ကျွန်တော်တို့ ဝိပဿနာ တရားအားထုတ်ကြတဲ့ ယောဂီတွေ၊ ဓမ္မမိတ်ဆွေတွေကြားမှာ “ရုပ်” (Rupa) နဲ့ ပတ်သက်ပြီး အငြင်းပွားစရာတွေ၊ ရှုပ်ထွေးနေတာတွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ရုပ်ကို ဘယ်လိုရှုရမလဲ၊ ရုပ်ဆိုတာ ဘာလဲ၊ သဏ္ဍာန်ပညတ် ပျောက်အောင် ရှုဆိုတာ ဘာကို ပြောတာလဲ ဆိုတဲ့ မေးခွန်းတွေပါ။
ဒီကိစ္စက အင်မတန် အရေးကြီးပါတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ရုပ်ကို အမှန်အတိုင်း မသိရင်၊ ရုပ်အပေါ်ထားတဲ့ အယူအဆ လွဲနေရင် ဒိဋ္ဌိ (အယူမှား) ပြုတ်ဖို့ ခဲယဉ်းလို့ပါပဲ။ ကျွန်တော် ကိုယ်တိုင်လည်း တရားစအားထုတ်ကာစက ဒီပြဿနာတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရဖူးတယ်။ စာအုပ်တွေ ဖတ်လိုက်၊ တရားတွေ နာလိုက်နဲ့ လမ်းပျောက်ခဲ့ဖူးတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့တော့ ကျွန်တော့်ရဲ့ ကိုယ်တွေ့ အတွေ့အကြုံနဲ့ ပိဋကတ်တော် (ပါဠိတော်) လာ အတိအကျ အကိုးအကားတွေကို ပေါင်းစပ်ပြီး ရှင်းပြချင်ပါတယ်။
ရုပ်နှင့် ပတ်သက်သော အယူအဆ အမှား (၃) မျိုး
ယနေ့ခေတ် ယောဂီတွေကြားမှာ ရုပ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး အဓိက လွှမ်းမိုးနေတဲ့ အယူအဆ သုံးမျိုး ရှိပါတယ်။ ဒီအယူအဆတွေဟာ ဘုရားဟော ပါဠိတော်ရင်းက လာတာ မဟုတ်ဘဲ နောက်ပိုင်း ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာတွေရဲ့ အဖွင့်တွေ၊ ဆရာအစဉ်အဆက် စကားတွေသာ ဖြစ်နေတာကို သတိထားမိဖို့ လိုပါတယ်။
(၁) အဋ္ဌကလာပ် (အမှုန်အမွှား) အယူအဆ ပထမဆုံး အယူအဆကတော့ “ရုပ်ဆိုတာ အဋ္ဌကလာပ်တွေ စုစည်းထားတာ” ဆိုတဲ့ အယူအဆပါ။ ပထဝီ၊ တေဇော၊ အာပေါ၊ ဝါယော ဆိုတဲ့ ဓာတ်ကြီးလေးပါးနဲ့ အဆင်း၊ အနံ့၊ အရသာ၊ ဩဇာ ဆိုတဲ့ (၄) ချက် ပေါင်းပြီး (၈) မျိုး တစ်စု ဖြစ်နေတာကို အဋ္ဌကလာပ် လို့ ခေါ်တယ်လို့ ဆိုကြတယ်။ တရားရှုရင် အဲဒီ အမှုန်လေးတွေ မြင်အောင် ကြည့်ရမယ်၊ ဖြိုခွဲရမယ်လို့ သင်ကြတယ်။
