လွတ်မြောက်မှုဆိုတာ ဘာလဲ?

လွတ်မြောက်မှုဆိုတာ ကိုယ့်စိတ်ကူးထဲမှာ “ငါ လွတ်မြောက်ပြီ” လို့ တွေးနေတာလား၊ ဒါမှမဟုတ် တကယ်တမ်း လောင်ကျွမ်းနေတဲ့ ကိလေသာမီးတွေ ငြိမ်းအေးသွားတာလား?

လက်ရှိအချိန်မှာ ဦးမောင်မောင် (ပျဉ်းမနား) ရဲ့ ဟောပြောချက်တွေဟာ လူငယ်တွေနဲ့ ပညာတတ်အသိုင်းအဝိုင်းကြားမှာ ပျံ့နှံ့နေပါတယ်။ သူ့ရဲ့ အယူအဆတွေက “လွယ်ကူတယ်”၊ “ကျင့်စရာမလိုဘူး”၊ “သိရုံနဲ့ပြီးတယ်” ဆိုတဲ့ ပုံစံမျိုး ဖြစ်နေတဲ့အတွက် အလုပ်များတဲ့ ခေတ်လူတွေကြားမှာ နေရာရလာတာ မဆန်းပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဒီ “အလွယ်လမ်း” ဟာ တကယ်ပဲ နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်း ဟုတ်ပါရဲ့လား?

ဒီဆောင်းပါးမှာ ဦးမောင်မောင်ရဲ့ အယူအဆတွေထဲက အဓိက အန္တရာယ်ကြီးမားတဲ့ အချက်တွေကို ထပ်မံဆန်းစစ် တင်ပြလိုပါတယ်။

၁။ “သိရုံနဲ့ ပြီးတယ်” ဆိုတဲ့ ထောင်ချောက်

ဦးမောင်မောင်က “မဂ်ဆိုတာ သိတာပဲ၊ ကျင့်စရာမလိုဘူး” ဆိုတဲ့ သဘောမျိုး ဟောပြောလေ့ရှိပါတယ်။ ဒါဟာ ဗုဒ္ဓလမ်းစဉ်နဲ့ လုံးဝ ဆန့်ကျင်ဘက်ပါပဲ။

အမှန်တရား: ဗုဒ္ဓမြတ်စွာက “သစ္စာ ၄ ပါး” ကို ဟောတဲ့အခါမှာ သိရုံနဲ့ မပြီးဘဲ “ကိစ္စဉာဏ်” (လုပ်ရမယ့်အလုပ်) ပါ ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။ ဒုက္ခကို ပိုင်းခြားသိရမယ်၊ သမုဒယကို ပယ်ရမယ်၊ မဂ္ဂင်ကို ပွားများရမယ်။ “ပွားများရမယ်” (Bhavetabba) ဆိုတာ လက်တွေ့ကျင့်ကြံ အားထုတ်မှုကို ပြောတာပါ။

လွဲမှားမှု: စာအုပ်ဖတ်ပြီး ရေကူးနည်း သိရုံနဲ့ ရေထဲခုန်ချရင် ရေနစ်သေဆုံးနိုင်ပါတယ်။ ထို့အတူပါပဲ၊ သဘောတရားကို “သိ” ရုံနဲ့ ကိလေသာရေယာဉ်ကြောကို မကူးခတ်နိုင်ပါဘူး။ လက်တွေ့ကျင့်စဉ် (Practice) မပါဘဲ လွတ်မြောက်မှု မရနိုင်ပါ။

၂။ “သုည” ဝါဒနှင့် ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ အန္တရာယ်

ဦးမောင်မောင်က “ဖြစ်ပြီးပျက်သွားလို့ သုညပဲ၊ အဲဒီသုညကို သိတာ မဂ်ပဲ” လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒီအချက်က လူတွေကို “ဘာမှမရှိဘူး၊ ဘာလုပ်လုပ် အတူတူပဲ” ဆိုတဲ့ အယူအဆ (Nihilism) ဘက်ကို တွန်းပို့နေပါတယ်။

အမှန်တရား: ဗုဒ္ဓပြတဲ့ “သုညတ” ဆိုတာ ကိလေသာ၊ အတ္တ၊ ငါ၊ သူတပါး ဆိုတဲ့ အနှစ်သာရ ဆိတ်သုဉ်းခြင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။ လုပ်ရပ်တိုင်းမှာ အကျိုးတရား (ကံ) ရှိတယ်၊ စိတ်အစဉ် (Process) ရှိတယ်ဆိုတာကို ပယ်မထားပါဘူး။

အန္တရာယ်: “အားလုံး သုညပဲ” လို့ ယူဆလိုက်ရင် ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ် ခွဲခြားစရာ မလိုတော့သလို ဖြစ်သွားပြီး၊ တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှုတွေ ပျောက်ဆုံးသွားနိုင်ပါတယ်။ ဒါဟာ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ (ပြတ်စဲရေးဝါဒ) ရဲ့ လမ်းစပါပဲ။

