ကျနော် ကိုယ်တိုင် တရားအားထုတ်တဲ့ ခရီးစဉ်ကို ပြန်စဉ်းစားကြည့်တဲ့အခါ အခက်ခဲဆုံး၊ အပင်ပန်းဆုံးနဲ့ အချိန်အကြာဆုံး သောင်တင်နေတတ်တဲ့ နေရာတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ “ပညတ်” နဲ့ “ပရမတ်” ကို ကွဲကွဲပြားပြား ခွဲခြားသိမြင်ဖို့ ကိစ္စပါပဲ။

“ပညတ်” ဆိုတာ လောကမှာ အဆင်ပြေအောင် သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်နေကြတဲ့ နာမည်တွေ၊ သမုတိအမှန် (Conventional Truth) တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ ပညတ်အမည်နာမတွေပေါ်မှာ အခြေခံပြီး စဉ်းစားနေသရွေ့၊ ရှုမှတ်နေသရွေ့ အမှန်တရားဖြစ်တဲ့ သစ္စာလေးပါးဆီကို ဘယ်လိုမှ ဆိုက်ရောက်နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် တရားအားထုတ်တဲ့အခါ ပညတ်တွေကို အားလုံး ဘေးဖယ်ထားပြီး၊ အရာအားလုံးကို “ပရမတ်” (Ultimate Reality) အနေနဲ့ မြင်အောင် အရင်ကြည့်ရပါတယ်။ အဲဒီလို ပရမတ်အမြင် ရှင်းသွားပြီ ဆိုမှသာ ပရမတ်တရားတွေပေါ် မူတည်ပြီး သုံးသပ်ဆင်ခြင်ရပါတယ်။ ဒါမှသာ ဝိပဿနာခရီး ပေါက်မြောက်မှာပါ။

ဒါပေမဲ့ “ပညတ်ကို ပယ်ပါ” ဆိုတာ အပြောလွယ်သလောက် လက်တွေ့လုပ်ရတာ အင်မတန် ခက်ခဲတဲ့ ကိစ္စပါ။ ဒီအခက်အခဲကို ဘယ်လို ကျော်လွှားမလဲဆိုတာ အဆင့်ဆင့် ရှင်းပြပေးပါမယ်။

၁။ ရိုသေမှုနောက်က ပုန်းနေတဲ့ အတ္တဒိဋ္ဌိ (The Fear of Disrespect)

ပညတ်တွေကို ပယ်ပြီး အရာအားလုံးဟာ “စိတ်၊ စေတသိက်၊ ရုပ်” ဆိုတဲ့ ပရမတ်တရားတွေ သက်သက်ပဲလို့ ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ စိတ်ထဲမှာ ထစ်ငေါ့မှုတွေ စဖြစ်လာပါတယ်။

“ဘုရားဆိုတာလည်း ရုပ်နာမ်ပဲ”

“ရဟန်းဆိုတာလည်း ရုပ်နာမ်ပဲ”

“မိဘ၊ ဆရာ ဆိုတာလည်း ရုပ်နာမ်ပဲ”

“တိရစ္ဆာန်ဆိုတာလည်း ရုပ်နာမ်ပဲ”

ဒီလို အားလုံးကို “ရုပ်နာမ်” အဖြစ် တစ်တန်းတည်း ထားပြီး မြင်ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ၊ ရတနာသုံးပါးနဲ့ မိဘဆရာတွေအပေါ် ရိုသေစိတ် အခံရှိနေတဲ့ ကိုယ့်အတွက် “ငါ စော်ကားသလိုများ ဖြစ်သွားမလား”၊ “တိရစ္ဆာန်နဲ့ နှိုင်းသလိုများ ဖြစ်သွားမလား” ဆိုတဲ့ စိုးရိမ်စိတ်၊ အပြစ်ဖြစ်မယ် ထင်တဲ့စိတ်တွေ ဝင်လာတတ်ပါတယ်။ တကယ်တော့ အဲဒါဟာ ရိုသေမှု (ဂါရဝ) ခေါင်းစဉ်တပ်ပြီး ကိုယ့်ကို လာနှောင့်ယှက်နေတဲ့ “ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ၊ ငါ၊ သူတစ်ပါး” ဆိုတဲ့ အတ္တဒိဋ္ဌိ အစွဲပါပဲ။

ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ်… လောကကြီးတစ်ခုလုံးဟာ “ရုပ်တရားနဲ့ နာမ်တရား” တွေ သက်သက်သာ ဖြစ်တယ်ဆိုတာ မဖောက်မပြန် မှန်ကန်တဲ့ ကိစ္စမို့ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ကြီး လက်ခံရပါမယ်။

၂။ ပရမတ်ကို အရင်ကြည့်ပြီးမှ ပညတ်ကို ပြန်နားလည်အောင် လုပ်ခြင်း

အားလုံးကို ရုပ်နဲ့ နာမ်လို့ ပရမတ်အနေနဲ့ မြင်ပြီးသွားပြီဆိုရင်၊ ဘုရားရှင်ဟောတော်မူတဲ့ ပုဂ္ဂလပညတ် အပါအဝင် သမုတိအမှန်တွေမှာ ဘာကြောင့် ကွဲပြားသွားရသလဲ ဆိုတာကို ပရမတ် သဘောတရားတွေနဲ့ပဲ ပြန်လည် ဆန်းစစ်ကြည့်ရပါမယ်။

