လောကမှာ အန္တရာယ်အကြီးဆုံးအရာတွေထဲက တစ်ခုကို ပြပါဆိုရင် မျက်စိကန်းနေသူက အခြားမျက်စိကန်းနေသူတွေကို လမ်းပြနေခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ သာမန် ခရီးသွားနေတဲ့ လမ်းကြောင်းမှာ လမ်းမှားသွားရင် အချိန်ကုန် လူပန်းဖြစ်ရုံပဲ ရှိပေမယ့်၊ သံသရာ လွတ်မြောက်ရေး ခရီးစဉ်မှာ လမ်းပြမှားယွင်းသွားရင်တော့ ဘဝပေါင်းများစွာ အမှောင်ကျသွားနိုင်ပါတယ်။ ဒီနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ထေရဝါဒ ရဟန်းလောကကို သေသေချာချာ စောင့်ကြည့်လေ့လာကြည့်မယ်ဆိုရင် ဒီလို ကိုယ်တိုင် မျက်စိကန်းနေလျက်နဲ့ လမ်းပြလုပ်နေကြတဲ့ ရင်လေးဖွယ် ပြကွင်းပြကွက်တွေကို အထင်အရှား တွေ့မြင်နေရပါတယ်။
စာအုပ်ထဲက တရားနှင့် လက်တွေ့တရား
ယနေ့ခေတ်မှာ တရားဟော ဓမ္မကထိကဆိုပြီး နာမည်ကြီးနေတဲ့ ရဟန်းအများစုကို ကြည့်လိုက်ပါ။ သူတို့ ဟောပြောနေတဲ့ တရားတွေဟာ ဘယ်ကလာသလဲ။ စာအုပ်စာပေ ကျမ်းဂန်တွေထဲကနေ အလွတ်ကျက်မှတ်ထားတဲ့ သီအိုရီတွေ၊ မှတ်ဉာဏ်တွေသက်သက်သာ ဖြစ်နေတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား ဟောကြားခဲ့တဲ့ တရားတော်တွေဟာ စာအုပ်ထဲမှာ ဖတ်ပြီး အလွတ်ကျက်၊ လူအများရှေ့မှာ အသံနေအသံထား ကောင်းကောင်းနဲ့ ပြန်လည်ဟောပြောဖို့သက်သက် မဟုတ်ပါဘူး။ မိမိကိုယ်တိုင် လက်တွေ့ ခန္ဓာဉာဏ်ရောက် ကျင့်ကြံအားထုတ်ပြီး၊ ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက်ပြုသိမြင်မှသာလျှင် တကယ့် “တရားစစ် တရားမှန်” ဖြစ်ပါတယ်။
မိမိကိုယ်တိုင်က စိတ္တာနုပဿနာကို စိုက်လိုက်မတ်တတ် အားမထုတ်ဖူးဘူး၊ မိမိရဲ့ စိတ်အစဉ်မှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတွေကို အရှိကိုအရှိတိုင်း ထိုးထွင်းမသိမြင်ဘူး၊ အနည်းဆုံး သောတာပန် အစရှိတဲ့ အရိယာပုဂ္ဂိုလ် အဖြစ်သို့ မရောက်သေးဘူး ဆိုရင် အဲဒီပုဂ္ဂိုလ်ဟာ ပုထုဇဉ် အမိုက်အမဲ အဆင့်မှာပဲ ရှိနေပါသေးတယ်။ လောကီအာရုံတွေ၊ အတ္တတွေ၊ ဒိဋ္ဌိတွေနဲ့ ဖုံးလွှမ်းနေတဲ့ ပုထုဇဉ်တစ်ယောက်က သံသရာက လွတ်မြောက်ကြောင်း တရားကို ဟောပြောပြသနေတယ် ဆိုတာဟာ ကိုယ်တိုင်က လမ်းမမြင်ရဘဲ တောင်ဝှေးစမ်းပြီး အခြားသူတွေကို ခရီးလမ်းညွှန်နေတာနဲ့ အတိအကျ တူညီနေပါတယ်။
နာမည်ကြီးရေးနှင့် လှူဖွယ်ဝတ္ထုအတွက် ဟောပြောနေခြင်းများ
