မြတ်စွာဘုရားရှင် ကိုယ်တော်တိုင် လမ်းညွှန်ပြသခဲ့သည့် ရဟန်းဘောင်ဟူသည် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ အပြီးတိုင် လွတ်မြောက်ရန်ဟူသော တိကျပြတ်သားသည့် ရည်မှန်းချက်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ရဟန်းတစ်ပါးဖြစ်လာရန် ဆံကေသာကို ပယ်ချကာ သင်္ကန်းကို ဝတ်ရုံလိုက်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် လူ့လောက၏ ကာမဂုဏ်အာရုံများ၊ ပိုင်ဆိုင်မှုများ၊ လောကီရေးရာ ချမ်းသာများကို ကျောခိုင်းစွန့်လွှတ်ခဲ့ပြီဟု ကြေညာလိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ထေရဝါဒ ရဟန်းလောက၏ လက်တွေ့အခြေအနေကို ပညာမျက်စိဖြင့် ထိုးထွင်းကြည့်ရှုမည်ဆိုလျှင် ထိုမူလရည်မှန်းချက်နှင့် လုံးဝ ပြောင်းပြန်ဖြစ်နေသော ရင်လေးဖွယ် အဖြစ်အပျက်များကို အထင်အရှား တွေ့မြင်ရမည် ဖြစ်သည်။

လွတ်မြောက်ရေးကို ကျောခိုင်းထားခြင်း

ရဟန်းဟူသည် တရားအားထုတ်ခြင်းတည်းဟူသော တစ်ခုတည်းသော အလုပ်ကိုသာ အဓိကထား လုပ်ဆောင်ရမည့်သူများ ဖြစ်သည်။ မိမိ၏ စိတ်အစဉ်၌ ဖြစ်ပေါ်နေသော လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ စသည့် ကိလေသာများကို အရှိကိုအရှိတိုင်း သိမြင်နိုင်ရန် စိတ္တာနုပဿနာ ရှုမှတ်ခြင်းသည် ရဟန်းတို့၏ အသက်သွေးကြော ဖြစ်သည်။ သို့သော် လက်ရှိအချိန်တွင် ရဟန်းအများစုသည် ဤလွတ်မြောက်ရေး လမ်းစဉ်ကို လုံးဝ ကျောခိုင်းထားကြသည်။ ဝိပဿနာအလုပ်ကို လက်တွေ့အားထုတ်ရန် အချိန်မပေးနိုင်ကြတော့ဘဲ၊ ပြင်ပလောကီရေးရာ ကိစ္စရပ်များတွင်သာ နစ်မွန်းနေကြသည်။

ကျောင်းကြီးကန်ကြီးများ ခမ်းနားထည်ဝါစွာ တည်ဆောက်ရေး၊ အုတ်၊ သဲ၊ ကျောက် စသည့် ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းများ စုဆောင်းရေးကိုသာ အဓိက အလုပ်ကြီးတစ်ခုအဖြစ် ယူဆလာကြသည်။ နိုင်ငံတော်မှ ဆက်ကပ်သည့် ဘွဲ့တံဆိပ်များကို ရရှိရန် အပြိုင်အဆိုင် ကြိုးပမ်းကြသည်။ ဒကာ၊ ဒကာမများထံမှ လာဘ်လာဘ ပေါများစွာ ရရှိရေးအတွက် လူမှုရေး၊ စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေး ကိစ္စရပ်များတွင် ဝင်ရောက်ပတ်သက်ကာ ပုထုဇဉ်တို့၏ သဘာဝအတိုင်း လောဘ၊ ဒေါသ လမ်းကြောင်းပေါ်တွင်သာ ပျော်မွေ့နေကြသည်။ ဤသည်မှာ ဗုဒ္ဓလမ်းညွှန်ခဲ့သော လမ်းစဉ် လုံးဝ မဟုတ်ပေ။ လွတ်မြောက်ရေးကို ရှာဖွေရမည့်အစား သင်္ကန်းကို ခုတုံးလုပ်ကာ လောကီချမ်းသာကို ရှာဖွေနေခြင်းသာ ဖြစ်သည်။

အချောင်သမားများ၏ သရုပ်မှန်

အမှန်တကယ် လွတ်မြောက်အောင် မကျင့်ကြံသော၊ ဝိပဿနာအလုပ်ကို လက်တွေ့ မအားထုတ်သော ရဟန်းများသည် ဗုဒ္ဓ၏ အဆုံးအမနှင့် သာသနာတော်အပေါ်တွင် အချောင်ခို စားသောက်နေသူများသာ ဖြစ်သည်ဟု ပြတ်ပြတ်သားသား ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဂုဏ်တော်၊ တရားတော်များ၏ အရှိန်အဝါကို အသုံးချပြီး မိမိတို့၏ ကိုယ်ကျိုးစီးပွား၊ အာဏာနှင့် ဩဇာတိက္ကမ တည်ဆောက်နေကြခြင်း ဖြစ်သည်။

