‘အနတ္တ နှင့် အစိုးမရခြင်း’ ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ် ရေးသားခဲ့ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီဆောင်းပါးမှာ ‘အနတ္တ’ ကို “အစိုးမရခြင်း” လို့ တရားသေ ဘာသာပြန်ဆိုတာဟာ အပြည့်အစုံ မမှန်ကန်ကြောင်းနဲ့၊ အစိုးရတဲ့ (မိမိဘက်က ထိန်းကျောင်း ပြုပြင်လို့ရတဲ့) တရားတွေလည်း ရှိကြောင်း ရှင်းပြခဲ့ပါတယ်။ အနတ္တ ဆိုတာရဲ့ ပဓာန အကျဆုံး အဓိပ္ပာယ်ကတော့ “ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါ မဟုတ်ခြင်း” သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။

(အထူးသတိပြုရန် – “အနတ္တ” ဆိုတာဟာ “ငါ မဟုတ်လို့၊ ငါ မပိုင်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ လက်မြှောက်အရှုံးပေးရမယ့် အဆိုးမြင်ဝါဒ လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ အရှိတရားကို မှန်ကန်စွာ သိမြင်ပြီး ဉာဏ်ပညာ ဆိုတဲ့ အနတ္တ တရားနဲ့ပဲ ကိလေသာ အစွဲအလမ်းတွေကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ တွန်းလှန်နိုင်ဖို့ သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။)

ဒီဆောင်းပါးမှာတော့ ဝိပဿနာ အားထုတ်သူများ အကြား ရေပန်းစားတဲ့ “အနတ္တ ဆိုတာ သူ့သဘောသူ ဆောင်နေတာ” ဆိုတဲ့ စကားရပ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး နည်းနည်း ထပ်မံ ရှင်းလင်းချင်ပါတယ်။

“အစိုးမရဘူး” ဆိုတဲ့ စကားဟာ အပြည့်အဝ မမှန်ကန်ပေမယ့်၊ “သူ့သဘောသူ ဆောင်နေတယ်” ဆိုတာကတော့ လုံးဝ မှန်ကန်ပါတယ်။

“သူ” ဆိုသည့် စကားလုံးအပေါ် အထင်မှားခြင်း (ဒွိဟ သဘော)

ဒါပေမယ့် ဒီနေရာမှာ အလွန် သတိထားရမယ့် အချက်တစ်ခု ရှိပါတယ်။ အတ္တ (ငါ) ဆိုတဲ့ အစွဲအလမ်း မကင်းသေးတဲ့ သူတွေဟာ “သူ့သဘောသူ ဆောင်တယ်” လို့ ပြောလိုက်ရင်၊ “ငါ” က သက်သက်၊ “သူ (ခန္ဓာကြီး)” က သက်သက် လို့ နှစ်ပိုင်း ပိုင်းပြီး မြင်တတ်ကြပါတယ်။

ဥပမာအားဖြင့် – တရားထိုင်နေတုန်း နာကျင်မှု ဝေဒနာ ပေါ်လာတဲ့အခါ “ငါကတော့ ငြိမ်ငြိမ်လေး နေချင်တာ၊ ဒီခန္ဓာကြီး (သူ) က ဖောက်ပြန်ပြီး ဒုက္ခပေးနေတယ်” လို့ တွေးတတ်ကြပါတယ်။

ဒီလို “ငါ” နဲ့ “ခန္ဓာ” ကို ရန်သူတွေလို သဘောထားပြီး ရန်ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။ တကယ်တော့ ပကတိ အရှိတရားမှာ “ငါ” ဆိုတာလည်း မရှိသလို၊ သီးခြား ရပ်တည်နေတဲ့ “သူ (ခန္ဓာကောင်)” ဆိုတာလည်း လုံးဝ မရှိပါဘူး။

