ရဟန်းတော်များ၏ နေ့စဉ်ဘဝတွင် တရားထိုင်ခြင်း (ပလ္လင်္က) နှင့် စင်္ကြံလျှောက်ခြင်း (စင်္ကမ) ဟူသော အချိန်များသည် သတိကို အထူးတလည် စူးစိုက်ထားသော တရားဝင် အလုပ်ခွင် (Formal Practice) အချိန်များ ဖြစ်ကြပါသည်။ သို့သော်လည်း တစ်နေ့တာလုံးတွင် ထိုသို့သော အချိန်များအပြင် ကျောင်းပေါ်မှ ဆင်းခြင်း၊ ဆွမ်းစားကျောင်းသို့ သွားခြင်း၊ ကုဋိသို့ သွားခြင်း၊ ထိုင်ရာမှ ထခြင်း၊ လဲလျောင်းရာမှ ထိုင်ခြင်း စသည့် ဣရိယာပုတ် ပြောင်းလဲချိန်များနှင့် အမှတ်တမဲ့ သွားလာလှုပ်ရှားရသည့် အချိန်များစွာ ရှိနေပါသည်။ ဤကြားကာလ အချိန်တိုလေးများသည် ပုထုဇဉ် သဘာဝအရ သတိအလွယ်တကူ လွတ်ကျသွားပြီး စိတ်များ လွတ်လပ်စွာ လွင့်စင်ပျံ့လွင့်နေတတ်သော အလွန်အန္တရာယ်ကြီးသည့် “သတိလွတ်နယ်မြေ (Blind Spots)” များ ဖြစ်နေတတ်ပါသည်။

တရားထိုင်စဉ်က ရရှိထားသော သမာဓိသည် နေရာမှ ထလိုက်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ပျောက်ကွယ်သွားပြီး၊ လမ်းလျှောက်နေစဉ် ခန္ဓာကိုယ်ကသာ အလိုအလျောက် (Auto-pilot) ရွေ့လျားနေသော်လည်း စိတ်ကမူ အခြားသော ကျောင်းကိစ္စများ၊ အတိတ်၊ အနာဂတ် ဇာတ်လမ်းများဆီသို့ အပြည့်အဝ ရောက်ရှိနေတတ်ပါသည်။ စိတ္တာနုပဿနာကို လက်တွေ့ ကျင့်ကြံအားထုတ်နေသော ရဟန်းတော်တစ်ပါး အနေဖြင့် ဤကဲ့သို့ ကြားကာလ လှုပ်ရှားချိန်များကို အလဟဿ အချိန်ဖြုန်းတီးပစ်ရမည့် အချိန်အဖြစ် သဘောမထားဘဲ၊ ထိုအမှတ်တမဲ့ သွားလာနေစဉ် လွင့်မျောနေတတ်သော “စိတ်” ကို မိမိ၏ “ငါ” ဟူသော အတ္တစွဲကို ဖြိုခွင်းရန်နှင့် ဝိပဿနာဉာဏ် အဆက်မပြတ် ရင့်သန်စေရန်အတွက် အလွန်ကောင်းမွန်သော လက်တွေ့ အလုပ်ခွင်ကြီးတစ်ခုအဖြစ် အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲရှုမှတ်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။

၁။ ရုပ်၏ လှုပ်ရှားမှုမှသည် စိတ်၏ လွင့်စင်မှုဆီသို့ ဉာဏ်ကို လှည့်ခြင်း (သတိလွတ်နေမှုကို ဖမ်းယူခြင်း)

ကျောင်းဝင်းအတွင်း လမ်းလျှောက်သွားလာနေချိန် သို့မဟုတ် ထိုင်ရာမှ မတ်တတ်ရပ်လိုက်ချိန်များတွင်၊ သာမန်အားဖြင့် ရုပ်ခန္ဓာကိုယ်ကြီးက အလေ့အကျင့်အရ သူဟာသူ အလိုအလျောက် လှုပ်ရှားသွားလာနေတတ်ပါသည်။ ထိုအချိန်တွင် စိတ်သည် ခြေလှမ်းများ၊ ကိုယ်အမူအရာများအပေါ်တွင် မရှိတော့ဘဲ၊ “ဟိုရောက်ရင် ဘာလုပ်ရမလဲ၊ ဘယ်သူနဲ့ စကားပြောရမလဲ” ဟု ကြိုတင် တွေးတောစီမံနေတတ်ပါသည်။ သို့မဟုတ် မသက်ဆိုင်သော အခြားအာရုံများဆီသို့ လွင့်စင်ပျံ့လွင့်နေတတ်ပါသည်။

