ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများစုနှင့် ရဟန်းသံဃာအချို့ကြားတွင် အလွန်လွဲမှားနေပြီး အမြစ်တွယ်နေသည့် အယူအဆတစ်ခု ရှိနေပါသည်။ ၎င်းမှာ ဝိနည်းစည်းကမ်း ဖောက်ဖျက်မှု (အာပတ်) များကို ပါဠိဂါထာလေးတစ်ပုဒ် ရွတ်ဖတ်လိုက်ရုံဖြင့် အပြစ်ကျေသွားသည်၊ သန့်စင်သွားသည်ဟု မှားယွင်းစွာ ယူဆနေကြခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။ ဤကိစ္စရပ်သည် သာသနာ၏ အနှစ်သာရကို များစွာ ထိခိုက်စေသည့်အတွက် အသေးစိတ် ရှင်းလင်းဆွေးနွေးရန် လိုအပ်လှပါသည်။
၁။ ဗုဒ္ဓဝါဒသည် ကမ္မဝါဒသာဖြစ်သည် (အပြစ်ခွင့်လွှတ်ပေးသော ဘာသာမဟုတ်ပါ)
ပထမဆုံးအနေဖြင့် အခိုင်အမာ နားလည်ထားရမည့်အချက်မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ သာသနာတော်တွင် “မန္တာန်ရွတ်ပြီး အပြစ်ဖြေပေးသည်” ဆိုသော စနစ် လုံးဝ မရှိခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် လူသားများကို အပြစ်ပေးသူလည်း မဟုတ်၊ အပြစ်ကို ခွင့်လွှတ်ပေးနိုင်သူ (Savior) လည်း မဟုတ်ပါ။
လူတစ်ဦးစီ ပြုလုပ်သော ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ် ကံတရားကသာလျှင် ထိုလူတစ်ဦးစီ၏ ဘဝကို အကျိုးပေး စီမံသွားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ကံတရားနှင့် ပတ်သက်လာလျှင် မြတ်စွာဘုရားကိုယ်တိုင်က “ငါ ခွင့်လွှတ်လိုက်ပါသည်၊ မင်း၏ အပြစ်များ ကြေသွားပါပြီ” ဟု ပြောပေး၍ မရပါ။
ဥပမာအားဖြင့် ရှင်းပြရလျှင် – ဆရာဝန်တစ်ဦးသည် လူနာကို “ဒီအဆိပ်ကို မစားနဲ့၊ သေတတ်တယ်” ဟု လမ်းညွှန်သတိပေးပါသည်။ သို့သော် လူနာက ထိုအဆိပ်ကို စားမိသွားလျှင် ဆရာဝန်က “မင်းစားမိတာကို ငါခွင့်လွှတ်တယ်၊ မင်း မသေစေရဘူး” ဟု အမိန့်ပေး၍ မရပါ။ စားမိသော အဆိပ်၏ သတ္တိအတိုင်း လူနာသည် ခံစားရမည်သာ ဖြစ်ပါသည်။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း လမ်းညွှန်ပြသပေးသူ (မဂ္ဂဒါယက) သာ ဖြစ်ပြီး၊ ကံ၏ အကျိုးဆက်ကို ဖျောက်ဖျက်ပေးသူ မဟုတ်ပါ။