မြတ်စွာဘုရား နှင့် သာမန်လူ ကွာခြားချက်: “ဘုရား” ဆိုတဲ့ ပညတ်ကို ခွာလိုက်ရင် ရုပ်နာမ်ပဲ ကျန်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ ရုပ်နာမ်တရားတွေမှာ ဖြစ်ပေါ်နိုင်တဲ့ ဉာဏ်အရေအတွက် (၇၃) မျိုး ရှိတဲ့အနက်၊ ကိုယ်လို့ သမုတ်ထားတဲ့ ရုပ်နာမ်အစဉ်မှာက ဉာဏ်အနည်းငယ်ပဲ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါတယ်။ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ ရုပ်နာမ်အစဉ်မှာတော့ ဉာဏ်တော်အားလုံး အပြည့်အဝ ဖြစ်ပေါ်နေပါတယ်။ (ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်များမှာလည်း အစွမ်းကုန် ၆၇ ဉာဏ်ခန့်သာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်)။ ဒါ့အပြင် မြတ်စွာဘုရားဆိုတဲ့ ရုပ်နာမ်အစဉ်ဟာ ပါရမီတွေ ဖြည့်ကျင့်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ ဖြစ်စဉ်တွေ ရှိခဲ့ပြီး၊ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ တရားတော်တွေကို ဟောကြားခဲ့တဲ့အတွက် ကိုယ့်ရဲ့ ရုပ်နာမ်အစဉ်အပေါ်မှာ ကျေးဇူးတရားဆိုတာ ကြီးမားစွာ ရှိနေပါတယ်။ ဒါကြောင့် “ဘုရား” ဆိုတဲ့ ပညတ်နာမည်ကို ကိုးကွယ်တာထက်၊ အဲဒီ ရုပ်နာမ်အစဉ်မှာ ကိန်းဝပ်နေတဲ့ “ဉာဏ်တော်၊ ဂုဏ်တော်” ဆိုတဲ့ ပရမတ်တရားတွေကို ပညာနဲ့ ကြည်ညိုခြင်းသာလျှင် အစစ်မှန်ဆုံး ကြည်ညိုခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

မိဘ နှင့် ပဉ္စာနန္တိယကံ: “မိဘ” ကို ပညတ်ခွာလိုက်ရင် ရုပ်နာမ်ဖြစ်ပေမယ့်၊ ကိုယ်ဆိုတဲ့ ရုပ်နာမ်အစဉ် နဲ့ မိဘနှစ်ပါးဆိုတဲ့ ရုပ်နာမ်အစဉ်တို့ ကြားမှာ “မေတ္တာ၊ ကရုဏာ၊ စေတနာ” ဆိုတဲ့ ကျေးဇူးတရား (ပရမတ်) ဆက်သွယ်ချက်တွေ အခိုင်အမာ ရှိနေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီကျေးဇူးရှင် ရုပ်နာမ်အစဉ်ကို ပြစ်မှားရင် ပဉ္စာနန္တိယကံ ထိုက်တာဟာ သဘာဝကျပါတယ်။

လူ နှင့် တိရစ္ဆာန်: တိရစ္ဆာန်ကို “ခွေး၊ ကြောင်” ဆိုတဲ့ ပညတ်အမည်တွေ ခွာလိုက်ရင် ကိုယ်နဲ့တူတူ “ရုပ်နာမ်” ဖြစ်သွားပါတယ်။ ကွာခြားချက်က “ဟိတ်” တွေပါပဲ။ တိရစ္ဆာန်ရဲ့ ရုပ်နာမ်အစဉ်က အလောဘ၊ အဒေါသ၊ အမောဟ ဆိုတဲ့ အကြောင်းတရားတွေ မပါတဲ့ “အဟိတ်” ဖြစ်ပြီး၊ ကိုယ့်ရဲ့ ရုပ်နာမ်ကတော့ အဲဒီအကြောင်းတရားတွေ ပါတဲ့ “တိဟိတ် / ဒွိဟိတ်” စသဖြင့် ဖြစ်နေတာပါပဲ။ ဒီလို ပရမတ်ချင်း ယှဉ်ကြည့်လိုက်ရင် တိရစ္ဆာန်နဲ့ တစ်တန်းတည်းထားလို့ နိမ့်ကျသွားတယ် ဆိုတဲ့ ဒိဋ္ဌိအတွေးတွေ ဝင်မလာတော့ပါဘူး။

ဒီလို မြင်တတ်သွားရင်… ပရမတ်ကိုလည်း မျက်ခြေမပြတ်တော့သလို၊ ပညတ်တရား (သမုတိအမှန်) တွေအပေါ်မှာလည်း မှန်ကန်တဲ့ နေရာကနေ ဆင်ခြင်နိုင်သွားပါတယ်။ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ စကားတော်တွေကို ထိုးထွင်းသိပြီး လိုက်နာသူဟာ အပါယ်မကျနိုင်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် “ပရမတ်အမြင်သန်ရင်၊ ပညတ်ကို ပယ်ရင် ငရဲကျလိမ့်မယ်” ဆိုတဲ့ အကြောက်တရားတွေကို လုံးဝ ဖယ်ထုတ်ပစ်လိုက်ပါ။

