သာသနာဆိုသည်မှာ မဂ္ဂသစ္စာ (သံသရာမှ လွတ်မြောက်ကြောင်း အကျင့်) နှင့် နိရောဓသစ္စာ (ဒုက္ခခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်) သာ ဖြစ်သည်။ သတ္တဝါတို့သည် သံသရာတခွင်လုံး သမုဒယ နှင့် ဒုက္ခ သံသရာဝဲဩဃထဲတွင် နစ်မွန်းနေကြရာမှ ဘုရားပွင့်မှသာလျှင် ထိုဝဲမှ လွတ်မြောက်ရန် “သစ္စာလေးပါး” တရားကို သိခွင့်ရကြခြင်း ဖြစ်သည်။

သစ္စာသိသည်ဆိုသည်မှာ စာအုပ်ထဲက နာမည်ကို သိခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ မိမိသန္တာန်ရှိ ဒုက္ခနှင့် သမုဒယကို လက်တွေ့ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်ကာ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ကျင့်ကြံခြင်းဖြင့် နိရောဓကို မျက်မှောက်ပြုခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ သို့သော် ယနေ့ခေတ် သာသနာ့နယ်ပယ်တွင် ထိုလမ်းမှန်ကို မပြဘဲ သမုဒယတရားများကို အားပေးအားမြှောက်ပြုကာ အပါယ်တံခါးကို ဖွင့်ပေးနေသည့် “အပါယ်ပွဲစား” များ ရှိနေသည်ကို သတိပြုရန် လိုအပ်သည်။

၁။ အပါယ်ဘေးကို အလွယ်နည်းဖြင့် ဖုံးကွယ်ခြင်း

လူအများစုသည် ခက်ခဲသော ဝိပဿနာအလုပ်ထက် လွယ်ကူသော ကုသိုလ်မျိုးကိုသာ နှစ်သက်ကြသည်။ ဤသည်ကို အခွင့်ကောင်းယူကာ ဘုန်းကြီးအချို့သည် ဘုရားမပညတ်သော “အလွယ်လမ်း” များကို တီထွင်လာကြသည်။

• ပန်းတစ်ပွင့်လှူရုံဖြင့် ကမ္ဘာပေါင်းများစွာ အပါယ်လွတ်မည်ဟု ဟောခြင်း။
• သေခါနီး စိတ်ကလေးပြင်ရုံဖြင့် နတ်ပြည်ရောက်မည်ဟု အာမခံခြင်း။
• အလှူအတန်းပြုရုံ၊ သိက္ခာထပ်ရုံဖြင့် အပါယ်ပိတ်မည်ဟု ဆိုခြင်း။

ဤသည်မှာ ဒုက္ခသစ္စာ ၏ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းပုံကို ဖုံးကွယ်ကာ လူတို့ကို ပေါ့ဆစေခြင်း ဖြစ်သည်။ အလုပ်မလုပ်ဘဲ ရလဒ်ကို မျှော်ကိုးစေခြင်းဖြင့် သံသရာလွတ်ကြောင်း မဂ္ဂင်တရားကို မျက်ကွယ်ပြုစေသည်။

၂။ သံဃာရတနာ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို လွဲမှားစွာ အသုံးချခြင်း

ရတနာသုံးပါးတွင် ပါဝင်သော သံဃာရတနာ ဆိုသည်မှာ အရိယာသံဃာတော်များကိုသာ ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် ပုထုဇဉ်ဘုန်းကြီးများသည် မိမိတို့ကိုယ်ကို သံဃာရတနာအဖြစ် အတင်းအဓမ္မ သွတ်သွင်းကာ လူတို့အပေါ် မာန်မာနဖြင့် ဆက်ဆံတတ်ကြသည်။

• ပုထုဇဉ်ဘုန်းကြီးသည် ရတနာမထိုက်ကြောင်း၊ သံဃာရတနာမဟုတ်ကြောင်း ဘုရားရှင် ပညတ်ထားသော်လည်း ထိုအချက်ကို ဖုံးကွယ်ထားကြသည်။

ထိုမှတစ်ဆင့် “ငါသည် သံဃာရတနာ ဖြစ်သည်” ဟု မှားယွင်းသော မာနကို မွေးမြူခြင်းသည် အပါယ် (အထူးသဖြင့် အသူရကာယ်ဘုံ) သို့ သွားမည့် လမ်းကို ခင်းနေခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ သူတို့ကိုယ်တိုင် အပါယ်သွားမည့် အပါယ်သားများ ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနေခြင်းဖြစ်သည်။