ဤနေရာတွင် ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် စောင့်ကြည့်နေသော ရဟန်းသည် ထိုအတွေးဇာတ်လမ်းများနောက်သို့ အပြည့်အဝ မျောပါမသွားဘဲ၊ မိမိသန္တာန်၌ သတိလွတ်ကာ လွင့်စင်နေသော ထို “ပျံ့လွင့်နေသည့်စိတ် (ဥဒ္ဓစ္စ) နှင့် မေ့လျော့နေသည့်စိတ် (မောဟ)” ဆီသို့ ဉာဏ်ကို ချက်ချင်း နောက်ပြန်လှည့်၍ ဖမ်းယူလိုက်ရပါမည်။

“သြော်… လမ်းလျှောက်နေရင်း စိတ်က တခြားကို လွင့်သွားပါလား… အမှတ်တမဲ့နဲ့ သတိလွတ်သွားတဲ့ မောဟစိတ်၊ ဥဒ္ဓစ္စစိတ်လေး ဝင်လာပါလား” ဟု မိမိစိတ်၏ လွင့်မျောသွားမှုကို အရှိကို အရှိအတိုင်း ချက်ချင်း သိလိုက်ရပါမည်။ ရုပ်၏ လှုပ်ရှားမှုကို သိရုံမျှ (ကာယာနုပဿနာ) သာမကဘဲ၊ ထိုသို့ လှုပ်ရှားနေစဉ် သတိလွတ်ပြီး လွင့်စင်နေသော “စိတ်” ကိုပါ ကွဲကွဲပြားပြား မြင်အောင် ကြည့်ခြင်းသည် တရားအလုပ်ခွင်နှင့် နေ့စဉ်ဘဝကို တစ်သားတည်း ဆက်စပ်ပေးမည့် စိတ္တာနုပဿနာ၏ အရေးအကြီးဆုံးသော ခြေလှမ်းပင် ဖြစ်ပါသည်။

၂။ အကြောင်းအကျိုး သက်သက်ဖြစ်သော နာမ်ဓမ္မဖြစ်စဉ်ကို ဖောက်ထွင်းသိမြင်ခြင်း

မိမိသန္တာန်တွင် “သတိလွတ်၍ လွင့်စင်သွားသောစိတ်” ပေါ်လာသည်ကို မြင်သောအခါ၊ ထိုစိတ်ကြီးသည် အလိုလိုနေရင်း လွတ်လပ်စွာ ပေါ်လာခြင်း မဟုတ်ကြောင်းကို ဉာဏ်ဖြင့် ဆက်လက် ထိုးထွင်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရပါမည်။

ထိုပျံ့လွင့်သွားသော စိတ်များသည် တိကျလှသော “အကြောင်းတရားများ” ကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာရသည့် “အကျိုးတရား” သက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။

တရားထိုင်စဉ်ကဲ့သို့ ဝင်သက်ထွက်သက်ဟူသော ခိုင်မာသည့် အာရုံစူးစိုက်စရာ တိုင်တိုင်မတ်မတ် မရှိခြင်း (အကြောင်းတရား)၊

နေ့စဉ် သွားလာနေကျ ကျောင်းဝင်း၊ လမ်းကြောင်းများ ဖြစ်သဖြင့် အထူး ဂရုစိုက်စရာ မလိုဟု မှတ်သားထားသော အလေ့အကျင့်ဟောင်း (သညာ – အကြောင်းတရား)၊

ဣရိယာပုတ် ပြောင်းလဲလိုက်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် သတိကို ဆက်လက် ကပ်ထားရန် လုံ့လ (ဝီရိယ) လျော့ကျသွားခြင်းနှင့် အာရုံသစ်ကို ရှာဖွေလိုသော ကိလေသာ အနုသယ (အကြောင်းတရား)၊

ဤအကြောင်းတရားများ ဆုံစည်းသွားသောကြောင့်သာလျှင်၊ သတိလွတ်ကာ ဇာတ်လမ်းထဲသို့ လွင့်စင်သွားသည့် “ဥဒ္ဓစ္စယှဉ်သော မနောဝိဉာဏ်” (အကျိုးတရား) လေး ဖျတ်ကနဲ ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

