နိဒါန်း – ငြိမ်းချမ်းရေး ဇုန်လား၊ စစ်ပွဲဇုန်လား

ရဟန်းရှင်လူ မိတ်ဆွေအပေါင်းတို့… ခင်ဗျားတို့ ကျောင်းတိုက် တစ်ခုကို ရောက်သွားတဲ့အခါ ဘာကို မြင်ရသလဲ။ ရွှေရောင်ဝင်းနေတဲ့ စေတီတွေ၊ ခမ်းနားထည်ဝါတဲ့ ကျောင်းဆောင်ကြီးတွေ၊ အေးဆေး ငြိမ်သက်နေတဲ့ သစ်ပင်ရိပ်တွေ၊ ပြီးတော့ ယပ်တောင်လေးခတ်ပြီး တရားဆွေးနွေးနေကြတဲ့ ဘုန်းကြီးတွေကို မြင်ရပါလိမ့်မယ်။ အပြင်ပန်းက ကြည့်ရင်တော့… ကျောင်းတိုက်ဆိုတာ “အေးချမ်းမှု ရဲ့ ပြယုဂ် တစ်ခုပါပဲ။ လူတွေကလည်း “ကျောင်းသွားလိုက်ရရင် စိတ်အေးသွားတာပဲ” လို့ ပြောလေ့ရှိကြတယ်။

ဒါပေမဲ့… ဒါဟာ “အပေါ်ယံ အမြင်” သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဗုဒ္ဓရဲ့ ဓမ္မအမြင်စစ်စစ်နဲ့ ကြည့်မယ်ဆိုရင်… ကျောင်းတိုက် ဆိုတာ အပန်းဖြေစခန်း မဟုတ်ပါဘူး။ ကျောင်းတိုက် ဆိုတာ သက်ကြီးရွယ်အို စောင့်ရှောက်ရေး ဂေဟာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကျောင်းတိုက် ဆိုတာ မိသားစု အသစ်ထောင်တဲ့ “ဒုတိယ အိမ်” လည်း မဟုတ်ပါဘူး။

ဒါဆို ကျောင်းတိုက်က ဘာလဲ။ ကျောင်းတိုက် ဆိုတာ… “စစ်တလင်း” ဖြစ်ပါတယ်။ ရဟန်း (ဘိက္ခု) တွေ ဆိုတာ… အဲဒီ စစ်တလင်းထဲမှာ တိုက်ပွဲဝင်နေတဲ့ “စစ်သည်တော်” တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ရန်သူက ဘယ်သူလဲ။ ပြင်ပက လာတိုက်မယ့် စစ်တပ် မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ့်ရင်ထဲက “လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ” ဆိုတဲ့ ကိလေသာ တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေ့ခေတ်မှာ ဝမ်းနည်းစရာ အကောင်းဆုံး အချက်ကတော့… စစ်တိုက်ရမယ့် စစ်သည်တော် (ရဟန်း) တွေဟာ… ကတုတ်ကျင်း (ကျောင်းတိုက်) ထဲမှာ အဲကွန်းလေးဖွင့်၊ မွေ့ရာလေးခင်း၊ ဖုန်းလေးပွတ်ပြီး “အပန်းဖြေ” နေကြတာပါပဲ။ ရန်သူ (ကိလေသာ) က ကျောင်းတိုက်ထဲထိ ဝင်စီးနေတာတောင် မသိဘဲ၊ ရန်သူနဲ့ လက်ရည်တစ်ပြင်တည်း ဖြစ်နေကြတာဟာ… သာသနာတော်အတွက် အင်မတန် ရင်လေးစရာ ကောင်းတဲ့ အခြေအနေ ဖြစ်ပါတယ်။