ရဟန်းအစစ်ဟူသည် မိမိစိတ်ကို စောင့်ကြည့်သော သူသာဖြစ်သည်။ “ငါ တွေးနေတယ်၊ ငါ ခံစားနေရတယ်” ဟူသော အစွဲ (ဒိဋ္ဌိ) များကို ဖြိုခွင်းရန် ကြိုးပမ်းရမည်။ စိတ်ညစ်စရာ၊ ပူလောင်စရာများ ကြုံလာသည့်အခါ “ငါ” ဆိုသည့် အစွဲခံနေ၍သာ သံသရာလည်ပြီး ဆင်းရဲနေရကြောင်းကို သိမြင်ကာ၊ တကယ်တမ်းတွင် ခံစားတတ်သည့် နာမ်တရား သက်သက်သာ အလုပ်လုပ်သွားကြောင်းကို ပြတ်ပြတ်သားသား သိမြင်အောင် ကျင့်ကြံရမည်။ ထိုသို့ ခန္ဓာဉာဏ်ရောက် မကျင့်ကြံဘဲ၊ စာအုပ်ထဲက စာများကို အလွတ်ကျက်ကာ အပေါ်ယံ ဟောပြောနေခြင်း၊ ယတြာချေခြင်း၊ ဗေဒင်ဟောခြင်း၊ အဆောင်လက်ဖွဲ့ပေးခြင်း စသည့် မှော်ဆန်ဆန် အလုပ်များဖြင့် လူအများကို လမ်းလွဲအောင် လုပ်ဆောင်နေခြင်းသည် အချောင်သမားတို့၏ လုပ်ရပ်သက်သက်သာ ဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့ တရားမကျင့်သော သူများသည် သံဃာဟူသော ဂုဏ်ပုဒ်နှင့် လုံးဝ မထိုက်တန်ပေ။

မှားယွင်းသော အယူအဆများနှင့် လက်တွေ့အလုပ်

မြန်မာ့လူဘောင်နှင့် ရဟန်းလောကတွင် အမြစ်တွယ်နေသော မှားယွင်းသည့် အယူအဆများကို ဖယ်ရှားရန် အထူး လိုအပ်နေပြီ ဖြစ်သည်။ အများစုက သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရန်၊ သို့မဟုတ် မိမိတို့ ရည်မှန်းချက်များ အောင်မြင်ရန်အတွက် ပါရမီရှင်များမှသာ ရနိုင်မည်ဟု ယူဆကာ ဘုရားရှေ့တွင် ဆုတောင်းနေရုံဖြင့် ပြီးပြည့်စုံပြီဟု ထင်မှတ်နေကြသည်။ တကယ်တော့ ပကတိသာဝကများ အနေဖြင့် လွတ်မြောက်ရန်အတွက် ကြီးမားသော ဆုတောင်းများ၊ ပါရမီများ မလိုအပ်ပေ။ ဆုတောင်းခြင်း၊ ကတိသစ္စာပြုခြင်း ဟူသည်မှာ မြတ်စွာဘုရား အလောင်းတော်များနှင့် အဂ္ဂသာဝက၊ မဟာသာဝက ကဲ့သို့သော ကြီးမားသည့် ရုပ်နာမ်သဘာဝများ အတွက်သာ ဖြစ်သည်။ သာမန် ပကတိသာဝကများ အနေဖြင့် ထိုသို့ ဆုတောင်းနေရန် မလိုဘဲ လက်တွေ့ ကျင့်ကြံအားထုတ်မှုသာ လိုအပ်ပါသည်။

ထို့ပြင် အောင်မြင်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ အချို့က ကံ ဉာဏ် ဝီရိယ ပြည့်စုံမှ ဟူသော စကားကို သုံးနှုန်းလေ့ရှိကြသည်။ ဤသည်မှာလည်း လွဲမှားသော အမြင်တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ မိမိ လိုလားအပ်သော မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ကို ဖြစ်စေ၊ လွတ်မြောက်မှုကို ဖြစ်စေ အမှန်တကယ် ရရှိလိုပါက ဆန္ဒ၊ ဝီရိယ၊ စိတ္တ၊ ဝီမံသာ ဟူသော အဓိပတိတရားလေးပါး နှင့် ပြည့်စုံရန်သာ လိုအပ်ပါသည်။ ထို အဓိပတိတရားလေးပါးဖြင့် အကောင်အထည်ဖော်ကာ စိတ္တာနုပဿနာကို အားထုတ်မည်ဆိုလျှင် မိမိလိုတာ ပြည့်ဝနိုင်မည်မှာ အသေအချာပင် ဖြစ်သည်။