အကယ်၍ မိမိသည် ထိုအချိန်တွင် ဆူးများပြည့်နေသော လမ်းကို ဖြတ်လျှောက်ရမည်ဆိုပါက၊ သတိသည် ခြေလှမ်းတိုင်း၌ ကပ်နေမည်ဖြစ်ပြီး ဤသို့ ပျံ့လွင့်သွားမည့်စိတ် ဖြစ်လာမည် မဟုတ်ပါ။ ဤသည်ကို ဉာဏ်ဖြင့် ချိန်ထိုးကြည့်ပါက၊ ဤသတိလွတ်သွားမှု၊ ပျံ့လွင့်သွားမှု ဆိုသည်မှာ အမြဲတမ်း ဖြစ်နေသော အရာကြီး မဟုတ်ဘဲ၊ သတိဝီရိယ လျော့ကျမှုကြောင့် ပေါ်လာပြီး၊ ဉာဏ်ဖြင့် ပြန်လည် ဆင်ခြင်လိုက်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ချုပ်ပျောက်သွားမည့် “နာမ်ဓမ္မ” အစဉ်တန်း သက်သက်သာ ဖြစ်သည်ဆိုသည်ကို တိကျစွာ မြင်တွေ့လာပါလိမ့်မည်။

၃။ ရဟန်းမဟုတ်၊ သတ္တဝါမဟုတ်၊ ငါမဟုတ် ဟူသော အမှန်တရားကို တည်ဆောက်ခြင်း

ဤသို့ အကြောင်းအကျိုး သက်သက်ဖြစ်ပျက်နေသော နာမ်ဓမ္မများကို ဉာဏ်ဖြင့် စူးစူးစိုက်စိုက် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ လေ့လာကြည့်လိုက်သောအခါ၊ ထိုအမှတ်တမဲ့ သွားလာလှုပ်ရှားနေသော အချိန်အခိုက်အတန့်အတွင်း၌ “ငါ” သော်လည်းကောင်း၊ “ရဟန်း” သော်လည်းကောင်း လုံးဝ မရှိသည်ကို အလွန် ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ တွေ့ရှိလာရမည် ဖြစ်ပါသည်။

သာမန်အားဖြင့် “ငါ လမ်းလျှောက်နေတယ်၊ ငါ ကျောင်းပေါ် တက်နေတယ်၊ ငါ စဉ်းစားနေတယ်” ဟု မိမိကိုယ်ကို ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါအဖြစ် အခိုင်အမာ စွဲလမ်းနေတတ်ပါသည်။ သို့သော် တကယ်တမ်း ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးခွဲကြည့်သောအခါ လမ်းလျှောက်နေသောအရာ၊ လှုပ်ရှားနေသောအရာမှာ “ရွေ့လျားချင်သော စိတ် (စေတနာ)” ၏ တွန်းကန်မှုကြောင့် လှုပ်ရှားသွားသော “ဝါယောဓာတ် (လေဓာတ်) အဓိကပါဝင်သည့် ရုပ်တရား” သက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။ ထိုအထဲတွင် “ငါ” လုံးဝ မရှိပါ။ ထို့ပြင် သတိလွတ်၍ တွေးတောပျံ့လွင့်နေသောအရာသည်လည်း “ဥဒ္ဓစ္စနှင့် ယှဉ်သော နာမ်တရား” သက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။

လူသားတို့ အစဉ်အဆက် သမုတ်ထားသော “လှုပ်ရှားနေသော ရဟန်း၊ တွေးတောနေသော ပုဂ္ဂိုလ်၊ ငါ” ဆိုသည့် အမည်နာမ ပညတ်ချက်များအားလုံးကို ဉာဏ်ဖြင့် ဖယ်ခွာကြည့်လိုက်သည့်အခါ၊ တကယ်တမ်း အရှိတရား (ပရမတ်) မှာ “ငါမဟုတ်၊ သူမဟုတ်၊ သတ္တဝါမဟုတ်သည့် နာမ်ဓမ္မလေးများနှင့် ရုပ်ဓမ္မလေးများက အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်ပြီး လျင်မြန်သော နှုန်းဖြင့် အစားထိုး ဖြစ်ပျက်နေသည့် ဖြစ်စဉ်ကြီး သက်သက် (Pure Process of Cause and Effect)” သာ ရှိနေသည်ကို မျက်ဝါးထင်ထင် မြင်တွေ့လာရမည် ဖြစ်ပါသည်။ ဤသို့ မြင်တွေ့လိုက်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် “ငါ သွားတယ်၊ ငါ လုပ်တယ်” ဟူသော ဥပါဒါန်အစွဲသည် ချက်ချင်း ကင်းစင်ငြိမ်းအေးသွားမည် ဖြစ်ပါသည်။