၃။ ပုထုဇဉ်အချင်းချင်း အဆင့်အတန်းခွဲခြားကာ မိစ္ဆာအယူများ တီထွင်ခြင်း

သာသနာတော်၏ အနှစ်သာရမှာ ပုဂ္ဂိုလ်စွဲ၊ ဇာတ်နိမ့်ဇာတ်မြင့်ခွဲခြားခြင်း မရှိဘဲ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ ဟူသော ကျင့်ဝတ်သိက္ခာကိုသာ အခြေခံ၍ တိုင်းတာခြင်း ဖြစ်သည်။ အရိယာတို့အမြင်တွင် ပုထုဇဉ်အားလုံးသည် ကိလေသာရှိသူများဖြစ်၍ အခါအားလျော်စွာ မှားယွင်းတတ်ကြသည်မှာ ဓမ္မတာပင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် အချို့သော ပုထုဇဉ်ဘုန်းကြီးများသည် မိသားစု ဆက်ဆံရေးများတွင် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ကာ ဘုရားမဟော၊ ပိဋကတ်တော်တွင်မပါသော မိစ္ဆာအယူများကို တီထွင်ဟောပြောလာကြသည်။ ဤသည်မှာ သာသနာ၏ အနှစ်သာရကို ချေဖျက်လိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

“မိဘသည် သက်ရှိဘုရား” ဟူသော မှားယွင်းသည့် နှိုင်းယှဉ်မှု

ယနေ့ခေတ်တွင် အဆိုးရွားဆုံးနှင့် အတွင်ကျယ်ဆုံး မိစ္ဆာအယူတစ်ခုမှာ “မိဘသည် သက်ရှိဘုရား” ဟု သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤစကားသည် ဘုရားရှင်ဟောကြားခဲ့သည့် တရားတော်များနှင့် လုံးဝဆန့်ကျင်နေသည်။ ဘုရားရှင်သည် သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ အပြည့်အဝစုံလင်ပြီး ကိလေသာ ကင်းစင်သည့် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်မြတ် ဖြစ်သည်။ မိဘများသည်ကား လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ အပြည့်ရှိနေသေးသည့် ပုထုဇဉ်များသာ ဖြစ်သည်။ ပုထုဇဉ်ကို ဘုရားနှင့် တစ်တန်းတည်းထားခြင်းသည် ရတနာသုံးပါးကို ပြစ်မှားခြင်း တစ်မျိုးပင် ဖြစ်သည်။

“မိဘလုပ်သမျှ အကုန်မှန်သည်” ဟူသော အယူဝါဒ၏ ဆိုးကျိုးများ

အထက်ပါ မှားယွင်းသော အယူအဆမှ ဆင်းသက်လာသည်မှာ “အဖေမှားလည်း အဖေမှန်သည်၊ အမေမှားလည်း အမေမှန်သည်” ဟူသော တဖက်သတ် အယူဝါဒ ဖြစ်သည်။ ဤအယူအဆသည် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုတွင် အမြစ်တွယ်နေပြီး ဆိုးကျိုးများစွာကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

၁။ မိဘများ ဒုက္ခရောက်ခြင်း:

မိဘများကို “သက်ရှိဘုရား” ဟု မှားယွင်းစွာ မြှောက်ပင့်ပေးလိုက်သောအခါ မိဘများအနေဖြင့် မိမိတို့သည် အမြဲတမ်းမှန်ကန်နေရမည်၊ အမြဲတမ်း အမှားကင်းရမည် ဟူသော ဖိအားကို ခံစားလာရသည်။ သို့သော် လက်တွေ့တွင် ပုထုဇဉ်ဖြစ်သည့်အတွက် အမှားနှင့် မကင်းနိုင်ပေ။ ထို့ကြောင့် မဟုတ်သော နေရာတွင် အမြဲရှိနေအောင် ကြိုးစားရသဖြင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဒုက္ခရောက်ရသည်။ ပို၍ဆိုးသည်မှာ မိမိသည်လည်း ပုထုဇဉ်ဖြစ်ကြောင်း မေ့လျော့ကာ “ငါလုပ်သမျှ မှန်တယ်” ဟူသော မာန်မာနဖြင့် အပါယ်ဘေးကို အလေးမထားတော့ခြင်း ဖြစ်သည်။

၂။ သားသမီးများ ဒုက္ခရောက်ခြင်း:

“မိဘစကား နားထောင်ရမည်” ဟူသော အယူအဆကြောင့် သားသမီးများသည် မှားယွင်းစွာ လုပ်နေသော မိဘကို ပြန်လည်ပြောဆိုရန်၊ တည့်မတ်ပေးရန် ခက်ခဲလာသည်။

ဥပမာအားဖြင့် –

• မိဘက သားသမီးကို မတရားသဖြင့် ငွေကြေးတောင်းခံခြင်း၊
• မှားယွင်းသော၊ သို့မဟုတ် အကုသိုလ်ဖြစ်စေသော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ရန် ဖိအားပေးခြင်း၊
• သားသမီး၏ ဘဝလက်တွဲဖော် ရွေးချယ်မှုတွင် အကြောင်းမဲ့ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်း၊
• မိမိတို့၏ လောဘ၊ ဒေါသကို အခြေခံ၍ သားသမီးများအပေါ် မတရား ဖိနှိပ်ခြင်း။