သို့သော် လက်ရှိအချိန်တွင် ဉာဏ်ပညာကြီးမားသည်ဟု ယေဘုယျ ယူဆထားကြသည့် ကျောင်းတိုက်ကြီးများ၌ပင် အာပတ်နှင့် ပတ်သက်လာလျှင် ပါဠိစာကြောင်းများကို မန္တာန်မန်းမှုတ်သကဲ့သို့ အလွတ်ရွတ်ကာ အပြစ်ဖြေနေကြသည်ကို တွေ့ရပါသည်။ “အမျိုးမျိုးသော အာပတ်များ ကျူးလွန်မိပါသည်။ နောက်မလုပ်တော့ပါဘူး” (သဗ္ဗာ တာ အာပတ္တိယော အာရောစေမိ…) ဟူသော ပါဠိကို ရဟန်းတစ်ပါးက ရွတ်လိုက်၊ နောက်တစ်ပါးက ပြန်ရွတ်လိုက် လုပ်ရုံဖြင့် အာပတ်များ ကြေသွားပြီဟု ယူဆနေကြခြင်းမှာ အလွန်ပင် ပညာအားနည်းလှပါသည်။
၂။ အာပတ်ဖြေခြင်း၏ အမှန်တကယ် အနှစ်သာရ
အာပတ်ဆိုသည်မှာ တကယ်တော့ “စည်းကမ်း ဖောက်ဖျက်မှု” ပင် ဖြစ်ပါသည်။ စည်းကမ်းတစ်ခုကို ဖောက်ဖျက်မိသည့်အခါ ရဟန်းများအနေဖြင့် မိမိ ဘာစည်းကမ်းကို ဖောက်ဖျက်မိသည်ကို အများရှေ့တွင် ပွင့်လင်းစွာ ဝန်ခံရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤနေရာတွင် အဓိကကျသည်မှာ အပြစ်ပေး အရေးယူရန်ထက်၊ ကျူးလွန်မိသော အပြစ်ကို နောက်ထပ် မဖြစ်စေရန် ကတိပြုခြင်း (အာယတိံ သံဝရ) ပင် ဖြစ်ပါသည်။
ထိုအနှစ်သာရကို လုံးဝ မစဉ်းစားတော့ဘဲ နေ့စဉ်ရွတ်နေကျ ဂါထာတစ်ခုသဖွယ် အလွတ်ရွတ်နေကြသည့်အခါ၊ အပြစ်ကျူးလွန်ခြင်းအပေါ် ထားရှိရမည့် လေးနက်မှု လုံးဝ မရှိတော့ပါ။ “ဒီပါဠိလေး ရွတ်လိုက်ရင် အပြစ်ကျေတာပဲ” ဟု လွယ်လွယ်တွေးလိုက်သည့်အခါ၊ ရဟန်း၏ မူလပန်းတိုင်ဖြစ်သော တရားအားထုတ်ခြင်းများကို မေ့လျော့သွားပြီး ကာမဂုဏ်ကိစ္စများ၊ လောကီရေးရာများတွင်သာ လုံးပန်းလာကြတော့သည်။
၃။ အလဇ္ဇီ (အရှက်ကင်းမဲ့သူ) ဖြစ်တည်လာပုံ လက်တွေ့သဘောတရား
ဤနေရာတွင် ရဟန်းတော်များကိုယ်တိုင်ပင် သေချာစွာ သဘောမပေါက်ဘဲ စာတွေ့လောက်သာ သိထားကြသည့် “အလဇ္ဇီ” ဆိုသော သဘောတရားကို လက်တွေ့ကျကျ နားလည်ရန် အလွန် အရေးကြီးပါသည်။ အများစုက “သိလျက်နှင့် အာပတ်ကျူးလွန်လျှင် အလဇ္ဇီဖြစ်သည်” ဟုသာ အပေါ်ယံ မှတ်ထားကြပါသည်။
လက်တွေ့ ဖြစ်စဉ်ကို ပုံဖော်ကြည့်ပါ။
ပထမနေ့တွင် ရဟန်းတစ်ပါးသည် အာပတ်တစ်ခုကို မသိ၍ ကျူးလွန်မိသည်။ ထို့နောက် ရဟန်းအများ (၅ ပါးမှ ၁၀ ပါး) ရှေ့တွင် “ကျွန်ုပ် ဤအာပတ်ကို ကျူးလွန်မိပါသည်။ နောက်မလုပ်တော့ပါဘူး” ဟု လူသိရှင်ကြား ဝန်ခံလိုက်သည်။
သို့သော် နောက်တစ်နေ့ရောက်သောအခါ ထိုအာပတ်ကိုပင် သိသိကြီးနှင့် ထပ်၍ ကျူးလွန်ပြန်သည်။ ညနေရောက်လျှင် အပေါင်းအဖော်များရှေ့၌ “နောက်မလုပ်တော့ပါဘူး” ဟု အလွတ်ကျက်ထားသော ပါဠိကို ထပ်ရွတ်ပြန်သည်။
