ကျနော်တို့ မြန်မာဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေကြားမှာ ခေတ်အဆက်ဆက် စွဲမြဲလာခဲ့တဲ့ “ကံ၊ ဉာဏ်၊ ဝီရိယ” ဆိုတဲ့ စကားစုဟာ တကယ်တော့ ဗုဒ္ဓရှင်တော်ဘုရားရဲ့ တရားစစ်တရားမှန် ဒေသနာတော်တွေထဲမှာ တိုက်ရိုက်ပါရှိတဲ့ ဟောကြားချက် မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဟာ လူတွေက အဆင်ပြေရုံ ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ စကားစုတစ်ခုသာ ဖြစ်ပြီး၊ နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ဆင်ခြင်ကြည့်ရင် အယူအဆပိုင်းဆိုင်ရာမှာ လွဲချော်မှုတွေ အများကြီး ရှိနေတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။
ဒီတော့ ကျနော်တို့ ဘုရားရှင် အလိုကျ အောင်မြင်မှု လမ်းစဉ်စစ်စစ်ဖြစ်တဲ့ အဓိပတိတရားလေးပါး အကြောင်းကို အယူမှန် ရရှိစေဖို့အတွက် အကျယ်တဝင့် ဆွေးနွေး တင်ပြပေးပါ့မယ်။
၁။ “ကံ၊ ဉာဏ်၊ ဝီရိယ” အယူအဆ ဘာကြောင့် မှားယွင်းသလဲ
လူအတော်များများက “ကံ” ဆိုတာကို ရှေ့တန်းတင်လေ့ရှိပါတယ်။ တစ်ခုခုဆိုရင် “ကံပါမှ ရမှာပါ”၊ “ကံမကောင်းလို့ မဖြစ်တာပါ” ဆိုပြီး အတိတ်ကံကိုပဲ ပုံချတတ်ကြပါတယ်။ ဒါဟာ ဗုဒ္ဓဘာသာမှာ အယူမှားတစ်ခုဖြစ်တဲ့ “ပုဗ္ဗေကတဟေတုဒိဋ္ဌိ” (အတိတ်ကံကြောင့်သာ အရာရာဖြစ်ပျက်တယ်လို့ ယူဆတဲ့အယူ) ဆီကို ရောက်သွားစေနိုင်ပါတယ်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ တိကနိပါတ် မှာ ဒီအယူအဆဟာ မှားယွင်းကြောင်း အတိအလင်း ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။ အရာရာဟာ အတိတ်ကံကြောင့်ပဲ ဖြစ်တာဆိုရင် လူတွေဟာ ကြိုးစားအားထုတ်မှု (ပုရိသကာရ) ကို လျစ်လျူရှုမိသွားပါလိမ့်မယ်။
“ကံ၊ ဉာဏ်၊ ဝီရိယ” ဆိုတဲ့ စကားစုမှာ အားနည်းချက် သုံးခု ရှိပါတယ်-
အတိတ်ကို အားကိုးခြင်း: “ကံ” လို့ ပြောလိုက်တာနဲ့ လူတွေက မိမိလက်လှမ်းမမှီတဲ့ အတိတ်ကံကို စောင့်မျှော်နေတတ်ပါတယ်။
ဦးစီးဦးဆောင်မှု ပျောက်ဆုံးခြင်း: ဒီသုံးခုထဲမှာ ဘယ်ဟာက ဦးဆောင်ရမလဲဆိုတာ မရေရာပါဘူး။
ဆန္ဒနှင့် စိတ်ဓာတ် ပျောက်ဆုံးခြင်း: အောင်မြင်မှုရဲ့ အခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်တဲ့ “ပြင်းပြတဲ့ဆန္ဒ” နဲ့ “စူးစိုက်တဲ့စိတ်” တို့ကို ဒီစကားစုမှာ ထည့်သွင်းဖော်ပြထားခြင်း မရှိပါဘူး။