ကျွန်တော် ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောရရင် ဒီ “အဋ္ဌကလာပ်” ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို ပိဋကတ်သုံးပုံ ပါဠိတော်မှာ လုံးဝ ရှာမတွေ့ပါဘူး။ ဓမ္မသင်္ဂဏီ မူလဋီကာ မှာသာ “အဋ္ဌကလာပဓမ္မေ” ဆိုပြီး တွေ့ရပါတယ်။ ဆိုလိုတာက ဒါဟာ ဘုရားရှင် နှုတ်ထွက်စကား မဟုတ်ဘဲ နောက်လူတွေ ဖွင့်ဆိုထားတဲ့ အယူအဆ သက်သက်ပါ။
ကျွန်တော် တရားစအားထုတ်တုန်းက ဒီနည်းနဲ့ ရှုဖို့ ကြိုးစားဖူးပါတယ်။ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ကို အမှုန်အမွှားတွေ ဖြစ်သွားအောင် စိတ်ကူးနဲ့ ဖြိုခွဲကြည့်တယ်။ ဒါပေမဲ့ လက်တွေ့မှာတော့ စိတ်ကူးယဉ် (Imagination) သက်သက်ပဲ ဖြစ်နေတယ်။ တကယ် မဟုတ်ဘူး။ ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ ပုံဖော်ပြီး ဇာတ်လမ်းဆင်နေရသလို ခံစားရတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီ အဋ္ဌကလာပ် အယူအဆကို ကျွန်တော် လက်မခံပါဘူး။ ပိဋကတ်တော်မှာ မပါတဲ့အတွက် ပယ်လိုက်ပါတယ်။
(၂) အကောင်အထည် မရှိဘူး (ရုပ်ပျောက်) အယူအဆ ဒုတိယ အယူအဆကတော့ “ရုပ်ဆိုတာ အကောင်အထည် မရှိဘူး၊ ရှုရင်းရှုရင်းနဲ့ ရုပ်ကြီး ပျောက်သွားမှ ပရမတ် ဆိုက်တယ်” ဆိုတဲ့ အယူအဆပါ။ ဒါကလည်း လက်တွေ့နဲ့ မကိုက်ညီပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့ ရှေ့မှာ မြင်နေရတဲ့ ရုပ်၊ ထိတွေ့လို့ရတဲ့ ရုပ်ကြီး ရှိနေပါလျက်နဲ့ “မရှိဘူး” လို့ တွင်တွင် ငြင်းနေတာဟာ စိတ်ကူးယဉ်တာပါပဲ။ မျက်စိမှိတ်ပြီး “မရှိဘူး၊ မရှိဘူး” လို့ ရွတ်နေရုံနဲ့ ရှိနေတဲ့ ရုပ်က ပျောက်မသွားပါဘူး။ ဒါဟာ အရှိတရား (Reality) ကို ငြင်းပယ်ရာ ရောက်ပါတယ်။
(၃) ဖောက်ပြန်ပျက်စီးတဲ့ သဘောသက်သက် အယူအဆ တတိယ တစ်မျိုးကတော့ “ရုပ်ဆိုတာ အကောင်အထည် မဟုတ်ဘူး၊ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးတတ်တဲ့ သဘော (Nature) လေးကိုသာ ရုပ်လို့ ခေါ်တယ်” ဆိုတဲ့ အယူအဆပါ။ ဒီနေရာမှာ သတိထားရမှာက “ဖောက်ပြန်ပျက်စီးတတ်တဲ့ သဘော” ဆိုတာ “အရူပ” (နာမ်တရား/သဘောတရား) ဖြစ်သွားပါပြီ။ သဘော ဆိုတာ ရုပ်မဟုတ်ပါဘူး။ ဖောက်ပြန်တာက သဘာဝ ဖြစ်ပြီး၊ အဲဒီ ဖောက်ပြန်ခြင်းကို ခံရတဲ့ အရာဝတ္ထုကမှ ရုပ် ဖြစ်မှာပါ။ ဒါကြောင့် ဒီအယူအဆကိုလည်း ကျွန်တော် လက်မခံပါဘူး။