ဒီလို အရိယာမဟုတ်ဘဲ တရားဟောနေတဲ့ ပုထုဇဉ်ရဟန်းတွေရဲ့ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်က ဘာလဲဆိုတာကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကြည့်ဖို့ လိုပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ ရည်မှန်းချက်ဟာ နားထောင်သူတွေ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ လွတ်မြောက်သွားဖို့ထက်၊ သူတို့ကိုယ်တိုင် နာမည်ကြီးဖို့၊ ပရိသတ် အခိုင်အမာရဖို့၊ လှူဖွယ်ဝတ္ထု ပစ္စည်းတွေနဲ့ လာဘ်လာဘတွေ ပေါများလာဖို့ ဆိုတဲ့ လောကီရေးရာ ကိစ္စတွေဆီကိုသာ ဦးတည်နေတတ်ပါတယ်။
တရားပွဲတွေကို ဖျော်ဖြေရေးပွဲတွေလို ဖန်တီးလာကြတယ်။ လူတွေ ရယ်မောအောင်၊ ငိုကြွေးအောင်၊ စိတ်လှုပ်ရှားအောင် ဟောပြောပြပြီး လူထုရဲ့ စိတ်ခံစားမှုကို အသုံးချလာကြတယ်။ ဒီလို ဟောပြောမှုတွေထဲမှာ အနှစ်သာရဖြစ်တဲ့ ဝိပဿနာအလုပ်၊ မိမိစိတ်ကို မိမိ ပြန်လည်စောင့်ကြည့်တဲ့ အလုပ်တွေ လုံးဝ မပါဝင်တော့ပါဘူး။ အလှူငွေ များများရမယ့် အကြောင်းအရာတွေ၊ ဘဝမှာ စီးပွားတက်မယ့် ယတြာလိုလို အယူအဆတွေ၊ သံသရာကို ပိုပြီး ရှည်လျားစေမယ့် မှားယွင်းတဲ့ မျှော်လင့်ချက်တွေကိုသာ ထပ်ခါတလဲလဲ ရိုက်သွင်းပေးနေကြပါတယ်။ ဒီလို နာမည်ကြီး ပုထုဇဉ်ရဟန်းတွေရဲ့ ကျယ်လောင်တဲ့ အသံတွေကြောင့် တကယ့် လွတ်မြောက်ရာ လမ်းစစ်လမ်းမှန်ကြီးဟာ လူအများရဲ့ မျက်စိရှေ့မှာ လုံးဝ ပျောက်ကွယ်လုနီးပါး ဖြစ်လာရပါတယ်။ လူတွေဟာ တရားနာတယ်ဆိုတာ ကုသိုလ်ရုံသက်သက်၊ စိတ်အေးချမ်းရုံ သက်သက်လို့ အထင်ရောက်သွားကြပြီး၊ ခန္ဓာဉာဏ်ရောက် ကျင့်ကြံရမယ့် အလုပ်ကို မေ့လျော့သွားကြပါတော့တယ်။
အနတ္တအပေါ် မှားယွင်းစွာ ဖွင့်ဆို လမ်းလွဲစေခြင်း
အဆိုးရွားဆုံး ပြဿနာတစ်ခုကတော့ အဲဒီ မျက်စိကန်း လမ်းပြတွေဟာ “အနတ္တ” ဆိုတဲ့ ဗုဒ္ဓဝါဒရဲ့ အနှစ်သာရ တရားတော်ကို မှားယွင်းစွာ ပုံဖော်ဟောပြောနေကြခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့ဟောတဲ့ တရားတွေထဲမှာ “အနတ္တ” ဆိုတာဟာ “ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး”၊ “အကုန်လုံးက သူ့သဘောသူဆောင်နေတာမို့ ငုတ်တုတ်ထိုင်နေရုံပဲ” ဆိုတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒ (Pessimism) ဘက်ကို အပြည့်အဝ ရောက်ရှိသွားစေပါတယ်။ ဒီလို ဟောပြောမှုတွေကြောင့် လူတွေဟာ တရားအားထုတ်လိုစိတ်၊ ကြိုးစားအားထုတ်လိုစိတ်တွေ သေဆုံးသွားကြရပါတယ်။