၃။ မိုးကုတ်ဆရာတော်ကြီးကို အကာအကွယ်ယူခြင်း

ဦးမောင်မောင်ရဲ့ စာတွေ၊ ဟောပြောချက်တွေမှာ မိုးကုတ်ဆရာတော်ကြီးရဲ့ အမည်ကို မကြာခဏ သုံးစွဲလေ့ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူဟောတဲ့ တရားတွေက ဆရာတော်ကြီးရဲ့ လမ်းစဉ်နဲ့ ဖြောင့်ဖြောင့်ကြီး ဆန့်ကျင်နေပါတယ်။

ကွဲပြားချက်: မိုးကုတ်ဆရာတော်ကြီးက “ဖြစ်ပျက်ကိုမြင်အောင်ကြည့်၊ ဖြစ်ပျက်မုန်းဆုံး” ဆိုပြီး ဝိပဿနာဉာဏ်စဉ်တွေကို စနစ်တကျ ဟောကြားခဲ့တာပါ။ “ကျင့်စရာမလိုဘူး” လို့ ဘယ်တုန်းကမှ မဟောခဲ့ပါဘူး။

သတိပေးချက်: ကိုယ့်အယူအဆကို ခိုင်မာအောင် ဆရာတော်ကြီးများရဲ့ အမည်ကို အလွဲသုံးစားလုပ်ခြင်းဟာ ရိုးသားမှုမရှိတဲ့ လုပ်ရပ်ဖြစ်ပြီး၊ နားမလည်သူတွေကို လမ်းမှားရောက်စေပါတယ်။

၄။ ကိလေသာကို “အရှိမယူ” ရုံဖြင့် ငြိမ်းမလား?

ဒါက ဦးမောင်မောင်ရဲ့ လူကြိုက်အများဆုံးနဲ့ အမှားအယွင်းဆုံး အချက်ပါပဲ။ “ကိလေသာကို အရှိမယူရင် ကိလေသာ မရှိဘူး” တဲ့။

လက်တွေ့ဆန်းစစ်ခြင်း: သင့်ကို တစ်ယောက်ယောက်က ပါးရိုက်လိုက်ရင် ဒေါသထွက်လာမှာပါပဲ။ အဲဒီဒေါသကို “ငါ အရှိမယူဘူး” လို့ စိတ်ကူးနဲ့ ငြင်းလိုက်ရုံနဲ့ ရင်ထဲက အပူမီး ငြိမ်းသွားပါသလား? မငြိမ်းပါဘူး။ ဒါဟာ ဖိနှိပ်ထားခြင်း (Suppression) သာ ဖြစ်ပါတယ်။

လမ်းမှန်: ဝိပဿနာဆိုတာ ဒေါသဖြစ်ရင် “ဒေါသဖြစ်တယ်” လို့ အမှန်အတိုင်း သိပြီး၊ အဲဒီဒေါသရဲ့ သဘောသဘာဝ (ဖြစ်ခြင်း၊ ပျက်ခြင်း) ကို စောင့်ကြည့်ကာ ဉာဏ်နဲ့ ပယ်သတ်တာပါ။ “မရှိဘူး” လို့ လိမ်ညာတာ မဟုတ်ပါဘူး။

နိဂုံး

ဦးမောင်မောင်ရဲ့ ဝါဒက “စိတ်ဖြေဆေး” သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘဝမှာ စိတ်ညစ်စရာ၊ ပင်ပန်းစရာတွေ ကြုံလာတဲ့အခါ “ဒါတွေက အရှိမဟုတ်ဘူး၊ သုညတွေပဲ” လို့ တွေးလိုက်ရင် ခဏတာ သက်သာရာ ရကောင်းရနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒါဟာ မူးယစ်ဆေး သုံးစွဲထားသလိုပါပဲ။ ပြဿနာကို ခဏမေ့ထားခြင်းသာ ဖြစ်ပြီး အမြစ်ပြတ် လွတ်မြောက်ခြင်း မဟုတ်ပါဘူး။

စစ်မှန်တဲ့ ဗုဒ္ဓလမ်းစဉ်ဟာ ရဲရင့်ပါတယ်။ ကိုယ့်သန္တာန်က အပုပ်အစပ် (ကိလေသာ) တွေကို ဖုံးကွယ်မထားဘဲ၊ သတိ၊ ဝီရိယ၊ ပညာနဲ့ ရင်ဆိုင် ဖယ်ရှားရတာ ဖြစ်ပါတယ်။

“လွတ်မြောက်မှုဆိုတာ စိတ်ကူးယဉ်ရတဲ့ အရာမဟုတ်ပါ၊ လက်တွေ့ကျင့်ကြံမှ ရရှိနိုင်သော အငြိမ်းဓာတ်သာ ဖြစ်ပါသည်။”