၃။ အနတ္တသည် လက်လျှော့ခြင်း မဟုတ်

နောက်တစ်ချက် ဆက်ပြီး နားလည်ရမှာက စိတ်၊ စေတသိက်၊ ရုပ်၊ နိဗ္ဗာန် ဆိုတဲ့ ဓမ္မတွေဟာ “သူ့သဘော သူဆောင်နေတဲ့ အနတ္တတရားတွေ” ဆိုတာပါပဲ။

ဒီလို မြင်သွားတဲ့အခါ…

ဘုရားဖြစ်အောင် ကြိုးစားနေတဲ့ “ပုဂ္ဂိုလ်” မရှိဘူး။

ရဟန္တာဖြစ်အောင် အားထုတ်နေတဲ့ “သူ” မရှိဘူး။

သီလစောင့်ထိန်းနေတဲ့ “ရဟန်း” မရှိဘူး။

ကိုယ့်အပေါ် မေတ္တာကြီးတဲ့ “မိဘ” မရှိဘူး ဆိုတာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သဘောပေါက်သွားပါလိမ့်မယ်။ အရာအားလုံးဟာ ဓမ္မတွေ သူ့အကြောင်းနဲ့သူ အကျိုးဖြစ်ပျက်နေခြင်း သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ အထူးသတိပြုရမှာက “ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒကို ရှောင်ကြဉ်ရပါမယ်။ “မရှိဘူး” ဆိုတာ ပြုလုပ်စီရင်နေတဲ့ “ပုဂ္ဂိုလ် (အတ္တ)” သာ မရှိတာပါ။ ကြိုးစားအားထုတ်မှုဆိုတဲ့ “ဝီရိယ”၊ အပြစ်ကို ရှက်ကြောက်ခြင်းဆိုတဲ့ “ဟိရီ၊ ဩတ္တပ္ပ”၊ ချစ်ခင်ကြင်နာမှုဆိုတဲ့ “မေတ္တာ” စတဲ့ တရားတွေကတော့ သူ့သဘောသူဆောင်တဲ့ သဘာဝတရား (အနတ္တ) တွေအနေနဲ့ အမှန်တကယ် ရှိနေပါတယ်။

ဒါကြောင့် အနတ္တကို သိသွားတဲ့သူဟာ အရာရာကို လက်လွှတ်ပစ်လိုက်တာ မဟုတ်ဘဲ၊ “ငါ” ဆိုတဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကြီး မပါတော့တဲ့အတွက် ကိုယ့်ရဲ့ ဆန္ဒ၊ စိတ္တ၊ ဝီရိယ၊ ဝီမံသာ ဆိုတဲ့ အဓိပတိတရားလေးပါး ကို ပိုပြီး ထက်ထက်မြက်မြက်၊ ထိထိရောက်ရောက် အသုံးချနိုင်သွားတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

နိဂုံး

ချုပ်ရရင်… သစ္စာလေးပါးကို သိဖို့၊ ဒိဋ္ဌိဖြုတ်ဖို့ရာမှာ ပရမတ်ဆိုက်အောင် ရှုနိုင်ဖို့က အဓိက အကျဆုံးပါပဲ။

အစပိုင်းမှာ ပညတ်အားလုံးကို အကြွင်းမဲ့ စွန့်လွှတ်လိုက်ပါ။ ပရမတ်ကို တကယ်မြင်ပြီ၊ အမှန်လို့ အကြွင်းမဲ့ လက်ခံနိုင်ပြီ ဆိုမှသာ ပညတ်တရား (သမုတိအမှန်) တွေကို ဘာလို့ မှန်တယ်ပြောရသလဲ ဆိုတာကို ပရမတ်အမြင်၊ အနတ္တအမြင်နဲ့ တွဲဖက်ပြီး ပြန်လည် ဆင်ခြင်သုံးသပ်ပါ။

ဒီလို မှန်ကန်တဲ့ ရှုမြင်သုံးသပ်မှုတွေ ရင့်သန်လာတဲ့အခါမှာသာလျှင် သာမန်အချိန် အမှန်မြင်ရုံ သက်သက်မဟုတ်ဘဲ၊ မဂ်အခိုက်၊ ဖိုလ်အခိုက်မှာ တကယ့် ငြိမ်းချမ်းမှုဖြစ်တဲ့ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ပါလိမ့်မယ်။

ဒီလမ်းစလေးကနေတဆင့် မိတ်ဆွေတို့ရဲ့ ဝိပဿနာခရီးစဉ်မှာ ကြီးမားတဲ့ အကျိုးကျေးဇူးတွေ ရရှိနိုင်ပါစေ။

အမှန်တရားသည်သာ လွတ်မြောက်ရာ ဖြစ်သည်။

ထက်အောင်