“သူ့သဘောသူ ဆောင်ခြင်း” ၏ အဓိပ္ပာယ်အစစ်အမှန်

ဒါဆိုရင် “သူ့သဘောသူ ဆောင်တယ်” ဆိုတာ ဘာကြောင့် မှန်ကန်နေရတာလဲ။ အဖြေကတော့ အဲဒီစကားရပ်မှာ သုံးနှုန်းထားတဲ့ “သူ” ဆိုတာဟာ ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါကို ရည်ညွှန်းတာ မဟုတ်ဘဲ၊ “တရား (ဓမ္မ)” တွေကိုသာ ရည်ညွှန်းထားလို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

တရား (ဓမ္မ) တွေဟာ တစ်ခုချင်းစီတိုင်းမှာ ဘယ်သူကမှ ဝင်ရောက် စွက်ဖက် ဖန်တီးပေးစရာ မလိုတဲ့ ကိုယ်ပိုင် သဘာဝ လက္ခဏာတွေ (သဘာဝဓမ္မ) အသီးသီး ရှိကြပါတယ်။

အမှားမြင်ခြင်း (မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ) ဆိုတဲ့ တရားပေါ်လာရင်၊ အရာရာကို အမှားအတိုင်း သိမြင်သွားမယ့် သဘောကို အလိုအလျောက် ဆောင်သွားပါတယ်။

အမှန်မြင်ခြင်း (သမ္မာဒိဋ္ဌိ) ဆိုတဲ့ တရားပေါ်လာရင်တော့၊ အရှိကို အရှိအတိုင်း အမှန်သိမြင်သွားမယ့် သဘောကို ဆောင်ပါတယ်။

မှတ်သားခြင်း (သညာ) ဆိုတဲ့ တရားက အာရုံတွေကို မှတ်သားတဲ့ သဘောကို ဆောင်ပါတယ်။

စေ့ဆော်ခြင်း (သင်္ခါရ) တရားကတော့ ပြုလုပ်ဖို့၊ ပြောဆိုဖို့၊ တွေးတောဖို့ တွန်းအားပေး စေ့ဆော်တဲ့ သဘောကို ဆောင်ပါတယ်။

အာရုံကို သိတတ်တဲ့ ဝိဉာဏ် လေးဟာလည်း အာရုံကို ယူပြီး သိတဲ့ သဘောကို သူ့အလိုလို ဆောင်ရွက်သွားတာပါပဲ။

နိဂုံးချုပ်

အဲဒါကြောင့် “အနတ္တ” ဆိုသည်မှာ ဘယ်သူဘယ်ဝါကမှ ခိုင်းစေ စီမံနေခြင်း မဟုတ်ဘဲ၊ “တရားများကသာလျှင် မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင် သဘာဝအတိုင်း အလိုအလျောက် ဖြစ်ပျက်ပြီး သူ့သဘောသူ ဆောင်နေခြင်း” လို့ နားလည်ထားမယ် ဆိုရင်တော့ အလွန် မှန်ကန် ရှင်းလင်းလှပါတယ်။

လူ၊ ရဟန်း အရိယာ သူတော်စင်များ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေးကို ရည်မှန်းလျက်၊ မိမိတို့ သန္တာန်မှာ အဓိပတိတရားလေးပါး (ပြင်းပြသော ဆန္ဒ၊ ထက်သန်သော စိတ်၊ မဆုတ်မနစ်သော ဝီရိယ၊ ထိုးထွင်းသိသော ပညာ) နှင့်သာ ပြည့်စုံအောင် ကြိုးစားအားထုတ်ကြမည် ဆိုလျှင် မိမိ လိုလားတောင့်တအပ်သော လွတ်မြောက်ခြင်း ပန်းတိုင်သို့ မလွဲမသွေ ပြည့်ဝ ရောက်ရှိနိုင်မည် ဖြစ်ပါကြောင်း တိုက်တွန်း ရေးသားလိုက်ရပါတယ်။