တကယ်တမ်း ဗုဒ္ဓဟောကြားခဲ့တဲ့ “အနတ္တ” ဆိုတာ အဲဒီလို လက်မြှောက်အရှုံးပေးရမယ့်၊ ဘာမှ လုပ်လို့မရဘူးဆိုတဲ့ သဘောတရား လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ အနတ္တဆိုတာဟာ တရားတွေရဲ့ အကြောင်းနဲ့ အကျိုး ဆက်စပ်ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ ဖြစ်စဉ်ကို တိတိကျကျ သိမြင်ဖို့ကို ဆိုလိုတာပါ။ အဲဒီလို အကြောင်းအကျိုး ဖြစ်စဉ်ကို ဉာဏ်နဲ့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိမြင်တဲ့အခါ၊ အဲဒီဖြစ်စဉ်ပေါ်မှာ အခြေခံပြီး မိမိတို့ အလိုရှိအပ်တဲ့ လွတ်မြောက်မှု၊ မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ဆိုတဲ့ ပန်းတိုင်ကို ရောက်အောင် ပညာရှိရှိ စီမံခန့်ခွဲနိုင်တယ် ဆိုတဲ့ အလွန် တက်ကြွပြီး လက်တွေ့ကျတဲ့ အယူအဆ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကို နားမလည်တဲ့ ပုထုဇဉ် ဓမ္မကထိကတွေဟာ လူတွေကို အကန်းလမ်းပြလုပ်ပြီး အနတ္တကို အဆိုးမြင်ဝါဒအဖြစ် ပြောင်းလဲပစ်လိုက်ကြပါတယ်။
လွဲမှားနေသော အယူအဆများကို ရိုက်သွင်းခြင်း
ကိုယ်တိုင် ခန္ဓာဉာဏ်မရောက်တဲ့ ရဟန်းတွေ ဟောပြောတဲ့အခါ လူအများကို လွဲမှားတဲ့ အယူအဆ အဟောင်းကြီးတွေဆီကိုသာ ပြန်လည် တွန်းပို့တတ်ကြပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် လူတွေ အောင်မြင်ဖို့၊ လွတ်မြောက်ဖို့အတွက်ဆိုရင် အချို့က ကံ ဉာဏ် ဝီရိယ ပြည့်စုံမှ ဆိုတဲ့ စကားကို အမြဲတမ်း သုံးနှုန်းလေ့ရှိကြပါတယ်။ ဒီစကားဟာ အလွန်ကို အားနည်းပြီး လူကို တွေဝေစေပါတယ်။ တကယ့် လက်တွေ့မှာ ဗုဒ္ဓလမ်းညွှန်ခဲ့တာက ဆန္ဒ၊ ဝီရိယ၊ စိတ္တ၊ ဝီမံသာ ဆိုတဲ့ အဓိပတိတရားလေးပါး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီ အဓိပတိတရားလေးပါးနဲ့သာ ပြည့်စုံအောင် လက်ကိုင်ထားပြီး စိုက်လိုက်မတ်တတ် ကြိုးစားမယ်ဆိုရင် မိမိလိုတာကို မလွဲမသွေ ပြည့်ဝအောင် ယူနိုင်ပါတယ်။ ကံကို ထိုင်စောင့်နေစရာ မလိုပါဘူး။ မိမိရဲ့ ပြင်းပြတဲ့ ဆန္ဒ၊ မလျှော့သော ဝီရိယ၊ စူးစိုက်သော စိတ်၊ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်တဲ့ ပညာ (ဝီမံသာ) တို့နဲ့သာ အရာရာကို ဖန်တီးယူရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ မျက်စိကန်းနေသူတွေကတော့ ဒီလို တက်ကြွတဲ့ အဓိပတိတရားတွေကို ရှေ့တန်းမတင်ဘဲ၊ အလိုအလျောက် ဖြစ်လာမယ့် ကံတရားကိုသာ ထိုင်စောင့်ဖို့ လမ်းလွဲပြနေကြပါတယ်။