ဥပမာ – လူတစ်ယောက်က သင့်ထံမှ ငွေချေးပြီး “မနက်ဖြန် ပြန်ဆပ်ပါမည်” ဟု လူအများရှေ့တွင် ကတိပေးသည်။ မနက်ဖြန်ရောက်တော့ မဆပ်သည့်အပြင် ထပ်ချေးပြီး “နောက်နေ့ ဆပ်ပါမည်” ဟု ထပ်ပြောသည်။ ဤသို့ နေ့တိုင်း ကတိဖျက်ပြီး နေ့တိုင်း ထပ်ပြောနေနိုင်ရန်အတွက် ထိုလူ၏ အတွင်းစိတ်တွင် “အရှက်” ဆိုသည့် တရား လုံးဝ မရှိတော့မှသာ ပြုလုပ်နိုင်ပါမည်။
ထိုနည်းတူစွာပင် သိလျက်နှင့် အာပတ်တစ်ခုတည်းကိုပင် အကြိမ်ကြိမ် ကျူးလွန်ပြီး၊ အကြိမ်ကြိမ် “မလုပ်တော့ပါဘူး” ဟု လူသိရှင်ကြား ဝန်ခံနေခြင်းသည် ဖြစ်စဉ်အရကိုက “အရှက်မရှိတော့ဘူး” ဟူသော အဓိပ္ပာယ် အတိအကျ ပေါက်နေပါသည်။
မြတ်စွာဘုရားက သတ်မှတ်လိုက်၍ အလဇ္ဇီ ဖြစ်သွားခြင်း မဟုတ်ပါ။ အာပတ်ဖြေသည့် စနစ်အရကိုက အရှက်မရှိသူ၊ ကတိမတည်သူ (အလဇ္ဇီ) ဆိုသော ပုံစံ ပေါက်သွားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤသည်မှာ ရဟန်းများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် သာသနာတော်၏ အလွန် လက်တွေ့ကျသော အနှစ်သာရတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။
၄။ လက်တွေ့ ပြုပြင်ရမည့် တိကျစွာ ဝန်ခံခြင်းနှင့် မြန်မာလို အာပတ်ဖြေခြင်း
ထို့ကြောင့် ဤလွဲမှားမှုများကို ပြုပြင်ရန်အတွက် အောက်ပါတို့ကို လက်တွေ့ လုပ်ဆောင်ရပါမည်-
အလွယ်မရွတ်ရန်: “အမျိုးမျိုးသော အာပတ်များ ကျူးလွန်မိပါတယ်” ဟု အလွယ်တကူ ခြုံငုံရွတ်ဆိုနေခြင်းကို လုံးဝ ရပ်တန့်ရပါမည်။
တိကျစွာ ဝန်ခံရန်: မိမိသည် ငွေကိုင်သည့် အာပတ်လား၊ ညစာစားသည့် အာပတ်လား၊ မည်သည့် စည်းကမ်းကို ဖောက်ဖျက်မိသည် ဆိုတာကို တိတိကျကျ ထုတ်ဖော် ပြောဆိုရပါမည်။
မြန်မာလို ဖြေကြားခြင်း: ပါဠိလို ရွတ်ဆိုသည့်အခါ နားထောင်နေသည့် အပေါင်းအဖော် ရဟန်းများအနေဖြင့် မည်သည့်အပြစ်ကို ဝန်ခံနေမှန်း သေချာစွာ မသိနိုင်ပါ။ ထို့ကြောင့် ပါဠိစာပေ အားနည်းသော ကျောင်းတိုက်များတွင် အများနားလည်နိုင်ရန်အတွက် “မြန်မာလို အာပတ်ဖြေခြင်း”၊ “မြန်မာလို ရွတ်ဆိုဝန်ခံခြင်း” အထိ ပြောင်းလဲ လုပ်ဆောင်သင့်ပါသည်။ မိမိအပြစ်ကို အားလုံးရှေ့တွင် ကိုယ်တိုင်နားလည်သော ဘာသာစကားဖြင့် တိကျစွာ ဝန်ခံရခြင်းသည် နောက်တစ်ကြိမ် ထပ်မမှားရန် အကောင်းဆုံးသော အရှက်တရား (ဟိရိ) ကို ဖြစ်ပေါ်စေပါသည်။
၅။ ဒုဿီလ၊ အလဇ္ဇီ ဖြစ်နေလျှင် မဂ်ဖိုလ်မရနိုင်တော့ဘူးလား?