အပိုင်း (၁) – “အိမ်” နှင့် “ကျောင်း” ၏ ခြားနားချက်

လူတစ်ယောက်ဟာ ဘာကြောင့် ရဟန်းဝတ်သလဲ။ ပါဠိစာပေမှာ “အဂါရ” ဆိုတာ “အိမ်” ပါ။ “အနဂါရ” ဆိုတာ “အိမ်ရာမဲ့ခြင်း” ပါ။ ရဟန်းဝတ်တယ် ဆိုတာ “အိမ်” ကို စွန့်ခွာပြီး “အိမ်ရာမဲ့ဘဝ” ကို ခံယူတာပါ။

“အိမ်” ဆိုတာ ဘာလဲ။

• အိမ်ဆိုတာ လုံခြုံမှု (Comfort) ရှာတဲ့နေရာ။

• အိမ်ဆိုတာ ကာမဂုဏ် (Sensual Pleasure) ခံစားတဲ့နေရာ။

• အိမ်ဆိုတာ “ငါ့မိသားစု၊ ငါ့ပိုင်ဆိုင်မှု” ဆိုတဲ့ သံယောဇဉ်တွေ စုဝေးရာနေရာ။

“ကျောင်း” ဆိုတာ ဘာလဲ။

• ကျောင်းဆိုတာ သံယောဇဉ် ဖြတ်တဲ့နေရာ။

• ကျောင်းဆိုတာ အဆင်ပြေပြေ နေဖို့ မဟုတ်ဘဲ၊ ခန္ဓာရဲ့ ဒုက္ခကို မြင်အောင်ကြည့်တဲ့နေရာ။

• ကျောင်းဆိုတာ “ငါ” ဆိုတဲ့ အတ္တကို ဖျက်ဆီးတဲ့နေရာ။

ဒါပေမဲ့… ဒီနေ့ခေတ် ကျောင်းတိုက်တချို့ကို ကြည့်လိုက်ပါ။ “အိမ်” ထက်တောင် သာယာနေပါသေးတယ်။ ရေခဲသေတ္တာ အပြည့်၊ တီဗီ အစုံ၊ အင်တာနက် ဝိုင်ဖိုင်၊ ကားကောင်းကောင်း၊ ဒါယကာ ဒါယိကာမ အခြွေအရံတွေနဲ့။ အဲဒီလို နေနေတဲ့ ဘိက္ခု တစ်ပါးအတွက်… ကျောင်းတိုက်ဟာ “စစ်တလင်း” မဟုတ်တော့ပါဘူး။ “ဇိမ်ခံ အိမ်ဂေဟာ” (Luxury Home) ဖြစ်သွားပါပြီ။ အိမ်ကို စွန့်လာပါတယ် ဆိုပြီး… ကျောင်းရောက်မှ “အိမ်ကြီး အိမ်ကောင်း” ထပ်ဆောက်နေသလို ဖြစ်မနေဘူးလား။

ရဟန်းတစ်ပါးရဲ့ စိတ်ထဲမှာ… “ဒီကျောင်းမှာ နေရတာ အေးဆေးပဲ၊ စားစရာလည်း ပေါတယ်၊ ဒုက္ခပေးမယ့်သူလည်း မရှိဘူး” လို့ တွေးလိုက်တာနဲ့… အဲဒီ ရဟန်းဟာ စစ်ရှုံးသွားပါပြီ။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ သူဟာ ကိလေသာရဲ့ “မြှူဆွယ်မှု” ထဲကို ရောက်သွားလို့ပါပဲ။ မာရ်နတ် (ကိလေသာမာရ်) က သူ့ကို “မင်း တရားမမှတ်နဲ့၊ အေးအေးဆေးဆေး နေစမ်းပါ” ဆိုပြီး “Comfort Zone” ဆိုတဲ့ ထောင်ချောက်ထဲ ထည့်လိုက်တာပါပဲ။