စိတ္တာနုပဿနာ လမ်းကြောင်း ပျောက်ဆုံးခြင်း
တကယ့် တရားစစ်တရားမှန်၊ အရိယာဖြစ်မယ့် လမ်းကြောင်းဆိုတာ စိတ္တာနုပဿနာ အလုပ်ပါပဲ။ မိမိရဲ့ စိတ်အစဉ်ကို အမြဲမပြတ် စောင့်ကြည့်နေခြင်းဟာ သံသရာက လွတ်မြောက်ဖို့ အတိုတောင်းဆုံးနဲ့ အထိရောက်ဆုံး လမ်းဖြစ်ပါတယ်။ “အတွေးဆိုတာ သင် မဟုတ်ဘူး၊ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ နာမ်တရား သက်သက်သာ ဖြစ်တယ်” ဆိုတာကို ခန္ဓာပေါ်မှာ ဉာဏ်ရောက်ပြီး မြင်အောင် ကြည့်ရမှာပါ။
လူတွေ ဒုက္ခရောက်နေတာဟာ ပြင်ပကိစ္စတွေ၊ မကောင်းမှုလုပ်လို့ ဆိုတာတွေထက် မိမိတွေးလိုက်တဲ့ အတွေးတစ်ခုကို “ငါတွေးတယ်၊ ငါ့အတွေး” လို့ အခိုင်အမာ ထင်မှတ်နေတဲ့ မောဟကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒေါသထွက်လာရင်လည်း “ငါ ဒေါသထွက်တယ်”၊ ဝမ်းနည်းရင်လည်း “ငါ ခံစားနေရတယ်” ဆိုတဲ့ အစွဲ (ဒိဋ္ဌိ) ကြီးက အမြစ်တွယ်နေပါတယ်။ စိတ်ညစ်စရာ၊ ပူလောင်စရာတွေ ကြုံလာတဲ့အခါ ဒီ “ငါ” ဆိုတဲ့ အစွဲခံနေလို့သာ သံသရာလည်ပြီး ဆင်းရဲနေရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်တမ်းမှာ ခံစားတတ်တဲ့ နာမ်တရား အလုပ်လုပ်သွားတာသာ ဖြစ်တယ် ဆိုတာကို ပြတ်ပြတ်သားသား သိမြင်ဖို့ လိုပါတယ်။
ဒါပေမယ့် ပုထုဇဉ် တရားဟောဆရာတွေဟာ ဒီလို နက်နဲတဲ့၊ ကိုယ်တိုင် လက်တွေ့ရှုမှတ်ရမယ့် စိတ္တာနုပဿနာ အလုပ်ကို မဟောနိုင်ကြပါဘူး။ သူတို့ကိုယ်တိုင်က ဒီအစွဲတွေနဲ့ အပြည့်ဖြစ်နေလို့ပါပဲ။ သူတို့ဟောတာက အပြင်ဘက်က ရုပ်ဝတ္ထုတွေအကြောင်း၊ လူမှုရေး ကျင့်ဝတ်တွေအကြောင်း၊ ဒါမှမဟုတ် နတ်ပြည်ရောက်မယ့် အကြောင်းတွေလောက်သာ ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒါကြောင့် တကယ့် လွတ်မြောက်ရေး လမ်းစစ်စစ်ဟာ မြန်မာပြည်က တရားပွဲတွေမှာ လုံးဝ ပျောက်ကွယ်နေရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
အရိယာများ ပေါ်ထွန်းရေး ပန်းတိုင်ကို ဖျက်ဆီးခြင်း