ပါဠိတော်လာ ရုပ်အစစ် (ဓမ္မသင်္ဂဏီ နည်းလမ်း)
ဒါဆိုရင် ရုပ်ဆိုတာ တကယ်တမ်း ဘာလဲ။ ဘုရားရှင်က ရုပ်ကို ဘယ်လို ဟောခဲ့သလဲ။ ဒီမေးခွန်းအတွက် အဖြေအမှန်ကို လိုချင်ရင် “အဘိဓမ္မာ ဓမ္မသင်္ဂဏီကျမ်း” ကို ဖတ်ကြည့်မှ ရပါမယ်။ ကျွန်တော် ဓမ္မသင်္ဂဏီ ရုပ်ပိုင်းကို ဖတ်ကြည့်ပြီးတဲ့ နောက်မှာမှ မျက်စိလည်နေတာတွေ ရှင်းသွားခဲ့ပါတယ်။
ဓမ္မသင်္ဂဏီမှာ ဘုရားရှင်က ရုပ်ကို အမှုန်အမွှားတွေလို့ မဟောပါဘူး။ ရုပ်ပျောက်သွားရမယ်လို့ မဟောပါဘူး။ ရုပ်ကို အမျိုးအစား နှစ်မျိုးစီ တွဲပြီး (ဒုက နည်းနဲ့) ခွဲခြားပြထားပါတယ်။ ဒါဟာ အင်မတန် လက်တွေ့ကျပြီး သိပ္ပံနည်းကျတဲ့ ခွဲခြားနည်း ဖြစ်ပါတယ်။
မိတ်ဆွေတို့ လေ့လာနိုင်အောင် ဓမ္မသင်္ဂဏီ ရုပ်ပိုင်းမှာ လာတဲ့ အရေးကြီးတဲ့ ရုပ်ခွဲခြားပုံတွေကို ကျွန်တော် ပြန်လည် တင်ပြပေးပါမယ်။ ဒါတွေကို သေချာ ဖတ်ကြည့်ပါ။
ဓမ္မသင်္ဂဏီ ရုပ်ပိုင်း (နှစ်မျိုးနှစ်စားအားဖြင့် ဟောကြားခြင်း – ဒုက)
၁။ ဥပါဒါရုပ် နှင့် နောဥပါဒါရုပ်

• (၁) မှီ၍ သာဖြစ်သော ရုပ်သည် ရှိ၏ (ဥပါဒါရုပ်)။
• (၂) မမှီမူ၍ ဖြစ်သော ရုပ်သည် ရှိ၏ (နော ဥပါဒါရုပ် – မဟာဘုတ် လေးပါး)။
  ၂။ ကမ္မဇရုပ် နှင့် တိဇရုပ်
• (၁) ကံကြောင့်ဖြစ်သော ရုပ် (ဥပါဒိဏ္ဏရုပ်)။
• (၂) ကံကြောင့် မဟုတ်သော ရုပ် (အနုပါဒိဏ္ဏရုပ်)။
  ၃။ မြင်အပ်/မမြင်အပ်သော ရုပ်
• (၁) မြင်ခြင်းငှာ မြင်အပ်သည်၏ အဖြစ်နှင့် တကွဖြစ်သော ရုပ်သည်ရှိ၏ (သနိဒဿနရုပ်)။ (ဒါက အင်မတန် အရေးကြီးပါတယ်။ ဘုရားက မြင်အပ်သော ရုပ် ရှိတယ်လို့ အတိအလင်း ဟောထားပါတယ်။ ရုပ်ပျောက်ရမယ် ဆိုတဲ့ ဝါဒနဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက်ပါ)
• (၂) မြင်ခြင်းငှာ မြင်အပ်သည်၏ အဖြစ်နှင့် တကွမဖြစ်သော ရုပ်သည်ရှိ၏ (အနိဒဿနရုပ်)။
