သာသနာဆိုတာ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ အဆုံးအမ သက်သက်ပါပဲ။ ဒါပေမယ့် ယနေ့ခေတ် အခြေအနေကို မြန်မာနိုင်ငံမှာပဲ ကြည့်ကြည့်၊ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာမှာပဲ ကြည့်ကြည့်၊ ဘုရားရှင်ရဲ့ အဆုံးအမ အစစ်အမှန်တွေဟာ ခေတ်သစ် အယူဝါဒပေါင်းစုံ၊ လောကီပညာရပ် ပေါင်းစုံတို့ရဲ့ ကြားမှာ အတော်လေးကို မှေးမှိန် ညှိုးနွမ်းနေပြီလို့ ဆိုရပါမယ်။

ဘုရားတစ်ဆူ ပွင့်လာတဲ့ သာသနာနဲ့ ကြုံဆုံခွင့်ရတယ် ဆိုတာ အင်မတန် ရခဲလှတဲ့ ဒုလ္လဘတရားကြီးပါ။ ဒါပေမယ့် ဒီလို အဖိုးတန်တဲ့ အခွင့်အရေးကြီးကို “သောက်ဆေးကို လိမ်းဆေးအဖြစ် သုံးနေသလို” တလွဲ အသုံးချပြီး ပရမ်းပတာ ဖြစ်နေကြတာကို မြင်တွေ့နေရတာဟာ အမှန်တကယ်ပဲ ရင်လေးစရာ ကောင်းလှပါတယ်။

အနာသက်သာရုံ မီးကင်ခြင်းနှင့် ဒုစရိုက်သံသရာ

တရားတော်ရဲ့ အနှစ်သာရအတိုင်း တည့်တည့်ပြောရရင်၊ ကောင်းရာသုဂတိကို ရောက်စေတတ်တဲ့ “ဒါန” နဲ့ “သီလ” ဆိုတာတွေဟာ သံသရာမှာ ကျင်လည်နေရသူတွေအတွက်တော့ “နူနာသည်ကို မီးကင်ပေးသလို” ပါပဲ။ ရောဂါ အမြစ်မပြတ်နိုင်သေးသူတွေအတွက် ခဏတာ အနာသက်သာအောင် မီးကင်ပေးရုံ သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် သာသနာနဲ့ ကြုံဆုံနေချိန်မှာ အနည်းဆုံး သီလလောက်တော့ လုံခြုံအောင် ထိန်းသိမ်းကြဖို့ အလွန် လိုအပ်ပါတယ်။ သူ့အသက် မသတ်ဘူး၊ မလိမ်ညာဘူး၊ သူများဥစ္စာ မခိုးဘူး၊ သူတပါး သားမယားကို မစော်ကားဘူး ဆိုတဲ့ အခြေခံသီလတွေ ပြည့်စုံတဲ့ တိုင်းပြည်ဆိုရင်ကိုပဲ အတော်လေးကို ငြိမ်းချမ်း လုံခြုံတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်နေပါပြီ။ လူတိုင်းကသာ ဒုစရိုက်အမှုကို ပြုလုပ်ရမှာ ရှက်တတ်၊ ကြောက်တတ်မယ် ဆိုရင်၊ ‘ဟိရီ ဩတ္တပ္ပ’ တရားနဲ့ ပြည့်စုံတဲ့ တိုင်းပြည်ကြီး ဖြစ်လာမှာပါ။

ဒါပေမယ့် ယခု လက်ရှိ အခြေအနေမှာတော့ အားလုံး အသိပါပဲ။ ကပြောင်းကပြန်တွေ ဖြစ်ပြီး၊ နူနာသည်ကို အနာသက်သာအောင် မီးကင်ပေးတာကိုတောင် အတင်း ငြင်းဆန်ကာ၊ ယားယံစေမယ့် ခွေးလှေးယားသီးခြုံထဲကို အလုအယက် တိုးဝင်နေကြသလိုပါပဲ။ ဆိုးသထက် ဆိုးဝါးတဲ့ အပါယ်လမ်းဆီကိုပဲ သွားဖို့ တာဆူနေကြတာကို စိတ်မသက်သာဖွယ် တွေ့မြင်နေရပါတယ်။

