ကျနော်တို့ အားလပ်ရက်မှာ အနားယူကြတဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်ကို ညှဉ်းဆဲပြီး အနာခံထိုင်နေဖို့ မလိုပါဘူး။ မိမိကိုယ်ခန္ဓာ သက်သာသလို ထိုင်ရင်း ခန္ဓာကိုယ်ထဲက အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ သဘောတရားတွေကို ဉာဏ်မှာ ရှင်းလင်းလာအောင် လုပ်ဖို့ပဲ လိုပါတယ်။ ကျနော်ကိုယ်တိုင်လည်း ဒီနည်းလမ်းနဲ့ပဲ လေ့ကျင့်ခဲ့တာပါ။
၁။ စိတ် (၁၃) မျိုးကို သတိနဲ့ အကဲခတ်ပါ
ဝိပဿနာရှုတယ်ဆိုတာ မိမိသန္တာန်မှာ ပေါ်လာတဲ့ စိတ်တွေကို သတိထားကြည့်တာပါ။ အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါစိတ် (၁၃) မျိုးထဲက တစ်ခုခု ပေါ်လာတာကို သိနေဖို့ပါပဲ –
မြင်စိတ်၊ ကြားစိတ်၊ နံစိတ်၊ အရသာသိစိတ်။
ဒုက္ခ သုခခံစားစိတ်၊ ကြံတွေးစိတ်။
လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ (ငါရှုနေတယ်၊ ငါကမြဲတယ်) စိတ်များ။
အလောဘ (ပေးကမ်းလိုစိတ်)၊ အဒေါသ (မေတ္တာ) စိတ်များ။
ဝင်လေရှုသွင်းလိုစိတ် နှင့် ထွက်လေရှုထုတ်လိုစိတ်။
၂။ ဖြစ်ပြီးပျက်တာကို မြင်အောင်ကြည့်ပါ
ဥပမာ – အသံတစ်ခု ကြားလိုက်တဲ့အခါ နားနဲ့ အသံ (ရုပ်နှစ်ခု) တိုက်ပြီး “ကြားစိတ်” ဆိုတဲ့ နာမ်တရား ဖြစ်ပေါ်လာပါတယ်။ အပြင်ပန်းမှာ ဆက်တိုက်ကြားနေရတယ်လို့ ထင်ရပေမယ့် တကယ်တော့ အချိန်နဲ့အမျှ ကြားစိတ်တွေ အဆက်မပြတ် ဖြစ်ပေါ်ပြီး ပျက်စီးနေကြတာပါ။ တစ်စက္ကန့်၊ စက္ကန့်သုံးဆယ်၊ ငါးမိနစ်… အရင်က ဖြစ်ခဲ့တဲ့စိတ်တွေ အခုမရှိတော့တာကို အသိအမှတ်ပြုလိုက်ပါ။ “ရှိရာကနေ မရှိတော့တာ” ဟာ ဖြစ်ပျက်ပါပဲ။
၃။ ပရမတ်ကို ဦးတည်ပါ (အရေးကြီးဆုံးအချက်)
ရှုတဲ့အခါမှာ “ဘာအသံကြီးလဲ”၊ “ဘယ်သူပြောတာလဲ” ဆိုတဲ့ ပညတ်တွေကို လိုက်မနေပါနဲ့။ ဒါဟာ ပညတ်မှာ လမ်းဆုံးနေတာပါ။ အဲဒီအစား “ကြားစိတ်ကလေး ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတယ်” ဆိုတဲ့ ပရမတ် သဘောတရားကိုပဲ ဉာဏ်နဲ့ ဆင်ခြင်ပေးပါ။ ဒီအတိုင်းပဲ ကျန်တဲ့ စိတ်တွေကိုလည်း ပရမတ်အနေနဲ့ ရှုမှတ်ရပါမယ်။
နိဂုံး
အားလပ်ရက်မှာ ကိုယ့်စိတ်ကလေးကို ကိုယ်ပြန်ကြည့်ရင်း “ငါ” မဟုတ်တဲ့၊ အစိုးမရတဲ့ ရုပ်နာမ်တွေရဲ့ ဖြစ်ပျက်မှုကို မိတ်ဖွဲ့ကြည့်ပါ။ စိတ်ရှည်ရှည်ထားပြီး အရှိကို အရှိအတိုင်း ရှုမြင်နိုင်ရင် အပါယ်ဘေးက လွတ်မြောက်ကြောင်းဖြစ်တဲ့ သမ္မာဒိဋ္ဌိအသိဟာ သင့်ဆီမှာ ကိန်းဝပ်လာပါလိမ့်မယ်။