အနတ္တအပေါ် အမြင်မှန်ဖြင့် ချဉ်းကပ်ခြင်း

တရားအားထုတ်ရာတွင် အများစု လမ်းလွဲတတ်သည့် အချက်တစ်ချက်မှာ “အနတ္တ” တရားနှင့် ပတ်သက်သော နားလည်မှုပင် ဖြစ်သည်။ အချို့က “အနတ္တ” ဆိုတာဟာ “ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒ အဖြစ် မှားယွင်းစွာ ကောက်ယူတတ်ကြသည်။ တကယ်တော့ အနတ္တ ဟူသည် ထိုသို့ လက်မြှောက် အရှုံးပေးလိုက်ရမည့် သဘောတရား လုံးဝ မဟုတ်ပါ။ ဤနေရာတွင် အထူး ဂရုပြုရမည်မှာ တရားတွေရဲ့ အကြောင်းအကျိုးဖြစ်ပျက်မှု ဖြစ်စဉ်ကို သိတဲ့အခါမှာ အဲဒီဖြစ်စဉ်ပေါ်မှာ ဉာဏ်နဲ့ သုံးသပ်ပြီး မိမိတို့အလိုရှိအပ်သောအရာကို ရအောင် စီမံနိုင်တယ် ဆိုသည့် အချက်ပင် ဖြစ်သည်။

ရုပ်နာမ်တို့၏ သဘောသဘာဝ၊ ခန္ဓာ၏ ဖြစ်စဉ်များကို အမှန်တိုင်း သိမြင်လာသောအခါ၊ မည်သည့်အရာက ဒုက္ခကို ဖြစ်စေသနည်း၊ မည်သည့်အရာက လွတ်မြောက်မှုကို ဖြစ်စေသနည်း ဟူသော အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှုကို ပညာဖြင့် မြင်လာမည် ဖြစ်သည်။ ထိုအခါ ထိုဖြစ်စဉ်များအပေါ်တွင် ဉာဏ်ဖြင့် သုံးသပ်ကာ၊ မိမိ ရောက်ရှိလိုသော လွတ်မြောက်ခြင်းတည်းဟူသော ပန်းတိုင်ဆီသို့ ရောက်အောင် အဓိပတိတရားလေးပါးကို လက်ကိုင်ပြု၍ ပညာရှိရှိ စီမံ အားထုတ်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ဤသည်သာလျှင် အနတ္တကို လက်တွေ့ကျကျ အသုံးချခြင်း ဖြစ်သည်။

ခန္ဓာဉာဏ်ရောက် စိတ္တာနုပဿနာ

ရဟန်းဖြစ်စေ၊ လူဖြစ်စေ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် တစ်ခုတည်းသော လမ်းမှာ ကိုယ်တိုင် ကျင့်ကြံအားထုတ်ခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် မိမိ၏ စိတ်အစဉ်ကို စောင့်ကြည့်သည့် စိတ္တာနုပဿနာသည် အလွန်တိုက်ရိုက်ကျပြီး ထိရောက်သော နည်းလမ်းဖြစ်သည်။ အတွေးဆိုသည်မှာ သင် မဟုတ်ပေ။ အလုပ်လုပ်နေသော နာမ်တရား သက်သက်သာ ဖြစ်သည်။ လူတွေ ဒုက္ခရောက်ရခြင်းမှာ ပြင်ပကိစ္စရပ်များကြောင့် မဟုတ်ဘဲ၊ ကိုယ်တွေးသည့် အတွေးကို “ငါတွေးတယ်၊ ငါ့အတွေး” ဟု ထင်နေသည့် မောဟကြောင့်သာ ဖြစ်သည်။

ထိုမောဟကို ခွာချရန်အတွက် သင်္ကန်းခြုံထားရုံဖြင့် မရနိုင်ပါ။ ဘွဲ့တံဆိပ်တွေ ရထားရုံဖြင့်လည်း မရနိုင်ပါ။ ဒေါသဖြစ်လျှင် ဒေါသဖြစ်မှန်း သိရမည်။ ထိုဒေါသသည် ‘ငါ’ မဟုတ်၊ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်၍ ပေါ်လာသော နာမ်တရားမျှသာ ဖြစ်ကြောင်း စောင့်ကြည့်ရမည်။ ခံစားချက် ဝေဒနာတိုင်းတွင် သတ္တဝါဆိုသည့် သဘော လုံးဝ မပါဝင်ကြောင်းကို ဉာဏ်ဖြင့် ထွင်းဖောက် သိမြင်ရမည်။ ဤကဲ့သို့ လက်တွေ့အလုပ်ကို မလုပ်ဘဲ၊ စာပေသင်ကြားခြင်း သက်သက်ဖြင့် အချိန်ကုန်နေခြင်း၊ ကိုယ်တိုင် မျက်စိကန်းနေလျက် သူတစ်ပါးကို တရားဟော လမ်းပြလုပ်နေခြင်းများသည် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကို ပိုမို ရှည်လျားစေရုံသာ ရှိသည်။