မထိန်လင်းနိုင်သော အနတ္တအလင်းရောင်

ဒီလို ဆူပူရှုပ်ထွေးနေတဲ့ အခြေအနေမျိုးမှာ ဗုဒ္ဓသာသနာရဲ့ အနှစ်သာရ အစစ်အမှန်ဖြစ်တဲ့ “အနတ္တ” ဆိုတဲ့ လောကရဲ့ အလင်းရောင်ဟာ ထိန်ထိန်လင်းလင်း မတောက်ပနိုင်ဘူးလို့ ဆိုရတာ အလွန်အကျွံ ပြောတာ မဟုတ်ပါဘူး။

“ငါ၊ သူတပါး၊ ယောကျ်ား၊ မိန်းမ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ ဆိုတာ လုံးဝ မရှိဘူး၊ အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတဲ့ ရုပ်နာမ် ယန္တရားသာ ရှိတယ်” ဆိုတာဟာ အလွန်ကို ရိုးရှင်းပါတယ်။ သတိထားပြီး ပညာနဲ့ ကြည့်တတ်သူတိုင်း လက်တွေ့ မြင်နိုင်တဲ့ ကိစ္စပါ။ “သတ္တဝါ” လို့ ထင်နေသမျှ အားလုံးဟာ အကောင်အထည် မြင်ရတဲ့ ‘ရုပ်’ နဲ့၊ အကောင်အထည် မရှိတဲ့ ‘နာမ်’ တွေ သက်သက်ပါပဲ။ သတ္တဝါဆိုတဲ့ အခေါ်အဝေါ် ပညတ်ချက်ကို ဖယ်ရှားလိုက်ရင်၊ ပြောဆို ပြုလုပ် ကြံစည်နေတာတွေ အားလုံးဟာ ရုပ်နာမ်တွေရဲ့ ဖြစ်ပျက်နေမှု သက်သက်ပဲ ဆိုတာ အထင်းသား ရှင်းလင်းနေပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ အထူး သတိပြုရမှာက “အနတ္တ” ဆိုတာဟာ “ငါ မဟုတ်လို့၊ ငါ မပိုင်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရတော့ဘူး” ဆိုတဲ့ လက်မြှောက်အရှုံးပေးရမယ့် အဆိုးမြင်ဝါဒ (Pessimism) လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ အရှိတရားကို မှန်ကန်စွာ သိမြင်ပြီး လွတ်မြောက်အောင် အားထုတ်နိုင်တဲ့ တကယ့် သတ္တိသာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် ဒီလို ရှင်းလင်းတဲ့ အမြင်မှန်ဟာ ပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ ထိတွေ့လိုက်တာနဲ့ မခိုင်မြဲတော့ဘဲ၊ လောကရဲ့ ‘မောဟ’ အမှောင် ဖုံးလွှမ်းသွားပြီး အယူမှားတွေနဲ့သာ အသားကျ သွားကြတာ များပါတယ်။ ဒါကြောင့်လည်း ဘုရားရှင်ရဲ့ အဆုံးအမဖြစ်တဲ့ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ ဆိုတဲ့ သစ္စာလေးပါး အလင်းတရားတွေ မထိန်လင်းနိုင်ဘဲ ဖြစ်နေရတာပါ။ အများနဲ့ တစ်ယောက် ဖြစ်နေတဲ့ ဒီလို အခြေအနေမျိုးမှာ အရိယာ သူတော်စင်တွေ နှုတ်ဆိတ်နေကြတာဟာလည်း မဆန်းလှပါဘူး။