အပိုင်း (၂) – ရန်သူက ဘယ်မှာလဲ

စစ်တိုက်မယ် ဆိုရင် ရန်သူ ဘယ်မှာရှိလဲ အရင်သိရပါမယ်။ ရဟန်းတော်များ ခင်ဗျာ… အရှင်ဘုရားတို့ရဲ့ ရန်သူဟာ တခြားဘာသာဝင်တွေ မဟုတ်ပါဘူး။ အရှင်ဘုရားတို့ကို ဝေဖန်နေတဲ့သူတွေ မဟုတ်ပါဘူး။ အရှင်ဘုရားတို့ရဲ့ ရန်သူအစစ်က “နှလုံးသား” ထဲမှာ ရှိပါတယ်။

၁။ လောဘ – စပိုင် လောဘက အရှင်ဘုရားတို့ကို ချော့မြှူပါလိမ့်မယ်။ “ကျောင်းလေးကို လှအောင် ပြင်လိုက်ပါဦး”၊ “ဒီသင်္ကန်းလေးက ပါးလို့ ဝတ်ကောင်းတယ်”၊ “ဟိုဒါယကာမကြီး လာလှူတဲ့ ဟင်းက ကောင်းလိုက်တာ”။ ဒါတွေဟာ သာမန် အတွေးလေးတွေ လို့ ထင်ရပေမယ့်… တကယ်တော့ ရန်သူက အရှင်ဘုရားတို့ရဲ့ စိတ်ကို “သံယောဇဉ်ကြိုး” နဲ့ တုပ်နှောင်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျောင်းကို တွယ်တာရင် “ကျောင်းစောင့်ပြိတ္တာ” ဖြစ်မယ်။ သင်္ကန်းကို တွယ်တာရင် “သန်း” ဖြစ်မယ်။

၂။ ဒေါသ – လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်သူ ဒေါသက အရှင်ဘုရားတို့ကို ကြမ်းကြမ်းတမ်းတမ်း တိုက်ခိုက်ပါလိမ့်မယ်။ “ဟိုကိုယ်တော်က ငါ့ကို မလေးစားဘူး”၊ “ဒီဒါယကာက လှူတာ နည်းတယ်”၊ “ရာသီဥတုက ပူလိုက်တာ”။ စိတ်ထဲမှာ မကျေနပ်မှု ဖြစ်တိုင်း… အရှင်ဘုရားတို့ရဲ့ ကုသိုလ်စိတ်တွေ အသတ်ခံနေရပါတယ်။ ဒေါသကြီးတဲ့ ရဟန်းဟာ သေရင် ငရဲ (သို့) ဘီလူး ဖြစ်တတ်ပါတယ်။

၃။ မောဟ – မေ့ဆေးဆရာ မောဟက အရှင်ဘုရားတို့ကို အိပ်ပျော်သွားအောင် လုပ်ပါလိမ့်မယ်။ “အို… အသက်ငယ်ပါသေးတယ်၊ နောက်မှ တရားအားထုတ်မယ်”၊ “အခုချိန်မှာ စာသင်တာက အရေးကြီးဆုံးပဲ”၊ “ဘွဲ့ရဖို့ လိုသေးတယ်”။ ဒါတွေဟာ မောဟက ပေးတဲ့ “အကြောင်းပြချက်” တွေပါ။ တကယ်တမ်း သေမင်းလာခေါ်တဲ့အခါ… “ဘွဲ့လက်မှတ်” က အရှင်ဘုရားတို့ကို မကယ်နိုင်ပါဘူး။

ကျောင်းတိုက် ဆိုတာ… အဲဒီ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ တွေကို နေ့စဉ်နဲ့အမျှ စောင့်ကြည့်ပြီး သတ်ဖြတ်ရမယ့် နေရာပါ။ မနက်အိပ်ရာထ ကနေ ညအိပ်ရာဝင်တဲ့အထိ… “သတိ” (Mindfulness) ဆိုတဲ့ ရေဒါ ကို ဖွင့်ထားပြီး၊ ကိလေသာ ရန်သူ ဝင်လာတာနဲ့ ချက်ချင်း ပစ်ခတ် ချေမှုန်းရမယ့် နေရာပါ။