၂။ အဓိပတိတရားလေးပါး- အောင်မြင်မှု၏ အချုပ်အခြာ
မြတ်စွာဘုရားရှင်က အဘိဓမ္မာ၊ ပဋ္ဌာန်းဒေသနာတော် မှာ “အဓိပတိပစ္စယော” ဆိုပြီး အတိအလင်း ဟောကြားထားပါတယ်။ “အဓိပတိ” ဆိုတာ အစိုးရခြင်း၊ လွှမ်းမိုးခြင်း၊ ဦးစီးဦးဆောင်ပြုခြင်းလို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။ မိမိလိုလားတဲ့ ပန်းတိုင်ကို ရောက်ဖို့အတွက် အောက်ပါတရား လေးပါးဟာ အဓိက ဦးဆောင်သူတွေ ဖြစ်ပါတယ်-
(က) ဆန္ဒာဓိပတိ (ဆန္ဒကို အဓိကထားခြင်း)
ဒါဟာ “ကံ” ကို ထိုင်စောင့်နေတာနဲ့ လုံးဝ ဆန့်ကျင်ဘက်ပါ။ “ငါ ဒါကို ဖြစ်အောင်လုပ်မယ်” ဆိုတဲ့ ခိုင်မာပြင်းပြတဲ့ အလိုဆန္ဒ (Zeal) ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဆန္ဒကိုသာ အမြင့်ဆုံးတင်လိုက်ရင် ကျန်တဲ့ အလုပ်တွေက အလိုလို ဖြစ်မြောက်လာပါတယ်။
(ခ) ဝီရိယာဓိပတိ (ဝီရိယကို အဓိကထားခြင်း)
ဘယ်လို အခက်အခဲမျိုးကြုံကြုံ နောက်မဆုတ်တမ်း ကြိုးစားတဲ့ ဇွဲလုံ့လ ဖြစ်ပါတယ်။ “အနတ္တသဘောအရ ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒကို ပယ်ဖျက်ပြီး မိမိရဲ့ ကြိုးစားမှုကို အစိုးရစေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
(ဂ) စိတ္တာဓိပတိ (စိတ်ကို အဓိကထားခြင်း)
လုပ်ဆောင်နေတဲ့ အလုပ်အပေါ်မှာ စိတ်ကို တစ်ထပ်တည်း ကျနေအောင် မြှုပ်နှံထားခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ စိတ်ဓာတ် ခိုင်မာမှုရှိရင် ဘယ်အရာမဆို အောင်မြင်နိုင်ပါတယ်။
(ဃ) ဝီမံသာဓိပတိ (ပညာ/ဆင်ခြင်တုံတရားကို အဓိကထားခြင်း)
ဒါဟာ “ဉာဏ်” လို့ ပြောနိုင်ပေမဲ့ သာမန်ဉာဏ် မဟုတ်ဘဲ အကြောင်းအကျိုးကို ဝေဖန်ပိုင်းခြားပြီး “ဘယ်လိုလုပ်ရင် အောင်မြင်မလဲ” ဆိုတာကို အမြဲ ဆန်းစစ်နေတဲ့ ဉာဏ်ဖြစ်ပါတယ်။
၃။ လက်တွေ့ဘဝ ဥပမာများဖြင့် ဆင်ခြင်ခြင်း
လောကီအလုပ် ဥပမာ (စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် တစ်ယောက်)
စီးပွားရေးမှာ အောင်မြင်ချင်တဲ့ လူတစ်ယောက်ဟာ “ကံ၊ ဉာဏ်၊ ဝီရိယ” ကို အားကိုးနေရင် သူက “ငါ့မှာ ကံမပါသေးလို့ ဈေးမရောင်းရတာ” ဆိုပြီး အချိန်ကုန်နေနိုင်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ အဓိပတိတရား ကို သုံးရင်တော့- သူက ဆန္ဒ ကို အမြင့်ဆုံး တင်လိုက်ပါတယ်။ “ငါ့လုပ်ငန်းကို