ) ကို အခြေခံပြီး သံသရာကို ဖြတ်တောက်မယ့် ဝိပဿနာဉာဏ် (ဘာဝနာ) ဘက်ကို ကူးပြောင်းသွားတာပါပဲ။
၃။ အနတ္တ ဆိုတာ ဘာမှ လုပ်လို့မရဘူး ဆိုတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒ မဟုတ်ပါ
ဒီနေရာမှာ မလွဲမသွေ ရှင်းပြရမယ့် အချက်တစ်ခု ရှိပါတယ်။ “အရာရာဟာ ငါမဟုတ်ဘူး၊ ရုပ်နာမ် ဖြစ်စဉ်သက်သက်၊ အနတ္တပဲ ဆိုရင် ငါတို့ အားလပ်ရက်တွေမှာ ဘုရားသွား၊ ကျောင်းတက်၊ အလှူအတန်းတွေ လုပ်နေစရာ မလိုတော့ဘူးပေါ့။ လှူလည်း ငါမှ မဟုတ်တာ၊ မလှူလည်း ငါမှ မဟုတ်တာ” လို့ အယူမှား ဝင်လာတတ်ပါတယ်။
ဒါဟာ အင်မတန် အန္တရာယ်ကြီးတဲ့ မိစ္ဆာအယူအဆပါ။ “အနတ္တ” ဆိုတာဟာ “ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒကို ရှောင်ကြဉ်ရပါမယ်။ အနတ္တဆိုတာ တာဝန်မဲ့ခိုင်းတာ၊ ပေပေတေတေ နေခိုင်းတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ခိုင်မြဲတဲ့ “ငါ” ဆိုတဲ့ အကောင်အထည် မရှိဘူးလို့ ပြောတာဖြစ်ပေမယ့်၊ “အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှု” (Causality) တရားခံကြီးကတော့ တိတိကျကျကို အလုပ်လုပ်နေပါတယ်။
မီးထဲကို လက်နှိုက်ရင် ပူမယ်၊ လောင်မယ်။ ရေခဲကို ကိုင်ရင် အေးမယ်။ ဒီအကြောင်းအကျိုး ဖြစ်စဉ်မှာ “ငါ” မပါပေမယ့်၊ ပူခြင်း အေးခြင်း ဆိုတဲ့ အကျိုးတရားတွေကတော့ အရှိအတိုင်း ပေါ်ပေါက်လာတာပါပဲ။
ထို့အတူပါပဲ။ အလှူအတန်း လုပ်ခြင်း၊ သီလစောင့်ထိန်းခြင်း ဆိုတဲ့ ကောင်းမြတ်တဲ့ အကြောင်းတရားကို လုပ်ရင်၊ စိတ်ချမ်းသာမှု၊ အထောက်အပံ့ကောင်းတွေ ရရှိမှုဆိုတဲ့ အကျိုးတရားကတော့ မလွဲမသွေ ဖြစ်လာမှာပါပဲ။ အနတ္တကို ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်းနားလည်တဲ့ သေက္ခ ပုဂ္ဂိုလ်ဟာ ကုသိုလ်မလုပ်ဘဲ ထိုင်နေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ သူဟာ “ငါ” ဆိုတဲ့ အတ္တစွဲ၊ မာနစွဲ မပါဘဲ၊ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် လိုအပ်တဲ့ “အကြောင်းတရား” တွေကို ပိုပြီး ပြတ်ပြတ်သားသားနဲ့ မှန်မှန်ကန်ကန် ဆောင်ရွက်နိုင်သွားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ သူလုပ်တဲ့ ကုသိုလ်ဟာ “ငါ” မပါတဲ့အတွက် ပိုပြီး စင်ကြယ်သွားပါတယ်။ ပိုပြီး အားကြီးသွားပါတယ်။
၄။ အဓိပတိတရား လေးပါးဖြင့် လမ်းဖောက်ခြင်း
ကျနော်တို့ လွတ်မြောက်ရေး လမ်းစဉ်မှာ လျှောက်လှမ်းတဲ့အခါ၊ အရာရာကို အတိတ်ကံကိုပဲ ထိုင်စောင့်နေလို့ မရပါဘူး။ “ပါရမီ ပါရင်တော့ သောတာပန် ဖြစ်မှာပေါ့လေ” ဆိုပြီး အားလပ်ရက်မှာ ဘုရားသွား၊ ရေစက်ချ၊ ဆုတောင်းရုံလေး လုပ်ပြီး ငုတ်တုတ်ထိုင်နေတာဟာ ဗုဒ္ဓဝါဒ အစစ်အမှန် မဟုတ်ပါဘူး။ လွတ်မြောက်မှုဆိုတာ ဆုတောင်းနေရုံနဲ့ မရဘဲ၊ ကိုယ်တိုင် ပြဋ္ဌာန်းယူရမယ့် အရာပါ။