  ၄။ ထိပါး၍ရ/မရသော ရုပ်
• (၁) ထိပါး (တိုက်ခိုက်) ခြင်းငှာ ထိပါးတတ်သည်၏ အဖြစ်နှင့် တကွဖြစ်သော ရုပ်သည် ရှိ၏ (သပ္ပဋိဃရုပ် – ဩဠာရိကရုပ်)။ (ဒီအချက်က ရုပ်ဆိုတာ အစိုင်အခဲ မဟုတ်ဘူး ဆိုတဲ့ ဝါဒကို ခြေဖျက်ပါတယ်။ ထိတွေ့လို့ရတဲ့ အစိုင်အခဲ သဘောကို ဘုရားက လက်ခံထားပါတယ်)
• (၂) ထိပါးခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်သော ရုပ်သည် ရှိ၏ (အပ္ပဋိဃရုပ် – သုခုမရုပ်)။
  ၅။ ကြီးကျယ်/မကြီးကျယ်သော ရုပ်
• (၁) ကြီးကျယ်ထင်ရှားသော ရုပ်သည် ရှိ၏ (မဟာဘူတရုပ်)။
• (၂) ကြီးကျယ်ထင်ရှားသည် မဟုတ်သော ရုပ်သည် ရှိ၏ (န မဟာဘူတရုပ်)။
  ၆။ စိတ်ကြောင့်ဖြစ်/မဖြစ်သော ရုပ်
• (၁) စိတ်လျှင် ဖြစ်ကြောင်းရှိသော ရုပ်သည် ရှိ၏ (စိတ္တသမုဋ္ဌာနရုပ်)။
• (၂) စိတ်လျှင် ဖြစ်ကြောင်းမရှိသော ရုပ်သည် ရှိ၏ (န စိတ္တသမုဋ္ဌာနရုပ်)။
  ၇။ အတွင်း/အပြင် ရုပ်
• (၁) အတွင်းသန္တာန်၌ ဖြစ်သော ရုပ်သည် ရှိ၏ (အဇ္ဈတ္တိကရုပ် – ပသာဒရုပ် ၅ ခု)။
• (၂) အပသန္တာန်၌ ဖြစ်သော ရုပ်သည် ရှိ၏ (ဗာဟိရရုပ်)။
  ၈။ ကြမ်းတမ်း/သိမ်မွေ့သော ရုပ်
• (၁) ကြမ်းတမ်းသော ရုပ်သည် ရှိ၏ (ဩဠာရိကရုပ် ၁၂ ခု)။
• (၂) သိမ်မွေ့သော ရုပ်သည် ရှိ၏ (သုခုမရုပ်များ)။
  ၉။ ဝေးသော/နီးသော ရုပ်
• (၁) ဝေးကွာသော (အသိခက်သော) ရုပ်သည် ရှိ၏ (ဒူရေရုပ်)။
• (၂) နီးကပ်သော (သိလွယ်သော) ရုပ်သည် ရှိ၏ (သန္တိကေရုပ်)။
  ဒီ ဒုက (၂ မျိုးစု) တွေကို ကြည့်လိုက်ရင် ရုပ်ဆိုတာ ပျောက်သွားရမယ့်အရာ မဟုတ်ဘဲ၊ သူ့အမျိုးအစားနဲ့သူ၊ သူ့သဘောသဘာဝနဲ့သူ ရှိနေတဲ့ “အရှိတရား” (Ultimate Reality) ဖြစ်ကြောင်း ရှင်းရှင်းလင်းလင်း တွေ့ရမှာပါ။
  သဏ္ဍာန်ပညတ် ပျောက်အောင် ရှုခြင်း ဆိုတာ ဘာလဲ
  ရုပ်အကြောင်း ရှင်းပြီဆိုရင် “သဏ္ဍာန်ပညတ် ပျောက်အောင် ရှုရမယ်” ဆိုတဲ့ စကားကို ဆက်ဆွေးနွေးပါမယ်။ လူအများစုက သဏ္ဍာန်ပညတ် ပျောက်အောင် ရှုဆိုတာကို ရုပ်ပုံသဏ္ဍာန်ကြီး ပျောက်သွားအောင်၊ အမှုန်အမွှား ဖြစ်သွားအောင် လုပ်ရမယ်လို့ ထင်ကြတယ်။ ဒါ မှားပါတယ်။ မျက်စိနဲ့ မြင်နေရတဲ့ သဏ္ဍာန် (Shape/Form) က ဖျောက်လို့ မရပါဘူး။ ဘုရားကိုယ်တိုင်က “သနိဒဿနရုပ်” (မြင်အပ်သောရုပ်) ရှိတယ်လို့ ဟောထားတာပဲ။
