မိတ်ဆွေ… ဗုဒ္ဓဘာသာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ယုံကြည်မှု သဒ္ဓါတရား အားနည်းကြသူတွေ၊ အထူးသဖြင့် နိုင်ငံတကာက လူတွေ ဝိုင်းဝန်းဝေဖန် တိုက်ခိုက်လေ့ရှိတဲ့ အကြောင်းအရာတစ်ခုကတော့ “မြင်းမိုရ်တောင်” ကိစ္စနဲ့ “၃၁ ဘုံ” ကိစ္စပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ အပြစ်တော့ မဟုတ်ပါဘူး။ လူတိုင်း ကိုယ်မမြင်ရတဲ့အရာပေါ်မှာ သံသယဖြစ်တာ သဘာဝပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့ မှန်မှန်ကန်ကန် သုံးသပ်ဖို့တော့ လိုပါတယ်။

မယုံတာ ကောင်းပါတယ်။ ယုံကြည်မှု အလွယ်မပေးတာဟာ ကောင်းကျိုးပေးတဲ့ ကိစ္စပါပဲ။ မိမိကိုယ်ကို အပြည့်အဝ တာဝန်ယူတယ်ဆိုတဲ့ “အတ္တဟိ အတ္တနော နာထော” ဆိုတာနဲ့လည်း ကိုက်ညီပါတယ်။ ဒီလိုပြောလို့ ယုံကြည်နေတဲ့သူကရော မကောင်းဘူးလားဆိုတော့ မဟုတ်ပြန်ပါဘူး။ မှန်ကန်တဲ့ အရာပေါ်မှာ ယုံကြည်ခဲ့ရင် သူ့အတွက် ခရီးက အင်မတန် လွယ်ကူပါတယ်။ ဒါကြောင့်လည်း သဒ္ဓါတရားနဲ့တင် အရိယာ ဖြစ်သွားကြတဲ့သူတွေ မနည်းပါဘူး။

ဒီနေ့တော့ မြင်းမိုရ်တောင်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပညတ်နယ်ပယ်က အငြင်းပွားမှုတွေထက်၊ ခန္ဓာထဲက ပရမတ်သဘောတရားတွေကို သိပ္ပံနည်းကျရော၊ ဓမ္မနည်းကျပါ ခွဲစိတ်ကြည့်ကြရအောင်။

၁။ လောကသုံးပါးနှင့် သင်္ခါရ၏ သဘော

မြင်းမိုရ်တောင်အကြောင်း မပြောခင် ကျွန်တော်တို့က ဩကာသလောက၊ သတ္တလောကနဲ့ သင်္ခါရလောက ဆိုတာကို အရင်သိဖို့ လိုပါတယ်။

ဩကာသလောက: ရေ၊ မြေ၊ တော၊ တောင် စတဲ့ ရုပ်ဝတ္ထုလောကကြီးပါ။

သတ္တလောက: ကံရဲ့ စီမံမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ရုပ်နာမ်ဖြစ်စဉ်တွေပါ။ သတ္တလောကလို့ သုံးနှုန်းရပေမယ့် တကယ်တော့ “သတ္တဝါ” ဆိုတာ မရှိပါဘူး။

သင်္ခါရလောက: အထက်က လောကနှစ်ခုလုံးဟာ အကြောင်းတရားတွေက ပြုပြင်စီရင်လို့ ဖြစ်လာတာမို့လို့ ပျက်စီးတတ်တဲ့ သဘောရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် အားလုံးကို စုပေါင်းပြီး သင်္ခါရလောကလို့ ခေါ်ပါတယ်။

နိဗ္ဗာန်ဆိုတာကတော့ ဒီလောကသုံးပါးလုံးကနေ လွန်မြောက်ရာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ဟာ မြင်းမိုရ်တောင်ဆိုတဲ့ ဩကာသလောကကို အပြင်မှာ လိုက်ရှာနေမယ့်အစား၊ အဲဒီလောကတွေကို ဖြစ်စေတဲ့ “ကိလေသာ” ကို အရင်ဖြိုဖျက်ဖို့ လိုပါတယ်။

၂။ ရုပ်နာမ်အမျိုးအစားနှင့် မြင်သိစိတ် (The Physics of Vision)