နောက်ထပ် အရေးကြီးသော အချက်မှာ ဤသို့ ဝိနည်းဖောက်ဖျက်ထားသော၊ ဒုဿီလ၊ အလဇ္ဇီ ဖြစ်နေသော ရဟန်းများသည် “မဂ်ဖိုလ်မရနိုင်တော့ဘူး” ဆိုသည့် စကားပင် ဖြစ်ပါသည်။ ဤစကားသည် ပိဋကတ်တော်နှင့် ညီညွတ်မှု မရှိဘဲ လုံးဝ (လုံးဝ) မမှန်ကန်ပါ။
အဘိဓမ္မာ ပုဂ္ဂလပညတ်ကျမ်း တွင် မဂ်ဖိုလ်ရရန် မထိုက်တန်သော၊ တရားထူးမရနိုင်သော ပုဂ္ဂိုလ်များ (အဘဗ္ဗပုဂ္ဂိုလ်) ကို အတိအကျ ပြဆိုထားပါသည်။ ထိုစာရင်းထဲတွင် –
မိဘကို သတ်ခြင်းစသည့် ပဉ္စာနန္တရိယကံ (၅) ပါး ကျူးလွန်ထားသူများ
အယူမှားကို အမြစ်တွယ်နေအောင် စွဲကိုင်ထားသည့် နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ရှိသူများ
ပဋိသန္ဓေကတည်းက ဉာဏ်မပါခဲ့သော အဟိတ်၊ ဒွိဟိတ် ပုဂ္ဂိုလ်များ သာ အဓိက ပါဝင်ပါသည်။
ဝိနည်းဖောက်ဖျက်ထားသော ရဟန်းသည် အထက်ပါ ကံကြီးများကို မကျူးလွန်ထားသရွေ့ မဂ်ဖိုလ်ရနိုင်ခွင့်၊ တရားထူးရနိုင်ခွင့် လုံးဝ မပိတ်သေးပါ။
၆။ ဝိပဿနာနှင့် သဒ္ဓါဗိုလ်၏ ပြောင်းလဲပေးနိုင်စွမ်း
ထိုသို့ဆိုလျှင် ဒုဿီလ၊ အလဇ္ဇီ ရဟန်းတစ်ပါးသည် တရားမထိုင်ရတော့ဘူးလား။ မဟုတ်ပါ။ ဝိပဿနာတရားကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် အားထုတ်လိုက်လျှင် ဘာတွေကြုံရမည်နည်း။
ဝိပဿနာဉာဏ်များ ရင့်သန်လာသည်နှင့်အမျှ၊ အတွင်းသန္တာန်၌ ယုံကြည်မှုစွမ်းအား (သဒ္ဓါဗိုလ်) သည် အလွန် အားကောင်းလာပါမည်။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ တရားတော်များအပေါ် အကြွင်းမဲ့ ယုံကြည်သက်ဝင်လာပြီး၊ ဘုရားရှင်၏ စကားတော်ကို တစ်သွေမတိမ်း အပြည့်အဝ နားထောင်ချင်စိတ်များ ပြင်းပြလာပါမည်။
ထိုအချိန်တွင် မိမိ ကျူးလွန်ထားသော ဖြေရှင်းရခက်သည့် အာပတ်များကို ဆက်လက်ဖုံးကွယ် မထားလိုတော့ဘဲ၊ မှန်ကန်စွာ ဖြေရှင်းချင်စိတ်များ ပေါက်လာပါလိမ့်မည်။ အတွင်းစိတ်၌ အပြစ်ကို ရှက်ခြင်း၊ ကြောက်ခြင်း (ဟိရိ၊ သြတ္တပ္ပ) တရားများ အပြည့်အဝ နိုးကြားလာသည့်အတွက် လိုအပ်လျှင် သာသနာတော်ကို အစွန်းအထင်း မခံတော့ဘဲ ရဟန်းဘဝကို စွန့်ခွာကာ လူထွက်ချင်စိတ်များပင် ပေါ်လာပါမည်။
ထိုသို့ ရိုးသားစွာ ဝန်ခံဖြေရှင်းလိုက်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် လူဝတ်လဲ၍ သီလကို ပြန်လည် စင်ကြယ်စေလိုက်ခြင်း ပြုလုပ်လိုက်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက်တည်းမှာပင် ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် သောတာပတ္တိမဂ်ဖိုလ် ရရှိရန် အပြည့်အဝ အဆင်သင့် ဖြစ်သွားပြီ ဖြစ်ပါသည်။
နိဂုံးချုပ်
အချုပ်အားဖြင့်ဆိုရသော် ဆန္ဒ၊ စိတ္တ၊ ဝီရိယ၊ ဝီမံသာ ဟူသော အဓိပတိတရားလေးပါး နှင့် ပြည့်စုံလျှင် မိမိ လိုလားအပ်သော မဂ်ဖိုလ်ပန်းတိုင်သည် မလွဲမသွေ ပြည့်ဝနိုင်ပါသည်။ ထိုအဓိပတိတရားများကို ငါမဟုတ်၊ အတ္တမဟုတ်မှန်း သိလျက်နှင့်ပင် မိမိ၏ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် ထိရောက်စွာ အသုံးချသွားရပါမည်။
အာပတ်ဖြေခြင်း၏ အနှစ်သာရကို မန္တာန်ရွတ်သကဲ့သို့ သဘောမထားဘဲ လက်တွေ့ကျကျ နားလည်သဘောပေါက်ခြင်း၊ အလဇ္ဇီဖြစ်တည်မှု၏ သဘောကို သိမြင်ခြင်းနှင့် ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် မိမိကိုယ်ကို ပြန်လည်သန့်စင်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့ ရေးဆွဲထားသည့် မဟာဗျူဟာဖြစ်သော “လူ၊ ရဟန်း အရိယာများ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေး” ကို အကောင်းဆုံး အကောင်အထည်ဖော်နိုင်မည် ဖြစ်ကြောင်း တိုက်တွန်း ရေးသားအပ်ပါသည်။