အပိုင်း (၃) – စစ်သည်တော်၏ ရိက္ခာ

စစ်တိုက်တဲ့သူတွေမှာ “ရိက္ခာ” ဆိုတာ ရှိပါတယ်။ စစ်သားတွေဟာ စားကောင်းသောက်ကောင်း စားဖို့ စစ်တိုက်ကြတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အသက်ရှင်ရုံ၊ အားရှိရုံ စားပြီး တိုက်ပွဲဝင်ကြတာပါ။

ရဟန်းတော်တွေရဲ့ ဆွမ်း ဆိုတာ… “စစ်ရိက္ခာ” ပါ။ ဘုရားရှင်က “ပစ္စဝေက္ခဏာ” ဆင်ခြင်ပြီးမှ စားခိုင်းတာ အကြောင်းရှိပါတယ်။ “ငါသည် အရသာ ခံစားဖို့ ဤဆွမ်းကို စားသည် မဟုတ်။ ခန္ဓာကိုယ် တည်တံ့ပြီး တရားအားထုတ်နိုင်ဖို့ (စစ်တိုက်နိုင်ဖို့) သက်သက်သာ စားပါ၏” ဆိုတဲ့ ဆင်ခြင်မှုကို ပေးထားပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ လက်တွေ့မှာ ဘာဖြစ်နေသလဲ။ ကျောင်းတိုက်တွေမှာ ဆွမ်းပွဲတွေက “ဘူဖေး” လို ဖြစ်နေပါပြီ။ ဟင်းအမယ်ပေါင်း စုံလင်နေတယ်။ အချိုပွဲတွေ၊ အအေးတွေ နဲ့ ဧည့်ခံပွဲတွေလို ဖြစ်နေတယ်။ ဘိက္ခုတွေကလည်း “ဒီဟင်းက ပေါ့တယ်၊ ဒီဟင်းက ငန်တယ်၊ ဒီနေ့ ဘာဟင်းလဲ” ဆိုပြီး… ရိက္ခာကို ရိက္ခာလို မမြင်ဘဲ၊ “ကာမဂုဏ်” တစ်ခုလို ခံစားနေကြတယ်။

စစ်သားတစ်ယောက်က စစ်မြေပြင်မှာ ဝိုင်အရက်သောက်ပြီး၊ ကြက်ဆီထမင်း စားပြီး၊ မူးရစ် အိပ်ပျော်နေမယ် ဆိုရင်… အဲဒီစစ်သား ဘာဖြစ်မလဲ။ ရန်သူ လာတာနဲ့ အသတ်ခံရမှာပေါ့။ အခုလည်း… ဆွမ်းကောင်းကောင်း စားပြီး၊ တရားမမှတ်ဘဲ အိပ်နေတဲ့ ရဟန်းတွေဟာ… ကိလေသာ ရန်သူရဲ့ သတ်ဖြတ်ခြင်းကို ခံရပြီး၊ သံသရာမှာ အသတ်ခံရမယ့် (အပါယ်ကျမယ့်) သူတွေ ဖြစ်နေကြပါပြီ။

ဒကာ ဒကာမတွေကိုလည်း ပြောချင်ပါတယ်။ ခင်ဗျားတို့ လှူတာ ကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဘုန်းကြီးတွေကို “အလိုမလိုက်ပါနဲ့”။ ဘုန်းကြီးတွေကို “ကာမဂုဏ် အဆိပ်” တွေ မကျွေးမိပါစေနဲ့။ သူတို့ကို စစ်တိုက်နိုင်ရုံ (တရားအားထုတ်နိုင်ရုံ) ထောက်ပံ့တာက ကုသိုလ် ပိုရပါတယ်။ သူတို့ကို ဇိမ်ကျပြီး ပျက်စီးသွားအောင် လုပ်သလို ဖြစ်နေရင်တော့… ခင်ဗျားတို့ရဲ့ စေတနာဟာ ဝေဒနာ ဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်။