အခု ခေတ်လူတွေက “မြင်းမိုရ်တောင် ရှိရင် ဘာလို့ မမြင်ရတာလဲ” လို့ မေးကြပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ ကျွန်တော်တို့က “မြင်တယ်” ဆိုတဲ့ ကိစ္စကို အရင်စဉ်းစားရပါမယ်။

မြင်းမိုရ်တောင်ဆိုတာ “ရုပ်တရား” တစ်ခုပါ။ အဲဒီ ရုပ်တရားကို မြင်သိရမယ့် “မြင်သိစိတ်” ဆိုတာက “နာမ်တရား” ဖြစ်ပါတယ်။ သိပ္ပံပညာ ရှုထောင့်ကနေ ကြည့်ရင်တောင်မှ အလင်းလှိုင်း (Light Waves) တိုင်းကို လူ့မျက်စိက မမြင်နိုင်ပါဘူး။ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် (UV) နဲ့ အနီအောက်ရောင်ခြည် (Infrared) တွေကို ကျွန်တော်တို့ မမြင်ရပေမယ့် ရှိနေတာပဲ မဟုတ်လား။ အဲဒီလိုပဲ မြင်သိစိတ်ဆိုတာ ရုပ်တရားအမျိုးအစားနဲ့ နာမ်တရားအမျိုးအစား “တိုက်ဆိုင်မှသာ” မြင်နိုင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ပိဋ္ဌကတ်တော်အတိုင်း မြင်းမိုရ်တောင် ရှိတယ်ဆိုတာ မှန်ခဲ့မယ်ဆိုရင်၊ ကျွန်တော်တို့ လက်ရှိခေတ် လူသားတွေဟာ မြင်ရဖို့ရာမှာ “ကံ၊ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ” ကြောင့် ဖြစ်တည်ထားတဲ့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ရုပ်ခန္ဓာ (Hardware) မှာ အားနည်းချက် သို့မဟုတ် ကန့်သတ်ချက် (Limitations) ရှိနေလို့ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

ကံစီမံလိုက်တဲ့ ရုပ်နာမ်ချင်း မတူညီရင် မြင်နိုင်စွမ်းချင်း မတူပါဘူး။ ဥပမာ- ဝေမာနိက ပြိတ္တာတွေ၊ နတ်တွေဟာ ကံကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ရုပ်အစုအဝေးတွေ ဖြစ်တဲ့အတွက် လူတွေရဲ့ ကန့်သတ်ချက်ရှိတဲ့ ရုပ်နာမ်နဲ့ မမြင်နိုင်တာမျိုးပါ။ ဒါကို သိပ္ပံပညာက မရှင်းပြနိုင်သေးပေမယ့်၊ ကံစီမံရာ ရုပ်နာမ်တွေရဲ့ အစွမ်းအစဟာ ကွဲပြားနေတယ်ဆိုတာကို ကျွန်တော်တို့ လက်ခံဖို့ လိုပါတယ်။

၃။ ကံကို မကြောက်နဲ့၊ ဒိဋ္ဌိတောင်ကို ကြောက်ပါ

လူတွေက မြင်းမိုရ်တောင်ကို အပြင်မှာ ရှာနေကြပေမယ့် တကယ် ဖြိုရမယ့် တောင်က ခန္ဓာထဲက “ဒိဋ္ဌိတောင်” ပါ။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ရုပ်နာမ်ဆိုတာ ကံက စီမံလိုက်တာပါ။ ကံက အပါယ်ဘဝကို စီမံလိုက်ရင် အပါယ်ကိုယ်ခန္ဓာ ဖြစ်ရတာပါပဲ။ ဘယ်သူကမှ ကိုယ့်ကို အပါယ်ပို့တာ မဟုတ်ဘူး၊ ကံကသာ ပို့တာပါ။

အဲဒီ ကံကို ဘာက အုပ်ချုပ်နေသလဲဆိုတော့ “ဒိဋ္ဌိ” ဆိုတဲ့ ကိလေသာက အုပ်ချုပ်နေတာပါ။ ဒိဋ္ဌိ (ငါစွဲ) ရှိနေသရွေ့ ဥပါဒါန်နဲ့ ကံတွေ ထပ်ဖြစ်နေဦးမှာပါပဲ။ ဒါကြောင့် ကံကို မကြောက်နဲ့၊ ကိလေသာကို ကြောက်လို့ ပြောတာပါ။ သောတာပန် ဖြစ်သွားရင် ဒိဋ္ဌိကိလေသာ ကုန်သွားပြီဖြစ်လို့ အပါယ်ကျစေမယ့် ကံတွေ ထပ်မဖြစ်တော့ပါဘူး။ အဲဒီအခါမှာ အထက်ကိုသာ တက်ဖို့ ရှိပါတော့တယ်။