၄။ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ ကို မျက်မှောက်ပြုခြင်း

ထိုသို့ သတ္တဝါမဟုတ်၊ ကိုယ်မဟုတ်၊ ရဟန်းမဟုတ်သော နာမ်ဓမ္မ ဖြစ်စဉ်ကြီးသည် မိမိသဘောအလျောက် အကြောင်းအကျိုး သက်သက် ဖြစ်ပျက်နေသည်ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်လာသောအခါ၊ “အနတ္တ” ရဲ့ အနက်အဓိပ္ပာယ် အစစ်အမှန်ကို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်ဖြင့် ကောင်းစွာ သဘောပေါက်လာမည် ဖြစ်ပါသည်။

အကယ်၍ စိတ်သာ မိမိပိုင်ဆိုင်သော အရာ၊ မိမိ အစိုးရသော အရာ (အတ္တ) ဖြစ်မည်ဆိုပါက “တစ်နေ့တာလုံး ဣရိယာပုတ် ပြောင်းတိုင်း၊ လမ်းလျှောက်တိုင်း သတိ လုံးဝ မလွတ်စေနဲ့၊ အမြဲတမ်း ပစ္စုပ္ပန်မှာပဲ ရှိနေစေ” ဟု အမိန့်ပေး စေခိုင်းထား၍ ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် လက်တွေ့တွင် စိတ်သည် မိမိစကားကို နားမထောင်ဘဲ၊ အမှတ်တမဲ့ သွားလာနေချိန်များတွင် အလိုအလျောက် သတိလွတ်ကျသွားပြီး ဇာတ်လမ်းများထဲသို့ လွတ်လပ်စွာ ဝင်ရောက်သွားတတ်ပါသည်။

ဤသည်မှာ စိတ်သည် အစိုးမရသော သဘော၊ ပိုင်ရှင်မရှိသော သဘော (အနတ္တသဘော) ဖြစ်ကြောင်းကို အထင်ရှားဆုံး သက်သေပြနေခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။ ထို့အတူပင် ရုပ်ခန္ဓာ၏ လှုပ်ရှားမှုများသည်လည်း အချိန်တန်လျှင် ညောင်းညာကိုက်ခဲလာခြင်း၊ အိုမင်းရင့်ရော်လာခြင်းတို့ကို အစဉ်အမြဲ ပြသနေသဖြင့် မိမိက အမြဲတမ်း သွားရောက် ချုပ်ကိုင်၍ မရသော အနတ္တသဘောတရားများသာ ဖြစ်ပါသည်။ ဤဖြစ်စဉ် တစ်ခုလုံးတွင် မိမိက အစိုးရခြင်း၊ မိမိက အမြဲတမ်း ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခြင်း ဘာတစ်ခုမှ မရှိသည်ကို ဉာဏ်ဖြင့် ဖောက်ထွင်းသိမြင်လာပြီး၊ “သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ” (ရုပ်နာမ် စိတ် စေတသိက် အပါအဝင် ခပ်သိမ်းသော တရားတို့သည် အနတ္တသာတည်း၊ ငါပိုင် ငါဆိုင် ငါအစိုးရသော တရား လုံးဝ မဟုတ်ပါတကား) ဟူသော အမြင်မှန် (သမ္မာဒိဋ္ဌိ) အစစ်အမှန်ကို ကျောင်းဝင်းအတွင်း လမ်းလျှောက်သွားလာနေရင်းပင် မျက်မှောက်ပြုလာနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။

၅။ အနတ္တအပေါ် လွဲမှားသော အမြင် (အဆိုးမြင်ဝါဒ) ကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း

