ဝိပဿနာတရားများကို စိုက်လိုက်မတ်တတ် လေ့လာအားထုတ်နေကြသော ယောဂီသူတော်စင်များအတွက် တရားဓမ္မသဘောတရားများကို လေ့လာရာတွင် အစဉ်အလာအရ လက်ခံထားသော အယူအဆများထက် အကြောင်းအကျိုး ယုတ္တိတန်သော အဘိဓမ္မာသဘောတရားများကို တိတိကျကျ နားလည်ထားရန် အလွန်ပင် အရေးကြီးလှပါသည်။ အထူးသဖြင့် သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ စိတ်နေစိတ်ထား၊ အကျင့်သီလနှင့် ပတ်သက်၍ လူအများစု လက်ခံထားသော အယူအဆများနှင့် အဘိဓမ္မာလာ တိကျသော အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှုတို့အကြား ကွဲလွဲချက်များကို ရှင်းလင်းစွာ လေ့လာခြင်း ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်ပါသည်။

ယေဘုယျအားဖြင့် သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်သည် ငါးပါးသီလကို အမြဲတမ်း အသက်ထက်ဆုံး စောင့်ထိန်းသည်၊ မည်သည့်အခါမျှ မကျူးလွန်တော့ဟု အယူရှိကြပါသည်။ သို့သော်လည်း အဆိုပါ ငါးပါးသီလထဲမှ ပဉ္စမမြောက် သိက္ခာပုဒ်ဖြစ်သော သုရာမေရယ (အရက်သေစာ သောက်စားမူးယစ်ခြင်း) နှင့် ပတ်သက်၍ အဘိဓမ္မာနှင့် မဂ္ဂင်သဘောတရားများအရ အသေအချာ ချိန်ထိုးကြည့်သောအခါ အလွန်စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းသော၊ ယုတ္တိတန်သော အမှန်တရားတစ်ခုကို တွေ့မြင်လာရမည် ဖြစ်ပါသည်။ ထိုအမှန်တရားမှာ သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်သည် အပါယ်သို့ကျရန် အကြောင်းမရှိတော့သောကြောင့် မိမိ၏ လွတ်လပ်ခွင့်အရ အကြောင်းရှိလျှင် သောက်လိုက သောက်နိုင်သည် ဆိုသည့် အချက်ပင် ဖြစ်ပါသည်။ ဤအယူအဆကို အစဉ်အလာကို ဖက်တွယ်ထားသူများ အလွယ်တကူ လက်ခံနိုင်မည် မဟုတ်သော်လည်း၊ ခိုင်မာသော ဓမ္မယုတ္တိများဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်ဆင့် လေ့လာခြင်း ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။

၁။ သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်၏ ပယ်သတ်ပြီးသော စိတ်များနှင့် ကျန်ရှိနေသော စိတ်များ

ပထမဦးစွာ သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ မည်သည့်စိတ်များ ချုပ်ငြိမ်းသွားပြီး မည်သည့်စိတ်များ ကျန်ရှိနေသေးသနည်း ဆိုသည်ကို အတိအကျ သိရှိရန် လိုအပ်ပါသည်။ လူသားတို့ သန္တာန်တွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်သော အကုသိုလ်စိတ် စုစုပေါင်း (၁၂) ပါးရှိရာ၊ သောတာပတ္တိမဂ်ဉာဏ်သည် ထို (၁၂) ပါးထဲမှ အယူမှားခြင်း (ဒိဋ္ဌိ) နှင့် ယှဉ်သော လောဘမူစိတ် (၄) ပါးနှင့် ယုံမှားသံသယ (ဝိစိကိစ္ဆာ) နှင့် ယှဉ်သော မောဟမူစိတ် (၁) ပါး၊ စုစုပေါင်း အကုသိုလ်စိတ် (၅) ပါးကိုသာ အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်နိုင်သေးပါသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်တွင် အယူမှားနှင့် မယှဉ်သော လောဘမူစိတ် (၄) ပါး (ဒိဋ္ဌိဂတဝိပ္ပယုတ် လောဘမူစိတ်)၊ ဒေါသမူစိတ် (၂) ပါးနှင့် ဥဒ္ဓစ္စသမ္ပယုတ် မောဟမူစိတ် (၁) ပါးတို့ ဆက်လက် ကျန်ရှိနေသေးသည်ဟူသော အချက်ပင် ဖြစ်ပါသည်။ အရက်သေစာကို သောက်သုံးလိုခြင်း၊ အရသာကို ခုံမင်နှစ်သက်ခြင်း၊ သာယာခြင်းတို့သည် ဤကျန်ရှိနေသေးသော ဒိဋ္ဌိဂတဝိပ္ပယုတ် လောဘမူစိတ်၏ လုပ်ငန်းစဉ်များသာ ဖြစ်ပါသည်။ ဤလောဘစိတ်သည် ကံနှင့် ကံ၏ အကျိုးကို မယုံကြည်သော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ မပါဝင်ဘဲ၊ သက်သက်သော အာရုံကို ခုံမင်မှုမျှသာ ဖြစ်သောကြောင့် သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်များတွင် လုံးဝ ကင်းစင်သွားခြင်း မရှိသေးကြောင်း အခိုင်အမာ မှတ်သားရမည် ဖြစ်ပါသည်။