၄။ မရှိတာကို အရှိလုပ်ထားတဲ့ “ငါ”

မြင်တယ်ဆိုတဲ့ ဖြစ်စဉ်မှာ “မြင်ရတာကလည်း ရုပ်၊ မြင်စိတ်ကလည်း နာမ်” ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီမှာ သတ္တဝါ မရှိပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့က သတ္တဝါမဟုတ်တဲ့ ရုပ်ခန္ဓာကို မြင်နေရတာကိုတောင် “သတ္တဝါ” လို့ မှားယွင်းစွာ ထင်နေကြတယ်။ မရှိတာကို အရှိလုပ်ထားတာပါ။

သူမြင်တာလည်း မဟုတ်၊ ငါမြင်တာလည်း မဟုတ်၊ ဖြစ်ပြီးပျက်နေတဲ့ တရားတွေပဲလို့ သိလိုက်ရင် တကယ့်ကို အကျိုးရှိပါတယ်။ မြင်းမိုရ်တောင်ကို မြင်ရ၊ မမြင်ရ ဆိုတာထက် ခင်ဗျားရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ “ငါ” ဆိုတာ တကယ် ရှိ၊ မရှိ ဆိုတာကို အရင်ရှာဖို့ ပိုအရေးကြီးပါတယ်။ ဒိဋ္ဌိကိလေသာ ကုန်စင်သွားတဲ့ အခါမှာတော့ မကောင်းကံတွေ မဖြစ်တော့ဘဲ စုတိတဲ့အခါ အထက်နတ်ပြည်ကိုပဲ တက်ရပါလိမ့်မယ်။ အရမ်းကို သေချာချင်လွန်းတယ်ဆိုရင်တော့ အနာဂါမ်ဖြစ်အောင် ကြိုးစားလိုက်ပါ။ အဲဒီအခါမှာ ၃၁ ဘုံလုံးကို မြင်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

၅။ အမှန်သိမြင်ခြင်း ပညာသည်သာ တန်ဖိုး

မြင်းမိုရ်တောင်ကို မြင်ရမှ ယုံမယ်ဆိုတဲ့သူတွေအတွက် နည်းလမ်းတွေ ရှိပါတယ်။ ဈာနသမ္မာဒိဋ္ဌိနဲ့ ဈာန်အဘိညာဉ်ကို ကြိုးစားပြီး ဒိဗ္ဗစကုနဲ့ ကြည့်ဖို့ပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ အကောင်းဆုံးကတော့ ကိုယ်မြင်ရတာတွေဟာ သင်္ခါရတရားသာ ဖြစ်တဲ့အတွက် ဘယ်ရုပ်နာမ်မှ မက်လောက်စရာ မရှိဘူးဆိုတာ သိဖို့ပါပဲ။

ဘုံဘဝဆိုတာဟာ မက်စရာ မဟုတ်ပါဘူး။ အမှန်သိမြင်ခြင်း ဉာဏ်ပညာဆိုတာကသာလျှင် တန်ဖိုးအရှိဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။ အပြင်ဘက်က မြင်းမိုရ်တောင်ကို ရှာတွေ့သွားရင်တောင်မှ ဒိဋ္ဌိမပြုတ်ရင် ခင်ဗျား သံသရာက လွတ်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။

ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က တစ်ခုတည်းပါ။ လောကကြီးမှာ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တွေ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေးပါပဲ။ ဒါကြောင့် မြင်ရ၊ မမြင်ရ ဆိုတာထက် ခန္ဓာပေါ်မှာ အရှိကို အရှိအတိုင်း မြင်အောင်ကြည့်ပြီး၊ ဒိဋ္ဌိတောင်ကို အရင်ဖြိုလိုက်ပါ။ အဲဒီအခါမှာ ပညတ်နယ်ပယ်ရဲ့ လှည့်စားမှုတွေကနေ လွတ်မြောက်ပြီး တကယ့် ပရမတ် ချမ်းသာကို ခံစားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

အမှန်တရားသည်သာ လွတ်မြောက်ရာ ဖြစ်သည်။