ဤနေရာတွင် အထူးသတိပြုရန် လိုအပ်သော၊ အလွန်အရေးကြီးသော အချက်တစ်ချက်ကို အလေးအနက်ထား၍ ရှင်းလင်းလိုပါသည်။ “အနတ္တ” ဆိုသည်ကို “လမ်းလျှောက်တာလည်း ရုပ်ပဲ၊ သတိလွတ်တာလည်း စေတသိက်ပဲ၊ ငါမှ မဟုတ်တာဆိုပြီး သတိမထားတော့ဘဲ တွေးချင်ရာတွေးပြီး သွားချင်သလို သွားတော့မယ်၊ သို့မဟုတ် အနတ္တကို မြင်အောင်ကြည့်မယ်ဆိုပြီး စက်ရုပ်ကြီးလို တောင့်တောင့်ကြီး လမ်းလျှောက်ကာ ကျောင်းဝေယျာဝစ္စတွေကို ပစ်ထားလိုက်မယ်” ဟူသော တာဝန်မဲ့သည့် အဆိုးမြင်ဝါဒ (Nihilism / Carelessness) မျိုးသို့ လုံးဝ (လုံးဝ) မရောက်သွားစေရန် အထူး လိုအပ်လှပါသည်။

သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာကို အမှန်တကယ် သိမြင်သော အရိယာသူတော်စင်သည် သတိသမ္ပဇဉ်ကို ပစ်ပယ်မည် လုံးဝ မဟုတ်ပါ။ အနတ္တကို သိခြင်းသည် ခေါင်းမာခြင်း၊ စက်ရုပ်ကဲ့သို့ တောင့်တင်းနေခြင်း မဟုတ်ပါ။ လှုပ်ရှားသွားလာရာတွင် “ငါ သွားတယ်” ဟူသော “အတ္တ” နှင့် ဇာတ်လမ်းထဲ မျောပါသွားသော “သတိလွတ်မှု (မောဟ၊ ဥဒ္ဓစ္စ)” ကိုသာ ဖယ်ရှားလိုက်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

အတ္တကို ဖယ်ရှားလိုက်သောအခါ၊ ထိုနေရာတွင် “ပညာ၊ သတိ” နှင့် “သမ္ပဇဉ် (ဆင်ခြင်ဉာဏ်လေးပါး)” တို့က ဝင်ရောက် နေရာယူလာပါသည်။ သွားလာလှုပ်ရှားရာတွင် သွက်လက်စွာ သွားလာသော်လည်း စိတ်ကို အာရုံနောက် လိုက်မသွားစေဘဲ သမ္ပဇဉ်ဖြင့် အမြဲတမ်း ထိန်းထားရပါမည်။ ကျောင်းကိစ္စများကို လုပ်ဆောင်ရာတွင်လည်း ပျံ့လွင့်မှုဖြင့် မဟုတ်ဘဲ၊ ယခု လုပ်နေသော အလုပ်အပေါ်၌သာ အာရုံစိုက်ကာ အကြောင်းအကျိုးကို သိသော ပညာဖြင့် လုပ်ဆောင်ရပါမည်။ အနတ္တကို မြင်ခြင်းသည် လုပ်ရပ်ကို ပစ်ပယ်ခြင်း မဟုတ်၊ လုပ်ရပ်၏ နောက်ကွယ်မှ “အတ္တနှင့် ပျံ့လွင့်မှု” ကို ဖယ်ရှားပြီး “ပညာ၊ သတိ၊ သမ္ပဇဉ်” ဖြင့် အစားထိုး တုံ့ပြန်ခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။

၆။ အဓိပတိတရားလေးပါးဖြင့် အနတ္တလမ်းမှန်ကို လက်တွေ့ တည်ဆောက်ခြင်း

အမှတ်တမဲ့ သွားလာလှုပ်ရှားချိန်များတွင် သတိလွတ်၍ ဇာတ်လမ်းထဲ မျောပါသွားခြင်းများ အလွယ်တကူ ဝင်ရောက် ခြယ်လှယ်မသွားစေရန်နှင့်၊ မိမိ၏ ဉာဏ်ကို မလွတ်တမ်း ထိန်းကျောင်းနိုင်ရန်အတွက် “အဓိပတိတရားလေးပါး နှင့်ပြည့်စုံလျှင် မိမိလိုတာ ပြည့်သည်” ဟူသော မူဝါဒကို ဣရိယာပုတ် ပြောင်းလဲတိုင်း အစဉ်အမြဲ လက်ကိုင်ထားရမည် ဖြစ်ပါသည်။