အဓိပတိတရားလေးပါး နဲ့ပြည့်စုံရင် မိမိလိုတာ ပြည့်တယ် ဆိုတဲ့ စကားကို အမြဲ နှလုံးသွင်းထားပါ။
၁။ ဆန္ဒ: ဒီသံသရာ ဝဋ်ဆင်းရဲကနေ တကယ် လွတ်မြောက်ချင်တဲ့၊ သောတာပတ္တိမဂ်ဉာဏ်ကို ရချင်တဲ့ ပြင်းပြတဲ့ ဆန္ဒ ရှိရမယ်။ အားလပ်ရက်မှာ ကုသိုလ်လုပ်တိုင်း လောကီချမ်းသာကို မက်မောတဲ့ ဆန္ဒ မဟုတ်ဘဲ၊ လွတ်မြောက်ရေး ဆန္ဒကိုသာ ရှေ့တန်းတင်ရမယ်။
၂။ စိတ္တ: ကုသိုလ်လုပ်နေရင်းနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်အစဉ် ဖြစ်ပျက်မှုကို မျက်ခြည်မပြတ် စူးစူးစိုက်စိုက် သိနေရမယ်။ လှူနေရင်း ပေါ်လာတဲ့ ဝမ်းသာမှု၊ မာန၊ လောဘ တွေကို အရှိအတိုင်း သိနေရမယ်။
၃။ ဝီရိယ: “ငါ” ဆိုတဲ့ အစွဲကို ခွာချဖို့၊ သတိကပ်ဖို့ အဆက်မပြတ် ကြိုးစားအားထုတ်ရမယ်။
၄။ ဝီမံသ: “ငါလှူတာ မဟုတ်ဘူး၊ အကြောင်းအကျိုး ရုပ်နာမ်ဖြစ်စဉ် သက်သက်ပဲ” လို့ အရှိတရားကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ သိမြင်တဲ့ ပညာဉာဏ် ရှိရမယ်။
ဒီ အဓိပတိတရား လေးပါးနဲ့ ပြည့်စုံအောင် လက်တွေ့ကျင့်သုံးပြီး အားလပ်ရက် ကုသိုလ်တွေကို ပြုလုပ်မယ် ဆိုရင်၊ အဲဒီ ကုသိုလ်တွေဟာ သံသရာမှာ ပြန်လည်ချုပ်နှောင်မယ့် ကြိုးတွေ မဟုတ်တော့ဘဲ၊ သံသရာကို ဖြတ်တောက်မယ့် သန်လျက်တွေ ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။
နိဂုံး
ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ အပေါင်းတို့…
ဒီကနေ့ အားလပ်ရက်မှာ ဘုရားပန်း လဲတဲ့အခါ၊ ဆွမ်းတော် ကပ်တဲ့အခါ၊ အလှူအတန်း လုပ်တဲ့အခါ… “ငါ လုပ်တယ်၊ ငါ့ ကုသိုလ်၊ ငါ ရမှာ” ဆိုတဲ့ အစွဲကြီးကို အရင်ဆုံး ဘေးဖယ်ထားလိုက်ပါ။ အခွံသက်သက် ရိုးရာဓလေ့တွေ၊ ဆုတောင်းမှုတွေ နောက်ကို အကန်း မလိုက်ပါနဲ့။
“ကုသိုလ်ပြုလုပ်ခြင်း” ဆိုတဲ့ ရုပ်နာမ် ဖြစ်စဉ်ရယ်၊ အဲဒီဖြစ်စဉ်ကို အရှိအတိုင်း ‘သိ’ နေတဲ့ ဉာဏ်ရယ်… ဒီနှစ်ခုကိုပဲ တွဲပြီး အလုပ်လုပ်သွားပါ။ စိတ်ထဲမှာ ပေါ်လာသမျှ လောဘ၊ မာန၊ ပီတိ တွေကို ဧည့်သည်ကို ကြည့်သလို စောင့်ကြည့်လိုက်ပါ။ အဲဒီလို လုပ်နိုင်ရင် ခင်ဗျားရဲ့ ကုသိုလ်ဟာ သံသရာကို ရှည်စေတဲ့ ကုသိုလ် မဟုတ်တော့ဘဲ၊ သံသရာကို ဖြတ်တောက်မယ့် ကုသိုလ်၊ သောတာပန်ဖြစ်ရန် အားထုတ်နေသူ (သေက္ခအလောင်းအလျာ) တစ်ယောက်ရဲ့ စင်ကြယ်တဲ့၊ ဉာဏ်နဲ့ ယှဉ်တဲ့ ကုသိုလ် ဖြစ်သွားပါလိမ့်မယ်။
နားလည်ချင်ရင် ကိုယ်တိုင်ကြည့်ဖို့ လိုပါတယ်။
ထက်အောင်
Leave a Reply