အပိုင်း (၄) – လက်နက် မရှိသော စစ်သားများ

စစ်တိုက်မယ့်သူမှာ လက်နက် ရှိရပါမယ်။ ရဟန်းတစ်ပါးရဲ့ လက်နက်က ဘာလဲ။

“သင်္ကန်း” လား။ မဟုတ်ပါဘူး။ သင်္ကန်းက ယူနီဖောင်းပါ။

“သပိတ်” လား။ မဟုတ်ပါဘူး။ သပိတ်က ထမင်းချိုင့်ပါ။

“ဘွဲ့တံဆိပ်” လား။ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒါက ဆုတံဆိပ်ပါ။

ရဟန်းရဲ့ တကယ့်လက်နက်က – “ဝိပဿနာ ဉာဏ်” ဖြစ်ပါတယ်။

၁။ သီလ၏ – ဒါက “ဒိုင်း” ပါ။ အကြမ်းစား ကိလေသာတွေ မဝင်အောင် ကာကွယ်ထားတာ။

၂။ သမာဓိ – ဒါက “မှန်ပြောင်း” ပါ။ စိတ်ကို ငြိမ်အောင်ထားပြီး ရန်သူကို ချိန်ရွယ်တာ။

၃။ ပညာ – ဒါက “ကျည်ဆန်” ပါ။ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ ဆိုတဲ့ အမြင်နဲ့ ကိလေသာကို ပစ်ခတ် သတ်ဖြတ်တာ။

ဒီနေ့ခေတ် ကျောင်းတိုက်တွေမှာ… ယူနီဖောင်း (သင်္ကန်း) ဝတ်ထားသူတွေ အများကြီး ရှိတယ်။ ထမင်းချိုင့် (သပိတ်) ကိုင်ထားသူတွေ အများကြီး ရှိတယ်။ ဆုတံဆိပ် (ဘွဲ့) ရထားသူတွေ အများကြီး ရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့… “လက်နက်” (ဝိပဿနာဉာဏ်) ကိုင်ဆောင်ထားသူ ဘယ်နှပါး ရှိသလဲ။

လက်နက်မပါဘဲ စစ်တိုက်ထွက်တဲ့ စစ်သားဟာ… ရန်သူ့ရှေ့ရောက်ရင် ဒူးထောက် အရှုံးပေးရမှာပါပဲ။ ဒါကြောင့်လည်း ရဟန်းတော်များစွာဟာ… “လောကဓံ” တရားတွေနဲ့ တွေ့တဲ့အခါ ခံနိုင်ရည် မရှိကြတာပါ။ လာဘ်လာဘ နည်းရင် စိတ်ဆင်းရဲတယ်။ သူများ ဝေဖန်ရင် ဒေါသထွက်တယ်။ ကျန်းမာရေး မကောင်းရင် ကြောက်လန့်တယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ သူတို့မှာ “ဝိပဿနာ” ဆိုတဲ့ လက်နက် မရှိလို့ပါပဲ။

အပိုင်း (၅) – အချိန်မရှိတော့ပါ

တချို့ ဘိက္ခုတွေက ပြောကြတယ်။ “အခုတော့ စာသင်လိုက်ဦးမယ်၊ ဝါကြီးမှ တရားအားထုတ်မယ်” တဲ့။ ဒါဟာ “သေမင်းနဲ့ စာချုပ်ချုပ်ထားသလို” ပြောနေတာပါပဲ။ သေမင်းက “မင်း ဝါကြီးတဲ့အထိ ငါ မလာသေးပါဘူး” လို့ ကတိပေးထားသလား။ မပေးထားပါဘူး။ ဒီနေ့ညနေတောင် သေသွားနိုင်ပါတယ်။