မြန်မာပြည်မှာ အကြီးဆုံးဖြစ်အောင် လုပ်မယ်” လို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်တာနဲ့ “ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ” ဆိုတဲ့ ဝီမံသ (ဉာဏ်) က အလိုလို ပေါ်လာပါတယ်။ အဲဒီနောက် ညအိပ်မပျက် ကြိုးစားတဲ့ ဝီရိယ နဲ့ လုပ်ငန်းအပေါ်မှာပဲ စိတ်နှစ်ထားတဲ့ စိတ္တ တို့က အမြီးအမောက်တည့်စွာ လိုက်ပါလာပြီး အောင်မြင်မှုကို ရရှိစေပါတယ်။
လောကုတ္တရာအလုပ် ဥပမာ (အရိယာအဖြစ် တက်လှမ်းခြင်း)
လူ၊ ရဟန်း အရိယာတွေ ပေါ်ထွန်းလာဖို့အတွက် အဓိပတိတရားဟာ မရှိမဖြစ်ပါ။ “နိဗ္ဗာန်ဆိုတာ ကံပါမှ ရမှာ” လို့ တွေးနေရင် ဘယ်တော့မှ အရိယာ ဖြစ်လာမှာ မဟုတ်ပါဘူး။
“ငါ ဒီဘဝမှာတင် သံသရာက လွတ်မြောက်တဲ့ အရိယာအဖြစ် ရောက်အောင် သွားမယ်” ဆိုတဲ့ ဆန္ဒ ကိုသာ အဓိကထား (Leader တင်) လိုက်ပါ။ အဲဒီဆန္ဒ ရှိလာတာနဲ့-
ဘယ်လို ကျင့်ကြံရမလဲဆိုတဲ့ ဝီမံသ (ဉာဏ်) ကို ရှာဖွေလာမယ်။
မဂ်အခိုက်၊ ဖိုလ်အခိုက်ကို ရောက်အောင် အားထုတ်တဲ့ ဝီရိယ က ကပ်ပါလာမယ်။
တရားအလုပ်ကလွဲလို့ တခြားဘာကိုမှ မတွေးတဲ့ စိတ္တ က ခိုင်မာလာမယ်။
ဒီလို အဓိပတိတရား တစ်ပါးပါး (သို့မဟုတ်) လေးပါးစလုံးနဲ့သာ အားထုတ်ရင် မိမိလိုလားတဲ့ လောကီ၊ လောကုတ္တရာ နှစ်မျိုးလုံးကို မလွဲမသွေ ရရှိနိုင်ပါတယ်။
၄။ နိဂုံးချုပ် တိုက်တွန်းချက်
စာဖတ်သူတို့ခင်ဗျာ… “ကံ၊ ဉာဏ်၊ ဝီရိယ” ဆိုတဲ့ စကားစုဟာ ကျနော်တို့ကို အတိတ်မှာ ပိတ်မိနေအောင်၊ ဒါမှမဟုတ် ဘာကို အဓိကထားရမှန်း မသိအောင် ဝေဝါးစေပါတယ်။ မြတ်စွာဘုရား အလိုကျဖြစ်တဲ့ အဓိပတိတရားလေးပါး ကိုသာ လက်ကိုင်ထားကြပါ။
နိဗ္ဗာန်ဆိုတာ သာမန်အချိန်မှာ အမှန်မြင်ရုံနဲ့ ရောက်တာမျိုး မဟုတ်ဘဲ မဂ်စစ် ဖိုလ်စစ် ရောက်အောင် ဒီအဓိပတိတရားတွေနဲ့ အားစိုက်ထုတ်မှ ရနိုင်တာပါ။ အနတ္တသဘောကို နားလည်ပြီး “ငါ” မဟုတ်ပေမဲ့ “ငါ့ရဲ့ အဓိပတိတရားတွေ” နဲ့ ဘဝကို ပုံဖော်လို့ ရပါတယ်။
မိမိတို့ အလိုရှိရာကို ရဖို့အတွက် အဓိပတိတရား တစ်ခု၊ နှစ်ခု၊ သုံးခု၊ လေးခု မိမိတို့ တတ်နိုင်သလောက် ထားလိုက်ရင် မိမိတို့ လိုလားအပ်တဲ့ အောင်မြင်မှုကို မုချရရှိပါလိမ့်မယ်။ အယူမှားကို စွန့်ပယ်ပြီး အယူမှန်တဲ့ အဓိပတိတရားတွေနဲ့ အရိယာသူတော်စင်များ ပေါ်ထွန်းလာပါစေကြောင်း တိုက်တွန်းလိုက်ရပါတယ်။
Leave a Reply