ဤကဲ့သို့သော အခြေအနေများတွင် သားသမီးများသည် မိဘကို လွန်ဆန်ပါက “ငရဲကြီးမည်” ဟူသော အကြောက်တရားဖြင့် ဖိနှိပ်ခံရပြီး၊ မလွန်ဆန်ပါကလည်း မိမိဘဝ ပျက်စီးရမည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရသည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် သားသမီးများမှာ စိတ်ဖိစီးမှုများ၊ မကျေနပ်မှုများ ဖြစ်လာပြီး၊ မိဘအပေါ် အကြည်ညိုပျက်ကာ အကုသိုလ်ပွားများရသည်။ မိဘများမှာလည်း လောဘ၊ မာနတို့ဖြင့် အကုသိုလ် တိုးပွားရသည်။

သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ ဖြင့်သာ တိုင်းတာခြင်း

သာသနာတွင်းတွင် အသက်အရွယ်၊ ဂုဏ်ဒြပ် စသည်တို့ထက် သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ ကိုသာ အလေးထားရမည် ဖြစ်သည်။ မိဘသည်လည်း ပုထုဇဉ်၊ သားသမီးသည်လည်း ပုထုဇဉ် ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ သားသမီးက သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ သာလွန်နေပါက မိဘအနေဖြင့် ထိုသားသမီးကို လေးစားရမည်သာ ဖြစ်သည်။ မိဘဖြစ်ရုံဖြင့် သားသမီးထက် သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ သာလွန်နေရန် တာဝန်မရှိပေ။ သားသမီးက လမ်းမှန်ကို ပြသပါကလည်း မိဘအနေဖြင့် မာနမထားဘဲ လက်ခံသင့်သည်။

ဘုရားရှင်တွင် တာဝန်မရှိပါ

တကယ်တမ်းတွင် “သားသမီးကို ကျွေးမွေးခြင်းသည် ကုသိုလ်ရပြီးသားဖြစ်၍ ပြန်မမျှော်ကိုးရန်” နှင့် “အပြန်အလှန် မေတ္တာထားရန်” သာ ဟောကြားရမည် ဖြစ်သည်။ ယခုကဲ့သို့ မိဘနှင့် သားသမီးကြား ပြဿနာများ ဖြစ်ပေါ်နေခြင်း၊ ဒေါသ၊ လောဘ၊ မောဟများ အားကောင်းကာ အကုန်ပျက်စီးနေခြင်းသည် မိမိကိုယ်ကို သံဃာရတနာဟု မှားယွင်းစွာ ယူဆထားသော၊ ဂတိလိုက်၍ ဟောပြောသော ပုထုဇဉ်ဘုန်းကြီးမိုက်များကြောင့်သာ ဖြစ်သည်။ မြတ်စွာဘုရား၏ အယူဝါဒမဟုတ်သဖြင့် ဤပြဿနာများအတွက် မြတ်စွာဘုရားတွင် လုံးဝ တာဝန်မရှိပေ။

နိဂုံး

လူတို့သည် သာသနာ၏ အကျိုးကျေးဇူးဖြစ်သော “အမြင်မှန်ရခြင်း” (သမ္မာဒိဋ္ဌိ) ကို လုံးဝ မခံစားရဘဲ၊ အပါယ်ပွဲစား ဘုန်းကြီးများ ပြောသမျှကို မျက်ကန်းယုံကြည်ကာ မာန်မာနများ တက်နေကြသည်။ ချစ်ခြင်းမေတ္တာကို အကြောင်းပြု၍ ပြိတ္တာဘဝ၊ မာန်မာနကြောင့် အသူရကာယ်ဘဝ၊ ဒေါသကြောင့် ငရဲဘဝ၊ မောဟကြောင့် တိရိစ္ဆာန်ဘဝ စသည့် အပါယ်လေးဘုံသို့ ဦးတည်နေကြသည်ကို မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားခဲ့သည့်အတိုင်း လက်တွေ့မြင်တွေ့နေရသည်။

မိမိတို့၏ ရည်မှန်းချက်သည် လူ၊ ရဟန်း အရိယာများ များပြားလာရေး ဖြစ်သည့်အတွက် ထိုကဲ့သို့သော “အပါယ်ပွဲစား” များ၏ အဆုံးအမကို ဝေဖန်ဆန်းစစ်တတ်ရန် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ အဓိပတိတရားလေးပါး (ဆန္ဒ၊ ဝီရိယ၊ စိတ္တ၊ ဝီမံသ) နှင့် ပြည့်စုံစွာဖြင့် မိမိကိုယ်တိုင် မဂ္ဂင်လမ်းကို လျှောက်လှမ်းမှသာလျှင် ဤသံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်ကင်းနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။