ကျောင်းတိုက်ထဲမှာ နေရတာ လုံခြုံတယ်လို့ မထင်ပါနဲ့။ အရှင်ဘုရားတို့ နေတဲ့ ကျောင်းဆောင်ကြီးတွေက အုတ်နဲ့ ဆောက်ထားတာ ဖြစ်ကောင်း ဖြစ်မယ်။ ဒါပေမဲ့ အရှင်ဘုရားတို့ရဲ့ “ဘဝ” ကတော့ ရေပွက်လို၊ လျှပ်စီးလို ခဏလေးပဲ ခံတာပါ။ အဲဒီ ခဏလေး အတွင်းမှာ… “သောတာပန်” ဆိုတဲ့ အောင်မြင်မှု မှတ်တိုင်ကို မစိုက်ထူနိုင်ခဲ့ရင်… အရှင်ဘုရားတို့ဟာ ဒီစစ်ပွဲမှာ “ရှုံးနိမ့်သူ” အဖြစ်နဲ့ပဲ သံသရာထဲကို ပြန်ဆင်းသွားရမှာပါ။

နောက်ဘဝကျရင် ဒီလို “သာသနာ့ ဝန်ထမ်း” ဘဝမျိုး ပြန်ရဖို့ မလွယ်ပါဘူး။ ဒီဘဝမှာ လူတွေက ကိုးကွယ်နေကြပေမယ့်… တရားမရဘဲ သေသွားရင်၊ နောက်ဘဝ ခွေးဖြစ်တဲ့အခါ လူတွေက ခဲနဲ့ ပေါက်ကြပါလိမ့်မယ်။ ဒါဟာ သံသရာရဲ့ ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ သဘာ ပါပဲ။

နိဂုံး – တိုက်မလား၊ အရှုံးပေးမလား

ရဟန်းသံဃာတော်များ ခင်ဗျာ… အရှင်ဘုရားတို့ ကျောင်းတိုက်မှာ နေနေတာဟာ “အိပ်” ဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။ “တိုက်” ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ အရှင်ဘုရားတို့ စားနေတဲ့ ဆွမ်းဟာ “စားပွဲသောက်ပွဲ” မဟုတ်ပါဘူး။ “စစ်ရိက္ခာ” ဖြစ်ပါတယ်။ အရှင်ဘုရားတို့ ဝတ်ထားတဲ့ သင်္ကန်းဟာ “ဖက်ရှင်” မဟုတ်ပါဘူး။ “စစ်ယူနီဖောင်း” ဖြစ်ပါတယ်။

ကျောင်းတိုက်ကို “အိမ်” လို့ သဘောထားတဲ့ စိတ်ကို အခုချက်ချင်း ဖျက်ပစ်လိုက်ပါ။ အဲဒီစိတ်က အရှင်ဘုရားတို့ကို သံသရာထောင်ထဲမှာ ဆက်ပြီး ချုပ်နှောင်ထားမယ့် စိတ်ပါ။

ဒီဆောင်းပါးကို ဖတ်ပြီးရင်… မှန်တစ်ချပ် ရှေ့သွားပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်ကြည့်ပါ။ “ငါဟာ စစ်တိုက်နေတဲ့ စစ်သားလား၊ ဒါမှမဟုတ် စစ်တလင်းထဲမှာ ပျော်ပွဲစားထွက်နေတဲ့ လူမိုက်လား” လို့ မေးပါ။

အဖြေက “စစ်သား” ဖြစ်မှသာ… အရှင်ဘုရားတို့ဟာ “ဘုရားရှင်ရဲ့ သားတော်” ပီသပါလိမ့်မယ်။ ရန်သူ (ကိလေသာ) တွေက အားလပ်ရက် မယူပါဘူး။ ဒါကြောင့် အရှင်ဘုရားတို့လည်း… “သတိ” လက်နက်ကို ကိုင်စွဲပြီး၊ ဒီနေ့ကစလို့ မနားတမ်း တိုက်ပွဲဝင်ကြပါစို့။

ကျောင်းတိုက်သည် အိမ် မဟုတ်ပါ။ ကျောင်းတိုက်သည် ကိလေသာကို အမြစ်ပြတ် ချေမှုန်းရမည့် စစ်တလင်း ဖြစ်ပါသည်။

မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးသည်သာ လွတ်မြောက်ရာ ဖြစ်သည်။

ထက်အောင်