၂။ သုရာမေရယနှင့် အပါယဂါမနီကံ (အပါယ်သို့ ကျရောက်စေတတ်သော ကံ)

ဒုတိယအချက်အနေဖြင့် တိကျစွာ ခွဲခြားသိမြင်ရမည့်အရာမှာ မည်သည့်လုပ်ရပ်များသည် အပါယ်လေးဘုံသို့ တိုက်ရိုက် ဆွဲချနိုင်သနည်း (အပါယဂါမနီကံ မြောက်သနည်း) ဆိုသည့် အချက်ဖြစ်ပါသည်။ ငါးပါးသီလကို ခွဲခြမ်းကြည့်လျှင် ရှေ့သိက္ခာပုဒ် (၄) ပါးဖြစ်သော ပါဏာတိပါတ (သူတစ်ပါးအသက်ကို သတ်ခြင်း)၊ အဒိန္နာဒါန (သူတစ်ပါးဥစ္စာကို ခိုးယူခြင်း)၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ (သူတစ်ပါး သားမယားကို ပြစ်မှားခြင်း) နှင့် မုသာဝါဒ (လိမ်လည်လှည့်ဖြား ပြောဆိုခြင်း) တို့သည် သူတစ်ပါးကို တိုက်ရိုက် ထိခိုက်နစ်နာစေပြီး၊ ပြင်းထန်သော ဒေါသနှင့် မောဟတို့ကို အခြေခံသောကြောင့် အပါယဂါမနီကံများ ဖြစ်လာနိုင်ပါသည်။

သို့သော် ပဉ္စမမြောက်ဖြစ်သော သုရာမေရယ သိက္ခာပုဒ်သည် ထိုရှေ့သိက္ခာပုဒ်များနှင့် လုံးဝ မတူညီပါ။ အရက်သောက်ခြင်း လုပ်ရပ်သက်သက်သည် မိမိကိုယ်တိုင် အရသာကို သာယာသော လောဘစိတ်မျှသာ ဖြစ်ပြီး၊ သူတစ်ပါးကို တိုက်ရိုက် ဒုက္ခပေးခြင်း မရှိပါ။ ထို့ကြောင့် အဘိဓမ္မာနှင့် ကံယန္တရား သဘောတရားများအရ သုရာမေရယ ကျူးလွန်ခြင်း သက်သက်တစ်ခုတည်းဖြင့် အပါယ်သို့ ကျရောက်စေနိုင်လောက်သည့် အပါယဂါမနီကံ မမြောက်နိုင်ပါ။ အပါယ်သို့ ကျရောက်စေတတ်သည့် တကယ့်တရားခံများမှာ အရက်မူးယစ်ပြီး သတိလွတ်ကာ ကျူးလွန်မိတတ်သော ရှေ့သီလ (၄) ပါး ဖောက်ဖျက်ခြင်းနှင့် ထိုမှတစ်ဆင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အယူမှား (ဒိဋ္ဌိ) တို့သာ ဖြစ်ပါသည်။

သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်များသည် အပါယ်သို့ ကျရောက်စေနိုင်သည့် ဒိဋ္ဌိနှင့် ဝိစိကိစ္ဆာကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်ပြီးဖြစ်သည့်အပြင်၊ သူတစ်ပါးကို ထိခိုက်နစ်နာစေမည့် ရှေ့သီလ (၄) ပါးကိုလည်း လုံးဝ ကျူးလွန်ဖောက်ဖျက်လိုစိတ် မရှိတော့ပါ။ ထို့ကြောင့် သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးသည် အကြောင်းတစ်စုံတစ်ရာကြောင့် အရက်သောက်သုံးမိစေကာမူ၊ ထိုသောက်သုံးမှုသည် အပါယ်သို့ ဆွဲချနိုင်သော ကံအဖြစ်သို့ လုံးဝ ရောက်ရှိသွားမည် မဟုတ်ကြောင်း အကြောင်းအကျိုး ခိုင်လုံစွာ တွေ့မြင်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။