အရိယာများ ပေါ်ထွန်းလာရေး ပန်းတိုင်

ကျနော်တို့ ယခုလို ပြတ်ပြတ်သားသား ရေးသားနေခြင်း၊ ရဟန်းလောက၏ အနာအဆာများကို ဖော်ထုတ်နေခြင်း၏ အဓိက ရည်မှန်းချက်မှာ ရှင်းလင်းပါသည်။ ထိုရည်မှန်းချက်ကတော့ လူ၊ ရဟန်း အရိယာတတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေး ပင် ဖြစ်ပါသည်။

ဗုဒ္ဓ၏ အဆုံးအမသည် ကျောင်းကြီးကန်ကြီးများ များပြားလာစေရန် မဟုတ်ပါ။ ရဟန်းအမည်ခံ ပုဂ္ဂိုလ်များ ချမ်းသာကြွယ်ဝလာစေရန် မဟုတ်ပါ။ တကယ့် လက်တွေ့အလုပ်ကို လုပ်ဆောင်ပြီး သောတာပန် အစရှိသော အရိယာပုဂ္ဂိုလ်များ အမှန်တကယ် ပေါ်ထွန်းလာစေရန် ဖြစ်သည်။ အရိယာဟူသည် ထူးဆန်းသော တန်ခိုးရှင်များ မဟုတ်ပါ။ မိမိ၏ ခန္ဓာဖြစ်စဉ်ကို အရှိကိုအရှိတိုင်း သိမြင်ပြီး၊ “ငါ” ဟူသော အစွဲအမှား (ဒိဋ္ဌိ) ကို အပြီးတိုင် ဖြိုခွင်းနိုင်သူများသာ ဖြစ်သည်။

ရဟန်းတစ်ပါး အနေဖြင့် သင်္ကန်းကို ခုတုံးလုပ်၍ လောကီချမ်းသာကို ရှာဖွေနေခြင်းသည် အလွန် ရုပ်ဆိုး အကျည်းတန်လှပါသည်။ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာတော်ရှေ့တွင် ရွတ်ဆိုခဲ့သော သံသရာမှ ထွက်မြောက်ပါရစေ ဟူသည့် ကတိစကားကို ဖောက်ဖျက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် မိမိကိုယ်မိမိ ပြန်လည် ဆန်းစစ်ကြရန် လိုအပ်ပါသည်။ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ များနှင့် ပုထုဇဉ်ဘဝ အရိပ်ပြပွဲကြီးထဲတွင် ဆက်လက် မျောပါနေမည်လား၊ သို့မဟုတ် အမှန်တကယ် လွတ်မြောက်ရေးကို ဦးတည်သည့် စိတ္တာနုပဿနာ အလုပ်ကို ချက်ချင်း စတင်မည်လား ဟူသည်ကို ပြတ်ပြတ်သားသား ရွေးချယ်ရမည့် အချိန် ရောက်နေပြီ ဖြစ်သည်။

နိဂုံးချုပ်အနေဖြင့် ဆိုရလျှင် အချောင်ခို စားသောက်နေသော အကျင့်များကို စွန့်လွှတ်ကြပါ။ မှားယွင်းသော ကိုးကွယ်မှု အလေ့အထများ၊ ယတြာ ဗေဒင်များကို စွန့်ခွာပါ။ ဆန္ဒ၊ ဝီရိယ၊ စိတ္တ၊ ဝီမံသာ ဟူသော အဓိပတိတရားလေးပါးကို ရှေ့တန်းတင်ကာ၊ အနတ္တ သဘောတရားကို မှန်ကန်စွာ နားလည်ပြီး မိမိလိုရာ လွတ်မြောက်မှုကို ဉာဏ်ဖြင့် စီမံရယူကြပါ။ သို့မှသာလျှင် မြတ်စွာဘုရားရှင် အလိုကျ သံဃာစစ် သံဃာမှန်များ၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်များ မြောက်မြားစွာ ပေါ်ထွန်းလာမည် ဖြစ်ကြောင်း အလေးအနက် တိုက်တွန်း ရေးသားလိုက်ရပါသည်။