သာသနာကို တကယ် ထွန်းလင်းစေလိုလျှင်

သာသနာကို တကယ်တမ်း ထွန်းလင်း တောက်ပစေချင်တယ်ဆိုရင် ဘုရားတည်၊ ကျောင်းဆောက်ရုံမျှနဲ့ မလုံလောက်တော့ပါဘူး။ ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်ကြီးတွေ အများကြီး ဖွင့်ရုံနဲ့လည်း အပေါ်ယံ အမည်ခံ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေသာ တိုးပွားလာပါလိမ့်မယ်။ သီလမလုံတဲ့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေ၊ ဟိရီဩတ္တပ္ပ ကင်းမဲ့သူတွေ၊ ဝိနည်းကို ပျက်ရယ်ပြုတဲ့ အလဇ္ဇီ သံဃာတွေ တိုးပွားလာရုံနဲ့တော့ သာသနာအတွက် အကျိုးမရှိတဲ့အပြင် ဆုတ်ယုတ်ဖို့သာ ရှိပါတယ်။

သာသနာ အမှန်တကယ် ထွန်းလင်းဖို့ဆိုရင် ရဟန်းသံဃာတွေက အစပြုလို့၊ လူပုဂ္ဂိုလ်တွေပါမကျန် “အရိယာ” တွေ ဖြစ်လာအောင် ကျင့်ကြံကြိုးကုတ် အားထုတ်ကြဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ရဟန်းဝိနည်းနဲ့အညီ မလိုက်နာနိုင်ရင်တောင်၊ ကိုရင်ဝတ်နဲ့ဖြစ်စေ ဝိပဿနာတရားတွေကို မဂ်ဉာဏ်၊ ဖိုလ်ဉာဏ် ရောက်တဲ့အထိ မဆုတ်မနစ် အားထုတ်ကြဖို့ လိုလားအပ်ပါတယ်။

ရဟန်းသံဃာတော်များထံ လျှောက်ထားချက်

နောက်ဆုံးအနေနဲ့ ရဟန်းသံဃာတော်များကို ရိုသေစွာ လျှောက်ထားလိုတာက- စာပေ ပရိယတ္တိ သင်ယူပို့ချခြင်းဟာ သာသနာကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်း မည်ပေမယ့်၊ မြတ်စွာဘုရားရှင် ကိုယ်တော်တိုင် မိန့်ကြားခဲ့တဲ့ “အရိယာများ ရှိနေသရွေ့၊ အရိယာများမှ နည်းပေးလမ်းပြ၍ အရိယာဖြစ်အောင် ကျင့်ကြံအားထုတ်နေသရွေ့ သာသနာ မကွယ်နိုင်” ဆိုတဲ့ စကားတော်ကို အထူး နှလုံးသွင်းစေချင်ပါတယ်။

ကိုယ်တိုင်လည်း အရိယာများ ဖြစ်ကြစေဖို့၊ အရိယာ အရေအတွက်များ ပိုမို များပြားလာစေဖို့၊ မြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်ကလို တစ်ပြည်လုံး အရိယာများ ဖြစ်ကုန်ကြသကဲ့သို့ လူအများကိုပါ သံသရာမှ လွတ်မြောက်ကြောင်း နိဗ္ဗာန်ဆီသို့ နည်းပေးလမ်းပြ ဆုံးမ သယ်ယူသွားတော်မူကြပါရန် တောင်းပန် လျှောက်ထားအပ်ပါတယ်။

လူ၊ ရဟန်း အရိယာ သူတော်စင်များ အများအပြား ပေါ်ထွန်းလာမှသာလျှင်၊ မှေးမှိန်နေတဲ့ ဗုဒ္ဓသာသနာတော်ကြီးဟာ အမှန်တကယ် ပြန်လည် ထိန်လင်း တောက်ပလာမည် ဖြစ်ပါကြောင်း ရေးသား တိုက်တွန်းရင်း နိဂုံးချုပ်လိုက်ပါတယ်။