  ဒါဆို ဘာပျောက်ရမှာလဲ။ “အစွဲ” (Concept/Delusion) ပျောက်ရမှာပါ။
  ရှင်းအောင် ပြောရရင်… ခင်ဗျားတို့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ရုပ်ခန္ဓာကြီးကို ကြည့်လိုက်ရင် ယောက်ျား၊ မိန်းမ၊ လှတယ်၊ ပိန်တယ်၊ ဝတယ်၊ လူ၊ နတ်၊ ဗြဟ္မာ ဆိုပြီး မြင်နေကြတယ်။ အဲဒါ “ပညတ်” ပါ။ အဲဒီ ပညတ်က ဘာပေါ်မှာ အခြေခံတာလဲဆိုတော့ “သဏ္ဍာန်” (Form/Appearance) ပေါ်မှာ အခြေခံတာပါ။
  သဏ္ဍာန်ပညတ် ပျောက်အောင် ရှုတယ်ဆိုတာ… အဲဒီ ရုပ်သဏ္ဍာန်ကြီးကို ကြည့်ပြီး “ဒါ ယောက်ျားပဲ၊ ဒါ မိန်းမပဲ” လို့ ဆုံးဖြတ်တဲ့ စိတ်ကို ဖျောက်တာပါ။ အစားထိုးအနေနဲ့ ဘာမြင်ရမလဲဆိုတော့… “ဪ… ဒီ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးဆိုတာ အပေါ်မှာ ပြောခဲ့တဲ့ ရုပ်အမျိုးအစားပေါင်းစုံ (မြင်အပ်သောရုပ်၊ မမြင်အပ်သောရုပ်၊ ထိပါး၍ရသောရုပ်၊ မရသောရုပ်၊ ဓာတ်ကြီးလေးပါး စသဖြင့်) စုဝေးထားတဲ့ အရာ (ရူပက္ခန္ဓာ) မျှသာပါလား” လို့ မြင်အောင် ကြည့်တာပါ။
  ဥပမာ – ကားတစ်စီးကို ကြည့်ပါ၊ “ကား” လို့ မြင်ရင် ပညတ်ပါ။ အင်ဂျင်၊ ဘီး၊ ကိုယ်ထည်၊ မှန်၊ သံတုံးတွေ စုထားတဲ့ အရာလို့ မြင်ရင် ကားဆိုတဲ့ ပညတ် ပျောက်ပါတယ်။ သံတုံးတွေ၊ ဘီးတွေ ပျောက်သွားတာ မဟုတ်ဘူးနော်။ “ကား” ဆိုတဲ့ အခေါ်အဝေါ် အစွဲ ပျောက်သွားတာ။
  ဒီလိုပါပဲ… လူတစ်ယောက်ကို ကြည့်ရင်လည်း “လူ” လို့ မမြင်ဘဲ…
• ဒါက မြင်လို့ရတဲ့ရုပ် (သနိဒဿန)၊
• ဒါက ထိလို့ရတဲ့ ရုပ် (သပ္ပဋိဃ)၊
• ဒါက အတွင်းရုပ် (အဇ္ဈတ္တိက)၊
• ဒါက အပြင်ရုပ် (ဗာဟိရ)၊ ဆိုပြီး ရုပ်သဘောတရားတွေရဲ့ အစုအဝေး (Aggregate) အဖြစ် ဉာဏ်နဲ့ ခွဲခြားမြင်လိုက်တာကို “သဏ္ဍာန်ပညတ် ပျောက်အောင် ရှုခြင်း” လို့ ခေါ်ပါတယ်။