ဆန္ဒာဓိပတိ (ပြင်းပြသော ဆန္ဒ) ៖ နေရာမှ ထမည်ဟု ပြင်လိုက်သည်နှင့် “ဤသွားလာလှုပ်ရှားနေသော အချိန်များတွင် လောကီဇာတ်လမ်းများနောက်သို့ ငါ၏ စိတ်ကို မျောပါခံမည် မဟုတ်။ ဤကြားကာလ အချိန်တိုလေးများကို အကြောင်းပြု၍ ဖြစ်ပေါ်လာမည့် ပျံ့လွင့်စိတ်ကို ဖြတ်တောက်ပြီး၊ ဤအချိန်ကိုပင် စိတ္တာနုပဿနာ အလုပ်ခွင်အဖြစ် ပြောင်းလဲကာ အရိယာလမ်းသို့ အရောက်သွားမည်” ဟူသော တိကျခိုင်မာသည့်၊ သံသရာမှ လွတ်မြောက်လိုသော ပြင်းပြသည့် ဆန္ဒကို မွေးမြူရပါမည်။

ဝီရိယာဓိပတိ (မဆုတ်မနစ်သော ဝီရိယ) ៖ ဣရိယာပုတ် စတင်ပြောင်းလဲသည်မှ ပြီးဆုံးသည်အထိ၊ လမ်းလျှောက်နေစဉ် တစ်လျှောက်လုံး၊ အတွင်းစိတ်ထဲတွင် ပေါ်လာသမျှသော လွင့်စင်မှု၊ ဇာတ်လမ်းထဲ စီးမျောမှု ဝိဉာဏ်များကို တစ်ချက်မျှ မလွတ်သွားစေရန်၊ သတိတရားကို အမြဲတမ်း တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ကပ်ထားကာ အားထုတ်သော ဝီရိယကို အဓိပတိအဖြစ် တင်ထားရပါမည်။ စိတ်လွင့်တိုင်း ချက်ချင်း ပစ္စုပ္ပန် လှုပ်ရှားမှုသို့ ပြန်ဆွဲယူရပါမည်။

စိတ္တာဓိပတိ (စူးစိုက်သော စိတ်) ៖ အာရုံသည် ရောက်မည့် နေရာ၊ လုပ်မည့် အလုပ်၏ အဓိပ္ပာယ်သက်သက်ဆီသို့ အပြည့်အဝ မျောပါမသွားစေဘဲ၊ ရုပ်၏ လှုပ်ရှားမှုအပေါ်တွင်သာမက၊ ထိုလှုပ်ရှားမှုကို အကြောင်းပြု၍ ဖောက်ပြန်ပြောင်းလဲလာသော မိမိစိတ်၏ လှုပ်ရှားမှု၊ မျောပါသွားမှု၊ သတိလွတ်သွားမှုပေါ်၌ပါ စိတ်ကို စူးစိုက်လေ့လာရပါမည်။

ဝီမံသာဓိပတိ (ထိုးထွင်းသိမြင်သော ဉာဏ်ပညာ) ៖ ပေါ်လာသမျှသော လွင့်မျောသည့် ဝိဉာဏ်၊ သတိလွတ်သည့် စေတသိက်တို့သည် “ငါမဟုတ်၊ ရဟန်းမဟုတ်၊ အကြောင်းအကျိုး ဖြစ်ပျက်နေသော နာမ်ဓမ္မသက်သက်သာတည်း၊ လှုပ်ရှားနေသော ကိုယ်အမူအရာသည်လည်း ဝါယောဓာတ် ရုပ်ဓမ္မ သက်သက်သာတည်း၊ အားလုံးသည် သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ သဘောတရားများသာတည်း” ဟု သွားလာလှုပ်ရှားနေစဉ် အခိုက်အတန့်တိုင်း၌ အဖန်တလဲလဲ ပိုင်းခြားသိမြင်သော ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်းလေ့လာရပါမည်။