၃။ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးနှင့် သီလမဂ္ဂင် (၃) ပါး၏ တိကျသော အင်္ဂါရပ်များ

တတိယအချက်အနေဖြင့် အလွန်အရေးကြီးသော မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး သဘောတရားကို လေ့လာကြည့်မည် ဆိုလျှင်လည်း ဤအယူအဆ၏ မှန်ကန်မှုကို ပိုမို ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နိုင်ပါသည်။ လောကုတ္တရာ တရားထူး တရားမြတ်များကို ရရှိရန် ကျင့်ကြံရသော မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးတွင် သီလနှင့် ပတ်သက်၍ သီလမဂ္ဂင် (၃) ပါးသာ ပါဝင်ပါသည်။ ၎င်းတို့မှာ သမ္မာဝါစာ (မှန်ကန်သော စကားကို ဆိုခြင်း)၊ သမ္မာကမ္မန္တ (မှန်ကန်သော အလုပ်ကို လုပ်ခြင်း) နှင့် သမ္မာအာဇီဝ (မှန်ကန်သော အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပြုခြင်း) တို့ ဖြစ်ကြပါသည်။

ဤနေရာတွင် “သမ္မာကမ္မန္တ” ဟူသော ကိုယ်ဖြင့် ပြုလုပ်ရသည့် သီလမဂ္ဂင်ကို တိကျစွာ ဖွင့်ဆိုရာ၌ “ပါဏာတိပါတ (သူတစ်ပါးအသက်သတ်ခြင်း)၊ အဒိန္နာဒါန (ခိုးယူခြင်း)၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ (မှားယွင်းစွာ ကာမဂုဏ်မှီဝဲခြင်း) ဟူသော ကာယကံ (၃) ပါးကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း” ဟုသာ အတိအလင်း ပြဆိုထားပါသည်။ ဤသီလမဂ္ဂင် အင်္ဂါရပ်များတွင် “သုရာမေရယ” (အရက်သောက်ခြင်း) ကို ရှောင်ကြဉ်ရမည်ဟု တိုက်ရိုက် ထည့်သွင်း သတ်မှတ်ထားခြင်း လုံးဝ မရှိသည်ကို သတိပြုရမည် ဖြစ်ပါသည်။

အရိယာပုဂ္ဂိုလ်များ၏ သန္တာန်၌ ကိန်းဝပ်တည်ရှိသော တကယ့်စစ်မှန်သည့် သီလမှာ ဤသီလမဂ္ဂင် (၃) ပါးသာ ဖြစ်ပါသည်။ သုရာမေရယသည် ထိုမဂ္ဂင်အင်္ဂါရပ်များထဲတွင် တိုက်ရိုက် ပါဝင်ခြင်း မရှိသောကြောင့်၊ သုရာမေရယကို လွန်ကျူးခြင်းသည် မဂ္ဂပစ္စယောကို တားဆီးပိတ်ပင်နိုင်သော၊ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်ကို ဖျက်ဆီးနိုင်သော အကြောင်းတရား လုံးဝ မဟုတ်ကြောင်း ရှင်းလင်းစွာ ကောက်ချက်ချနိုင်ပါသည်။

၄။ ကိုယ်ပိုင်လွတ်လပ်ခွင့်နှင့် အကြောင်းအကျိုး ယုတ္တိ

အထက်ပါ တိကျသော အဘိဓမ္မာ အချက်အလက်များကို ပေါင်းစပ်ပြီး အကြောင်းအကျိုး ယုတ္တိဖြင့် ဆင်ခြင်ကြည့်ပါစို့။ ဝိပဿနာဉာဏ်များ ရင့်သန်ပြီး သောတာပတ္တိမဂ်ဉာဏ်သို့ ဆိုက်ရောက်သွားသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် အပါယ်တံခါးကို အပြီးတိုင် ပိတ်ထားနိုင်ပြီး ဖြစ်ပါသည်။ သူ၏ သန္တာန်တွင် အပါယ်သို့ ကျစေတတ်သော ဒိဋ္ဌိ၊ ဝိစိကိစ္ဆာတို့ မရှိတော့သကဲ့သို့၊ ထိုအပါယဂါမနီကံများကို ကျူးလွန်လိုသည့် စေတနာလည်း မရှိတော့ပါ။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အရသာကို ခုံမင်သည့် လောဘစိတ် (ဒိဋ္ဌိဂတဝိပ္ပယုတ် လောဘမူစိတ်) ကား အကြွင်းအကျန် အနေဖြင့် ရှိနေဆဲ ဖြစ်ပါသည်။