  ရုပ်ကြီး ပျောက်သွားဖို့ မလိုပါဘူး။ ရုပ်ကို ရုပ်အစုအဝေး (ရူပက္ခန္ဓာ) အဖြစ် မှန်မှန်ကန်ကန် မြင်ဖို့ပဲ လိုတာပါ။ ဒါဆိုရင် ယောက်ျား၊ မိန်းမ၊ လူ၊ နတ်၊ ဗြဟ္မာ၊ ငရဲသား၊ ပြိတ္တာ ဆိုတဲ့ ခွဲခြားမှုတွေ၊ ပညတ်တွေ အလိုလို ကွာကျသွားပါလိမ့်မယ်။
  နောက်ဆုံးပန်းတိုင် – အနတ္တ သို့ ဆိုက်ရောက်ခြင်း
  ရုပ်ကို ဓမ္မသင်္ဂဏီ နည်းကျကျ ခွဲခြားသိမြင်ပြီ၊ ရူပက္ခန္ဓာ (ရုပ်အစုအဝေး) အဖြစ်လည်း မြင်ပြီ၊ သဏ္ဍာန်ပညတ်လည်း ကွာပြီ ဆိုရင်… နောက်ဆုံး အရေးကြီးဆုံး အဆင့်ကတော့ “အနတ္တ” (Non-Self) ကို ဆိုက်ရောက်ဖို့ပါပဲ။
  ကျွန်တော်တို့က ရုပ်အမျိုးအစားပေါင်းစုံကို စုစည်းထားတာ ခန္ဓာကိုယ်ပါလားလို့ သိပြီးတဲ့နောက်… အဲဒီ ရုပ်တစ်ခုချင်းစီကို မေးခွန်းထုတ်ကြည့်ပါ။
• “သနိဒဿနရုပ်” (မြင်အပ်သောရုပ်) ဟာ “ငါ” လား။ သူက ခံစားတတ်သလား။ သူ့မှာ စိတ်ရှိသလား။
• “သပ္ပဋိဃရုပ်” (ထိပါး၍ရသောရုပ်) ဟာ “သတ္တဝါ” လား။ သူက တွေးခေါ်တတ်သလား။
• “ပထဝီဓာတ်” ဟာ “လိပ်ပြာ” လား။
  အဖြေက “မဟုတ်ဘူး” ပါ။ ရုပ်ဆိုတာ သက်ရှိ မဟုတ်ပါဘူး။ သတ္တဝါ မဟုတ်ပါဘူး။ အတ္တ မဟုတ်ပါဘူး။ သူ့သဘာဝအတိုင်း (အေးခြင်း၊ ပူခြင်း၊ မာခြင်း၊ ပျော့ခြင်း၊ မြင်ရခြင်း၊ ပျက်စီးခြင်း) ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ ဓမ္မသဘော သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။
  အတ္တ ဆိုတာ ဘာလဲ အတ္တဆိုတာ ခံစားနိုင်တဲ့၊ ဆင်ခြင်နိုင်တဲ့၊ တွေးကြံနိုင်တဲ့၊ အလုပ်လုပ်နိုင်တဲ့၊ သွားနိုင်လာနိုင်တဲ့၊ သီးသန့်ဆန်တဲ့ တစ်ဦးတည်းသော “ပိုင်စိုးသူ” (Controller/Soul) ကို ခေါ်တာပါ။ ကျွန်တော်တို့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ရုပ်တွေကို တစ်ခုချင်းစီ စစ်ဆေးကြည့်လိုက်ရင် အဲဒီလို “အစိုးရတဲ့ကောင်”၊ “ခံစားတဲ့ကောင်” လုံးဝ မရှိတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ ရုပ်တွေက သူ့အကြောင်းနဲ့သူ ဖြစ်နေတာ၊ သူ့ဘာသာသူ အိုနေတာ၊ နာနေတာ။ ကျွန်တော်တို့က တားလို့ မရဘူး။ ပိုင်စိုးလို့ မရဘူး။