နိဂုံး

အချုပ်အားဖြင့် ပြန်လည် သုံးသပ်ရသော်၊ ရဟန်းတော်များအတွက် ကျောင်းဝင်းအတွင်း အမှတ်တမဲ့ သွားလာလှုပ်ရှားခြင်း၊ ဣရိယာပုတ် ပြောင်းလဲခြင်း ဆိုသည်မှာ နေ့စဉ်ဘဝတွင် ရှောင်လွှဲ၍မရသော ရုပ်ခန္ဓာ၏ တာဝန်တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ အမှတ်တမဲ့ နေပါက ဤကြားကာလ အချိန်များသည် သမာဓိကို ဖြိုခွဲပြီး သတိကို လွတ်ကျစေကာ လောကီအာရုံများထဲသို့ အလွယ်တကူ ဆွဲချသွားနိုင်သော ကိလေသာ ဝင်ပေါက်များ ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် ဝိပဿနာအလုပ်ကို တကယ်တမ်း စိုက်လိုက်မတ်တတ် လုပ်ဆောင်နေသော ရဟန်းတော်များအတွက်မူ ဤအချိန်သည် မိမိ၏ သန္တာန်၌ ကိန်းအောင်းနေသော “ငါ လှုပ်ရှားသည်” ဟူသော အတ္တဒိဋ္ဌိကို ခွာချရန်နှင့် သတိသမ္ပဇဉ်ကို တစ်ဆက်တည်းဖြစ်အောင် အမြင့်ဆုံး လက်တွေ့အသုံးချနိုင်ရန် အလွန်ကောင်းမွန်သော စစ်မြေပြင်ကြီး တစ်ခု ဖြစ်လာပါသည်။

ပြင်ပ လောကီဇာတ်လမ်းနောက်သို့ လိုက်၍ စီးမျောမနေဘဲ၊ ထိုအာရုံကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော “မျောပါသွားသော စိတ် (ဝိဉာဏ်)” ကိုသာ ဉာဏ်ဖြင့် ချက်ချင်း ဖမ်းယူစောင့်ကြည့်ရပါမည်။ ထိုသို့ စောင့်ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ထိုစိတ်များသည် အလိုအလျောက် ဖြစ်နေခြင်းမဟုတ်ဘဲ အကြောင်းအကျိုး သက်သက်ဖြစ်သော နာမ်ဓမ္မများသာ ဖြစ်ကြောင်းကို တွေ့မြင်လာပါမည်။ ထိုနာမ်ဓမ္မတစ်ခုချင်းစီကို ဆန်းစစ်လိုက်သောအခါ ငါမဟုတ်၊ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါမဟုတ်ဘဲ ယာယီဖြစ်ပျက်နေသော သဘောတရားများသာ ဖြစ်ကြောင်း ရှင်းလင်းစွာ သိမြင်လာပြီး “သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ” ဟူသော အမှန်တရားကို လမ်းလျှောက်လှုပ်ရှားနေစဉ်၌ပင် မျက်မှောက်ပြုလာနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။

ယင်းသို့ အနတ္တကို မြင်သော်လည်း လှုပ်ရှားမှုကို ရပ်တန့်ပစ်သည့် အဆိုးမြင်ဝါဒ သို့ မရောက်စေဘဲ၊ အဓိပတိတရားလေးပါးကို အပြည့်အဝ အသုံးချ၍ ပညာ၊ သတိ၊ သမ္ပဇဉ် ရှေ့ဆောင်ကာ ကျောင်းကိစ္စများကို လိမ္မာပါးနပ်စွာ ဆောင်ရွက်ရင်း၊ မိမိကိုယ်တိုင်လည်း အရိယာမဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်ဆီသို့ ရောက်ရှိရန် မှန်ကန်သော အကြောင်းတရားများကို ပညာရှိရှိ ဆက်လက် ဖန်တီးတည်ဆောက်သွားရမည် ဖြစ်ပါသည်။

ဤကဲ့သို့ နေ့စဉ်မလွဲမသွေ ကြုံတွေ့ရသော ဣရိယာပုတ် ပြောင်းလဲချိန် ကိစ္စရပ်များကိုပင် ဝိပဿနာဉာဏ်ရင့်သန်ရေးအတွက် အသုံးချတတ်မည် ဆိုပါက၊ ကျနော်တို့ အထူး မျှော်မှန်းထားသည့် “တကယ့် လူ၊ ရဟန်း အရိယာ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေး” ဆိုသည့် မွန်မြတ်လှသော သာသနာ့ပန်းတိုင်ကြီးဆီသို့ လျင်မြန်စွာ မလွဲမသွေ ဆိုက်ရောက်နိုင်မည် ဖြစ်ပါကြောင်း အလေးအနက် တိုက်တွန်း ရေးသားအပ်ပါသည်။ တရားထိုင်စဉ်သာမက လှုပ်ရှားသွားလာချိန်တိုင်း၌ပါ သတိပညာဖြင့် ကြာပန်းသဖွယ် ရပ်တည်နိုင်သော ရဟန်းသည်သာလျှင် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ အမှန်တကယ် လွတ်မြောက် ငြိမ်းအေးသူ ဖြစ်ပါသတည်း။