သုရာမေရယသည် သီလမဂ္ဂင် (၃) ပါးတွင် မပါဝင်ပါ။ သုရာမေရယ သက်သက်သည်လည်း အပါယ်သို့ တိုက်ရိုက် ကျရောက်စေသော ကံမဟုတ်ပါ။ ထို့ကြောင့် သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးသည် မိမိ၏ ကိုယ်ပိုင် ရွေးချယ်ခွင့်၊ လွတ်လပ်ခွင့်အရ သော်လည်းကောင်း၊ လူမှုရေး ကျန်းမာရေး စသည့် အကြောင်းကိစ္စ တစ်စုံတစ်ရာ ရှိလာ၍ သော်လည်းကောင်း အရက်သေစာ သောက်သုံးလိုလျှင် သောက်သုံးနိုင်ခွင့် ရှိနေပါသည်။ ထိုသို့ သောက်သုံးခြင်းကြောင့် သူ၏ သောတာပန် အဖြစ်မှ လျော့ကျသွားမည် မဟုတ်သကဲ့သို့၊ အပါယ်သို့လည်း ပြန်လည် ကျရောက်သွားစရာ အကြောင်း လုံးဝ မရှိတော့ပါ။

အစဉ်အလာကို တင်းကျပ်စွာ ဆုပ်ကိုင်ထားသူများ အနေဖြင့် “အရက်သောက်ခြင်းသည် မေ့လျော့ခြင်းကို ဖြစ်စေပြီး အခြားသီလများကို ဖောက်ဖျက်စေနိုင်သည်” ဟု စောဒကတက်ကောင်း တက်နိုင်ပါသည်။ သာမန် ပုထုဇဉ်များအတွက် ဤစောဒကမှာ မှန်ကန်သော်လည်း သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်များအတွက်မူ မသက်ဆိုင်တော့ပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သောတာပန်၏ သန္တာန်၌ အခြားသော ရှေ့သီလများကို ဖောက်ဖျက်လိုသည့်၊ သူတစ်ပါးကို ဒုက္ခပေးလိုသည့် ကြီးမားသော အကုသိုလ်စေတနာမျိုး လုံးဝ မဖြစ်ပေါ်နိုင်တော့သောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ အရက်သောက်၍ မူးယစ်သွားစေကာမူ ထိုမူးယစ်မှုသည် သက်သက်သော ခံစားမှုမျှသာ ဖြစ်ပြီး၊ သီလဖျက်လိုသော စေတနာအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းသွားမည် မဟုတ်ပါ။

နိဂုံး

ချုပ်ရလျှင် ဝိပဿနာတရား အားထုတ်နေကြသော ယောဂီများအနေဖြင့် တရားဓမ္မကို လေ့လာရာတွင် အပေါ်ယံ အစဉ်အလာ ယုံကြည်မှုများဖြင့်သာ တိုင်းတာ ဆုံးဖြတ်ခြင်းမျိုး မပြုလုပ်သင့်ပါ။ သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်သည် သုရာမေရယကို လုံးဝ မကျူးလွန်ဟု တင်းကျပ်စွာ ပုံသေ ယူဆထားခြင်းသည် အဘိဓမ္မာလာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အနုစိတ် သဘောတရားများနှင့် မဂ္ဂင်အင်္ဂါရပ်များ၏ တိကျသော ဖွဲ့စည်းပုံကို သေချာစွာ ထိုးထွင်း မသိမြင်ခြင်းကြောင့်သာ ဖြစ်ပါသည်။

အမှန်တကယ် လက်တွေ့ ယုတ္တိတန်သော အမှန်တရားမှာ သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်သည် အပါယ်သို့ကျရန် အကြောင်းမရှိတော့သောကြောင့် လည်းကောင်း၊ သုရာမေရယသည် သီလမဂ္ဂင်တွင် မပါဝင်သောကြောင့် လည်းကောင်း မိမိ၏ လွတ်လပ်ခွင့်အရ အကြောင်းရှိလျှင် သောက်လိုက သောက်နိုင်သည် ဆိုသည့် အချက်ပင် ဖြစ်ပါသည်။ ဤသဘောတရားကို နားလည်ခြင်းဖြင့် ဝိပဿနာ အားထုတ်သူများ အနေဖြင့် တရားဓမ္မ၏ သဘောကို ပိုမို ကျယ်ပြန့်စွာ၊ အကြောင်းအကျိုး ညီညွတ်စွာ သိမြင်နားလည်လာနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။