  ဒီလို ရုပ်တစ်ခုချင်းစီမှာ အတ္တသဘော မရှိကြောင်း သေသေချာချာ သိမြင်လာရင်… ရုပ်နဲ့ တွဲဖက်ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ နာမ်တရား (ဝေဒနာ၊ သညာ၊ သင်္ခါရ၊ ဝိညာဉ်) တွေကိုလည်း ဒီနည်းအတိုင်း စစ်ဆေးကြည့်ပါ။
• ဝေဒနာ (ခံစားမှု) က “ငါ” လား။
• သညာ (မှတ်သားမှု) က “ငါ” လား။
• ဝိညာဉ် (သိစိတ်) က “ငါ” လား။
  အားလုံးဟာ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်ပြီး ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ဖြစ်စဉ် (Process) တွေသာ ဖြစ်ပြီး၊ ဘယ်အရာကမှ “အတ္တ” မဟုတ်ကြောင်း၊ “သတ္တဝါ” မဟုတ်ကြောင်း ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သဘောပေါက်လာပါလိမ့်မယ်။
  နိဂုံး
  မိတ်ဆွေတို့… တရားအားထုတ်တယ် ဆိုတာ စိတ်ကူးယဉ် ဇာတ်လမ်းဆင်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ အရှိတရားကို အရှိအတိုင်း မြင်အောင် ကြည့်တာပါ။ အဋ္ဌကလာပ်တွေ၊ အမှုန်အမွှားတွေ လိုက်ရှာမနေပါနဲ့။ ရုပ်ကြီး ပျောက်သွားအောင် အတင်း မျက်စိမှိတ် မငြင်းပါနဲ့။ ဘုရားဟောတဲ့ ဓမ္မသင်္ဂဏီ နည်းလမ်းအတိုင်း… “ဪ… ငါ့ခန္ဓာမှာ မြင်အပ်တဲ့ရုပ် ရှိတယ်၊ မမြင်အပ်တဲ့ရုပ် ရှိတယ်၊ ထိလို့ရတဲ့ရုပ် ရှိတယ်၊ ကံကြောင့်ဖြစ်တဲ့ရုပ် ရှိတယ်…” စသဖြင့် အမျိုးအစား ခွဲခြားပြီး ကြည့်ပါ။ အဲဒီ အစုအဝေးကြီးကို မြင်လိုက်တာနဲ့ “ငါ၊ သူ၊ ယောက်ျား၊ မိန်းမ” ဆိုတဲ့ သဏ္ဍာန်ပညတ် အလိုလို ပျောက်သွားပါလိမ့်မယ်။
  ပြီးရင် အဲဒီ ရုပ်တစ်ခုချင်းစီ၊ နာမ်တစ်ခုချင်းစီဟာ အတ္တမဟုတ်၊ သတ္တဝါမဟုတ်ကြောင်း ဆင်ခြင်ပါ။ “သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ” – ဓမ္မဟူသမျှ (စိတ်၊ စေတသိတ်၊ ရုပ်၊ နိဗ္ဗာန်) အားလုံးဟာ အတ္တ မဟုတ်ပါဘူး။
  အတ္တဆိုတာ “မှားယွင်းစွာ သိမှု” (Misconception) သက်သက်သာ ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို သဘောပေါက်သွားရင်… ခင်ဗျားတို့ သွားချင်တဲ့ ပန်းတိုင်ကို ရောက်ပါပြီ။