ဒီစာတွေကို ရေးသားနေရတဲ့ အဓိက ရည်မှန်းချက်ကတော့ ရှင်းပါတယ်။ လူ၊ ရဟန်း အရိယာ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေးပါပဲ။ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ သာသနာတော်ဆိုတာ သောတာပန်၊ သကဒါဂါမ်၊ အနာဂါမ်၊ ရဟန္တာ ဆိုတဲ့ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တွေ ပေါ်ထွန်းနေမှသာ အသက်ဝင်ရှင်သန်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ စာအုပ်တွေ ဘယ်လောက်များများ၊ ကျောင်းကန်ဘုရားတွေ ဘယ်လောက်ကြီးကြီး အရိယာ မပေါ်ထွန်းဘူးဆိုရင် အနှစ်သာရ မရှိတော့ပါဘူး။
ကိုယ်တိုင် မျက်စိကန်းနေလျက် လမ်းပြလုပ်နေကြတဲ့ ပုထုဇဉ် ရဟန်းတွေဟာ လူတွေကို လမ်းလွဲစေရုံသာမက၊ ဒီ အရိယာများ ပေါ်ထွန်းလာရေး ဆိုတဲ့ အမြင့်မားဆုံး ပန်းတိုင်ကြီးကိုပါ တိုက်ရိုက် ဖျက်ဆီးနေကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ လွဲမှားတဲ့ ဟောပြောမှုတွေ၊ လောကီချမ်းသာကို ရှာဖွေမှုတွေကြောင့် တရားအားထုတ်လိုသူတွေတောင် မှားယွင်းတဲ့ အယူအဆတွေ ကြားထဲမှာ နစ်မွန်းပြီး သံသရာထဲ ဆက်လက် လည်ပတ်နေကြရပါတယ်။
နိဂုံးချုပ်
ဒီအချက်တွေကို ဖော်ထုတ်ရေးသားရတာဟာ အင်မတန် ခါးသက်တဲ့ ဆေးခါးကြီး တစ်ခွက်ကို တိုက်ကျွေးနေရသလိုပါပဲ။ ဒါပေမယ့် အနာသိမှ ဆေးရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ မိမိကိုယ်တိုင် တရားမသိဘဲ၊ လက်တွေ့မကျင့်ဘဲ၊ အရိယာမဟုတ်ဘဲ တရားဟောနေခြင်းဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် သတ်နေရုံသာမက၊ သူတစ်ပါးကိုပါ သံသရာချောက်ထဲ တွန်းချနေတဲ့ အလွန် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းတဲ့ လုပ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်း သတိပြုမိကြဖို့ လိုအပ်လှပါတယ်။
တကယ့်လွတ်မြောက်မှုကို လိုလားသူများအနေဖြင့် အသံကျယ်တိုင်း၊ နာမည်ကြီးတိုင်း အဟုတ်မထင်ဘဲ၊ မိမိစိတ်ကို မိမိ အရှိကိုအရှိတိုင်း စောင့်ကြည့်သည့် စိတ္တာနုပဿနာ အလုပ်ကိုသာ ကိုယ်တိုင် လက်တွေ့ အားထုတ်ကြပါရန်၊ အဓိပတိတရားလေးပါးကို လက်ကိုင်ပြု၍ အနတ္တ၏ သဘောမှန်ကို ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်အောင် ကျင့်ကြံကြပါရန် ပြတ်ပြတ်သားသား တိုက်တွန်းရေးသားအပ်ပါသည်။ ထိုသို့ လက်တွေ့ကျင့်ကြံမှသာလျှင် မျက်စိကန်း လမ်းပြများ၏ အန္တရာယ်မှ ကင်းဝေး၍၊ ဤဘဝ၊ ဤခန္ဓာတွင်ပင် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်များအဖြစ်သို့ မလွဲမသွေ ရောက်ရှိနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။