ရဟန်းတော်များ၏ နေ့စဉ်ဘဝသည် ပရိယတ္တိ စာပေကျမ်းဂန်များ သင်ကြားပို့ချခြင်း၊ ပဋိပတ္တိ တရားဘာဝနာ အားထုတ်ခြင်း၊ ကျောင်းဝေယျာဝစ္စများကို ဆောင်ရွက်ခြင်း စသည့် မွန်မြတ်သော သာသနာ့တာဝန်များဖြင့် လည်ပတ်နေပါသည်။ ဤသို့ နေ့စဉ် လှုပ်ရှားရုန်းကန်ရမှုများကြောင့်ဖြစ်စေ၊ ရာသီဥတု ဖောက်ပြန်မှုကြောင့်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် ခန္ဓာကိုယ်၏ သဘာဝအရ အသက်အရွယ် ကြီးရင့်လာမှုကြောင့်ဖြစ်စေ ရဟန်းတော်များ၏ ခန္ဓာကိုယ်၌ ညောင်းညာကိုက်ခဲမှုများ၊ နာကျင်မှုများ၊ သို့မဟုတ် ဖျားနာခြင်းစသည့် ကျန်းမာရေး ချို့တဲ့မှုများကို မလွဲမသွေ ကြုံတွေ့ကြရစမြဲ ဖြစ်ပါသည်။

မြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူခဲ့သော သလ္လတ္ထသုတ် (မြားနှစ်စင်းသုတ်) အရ ပုထုဇဉ်တို့သည် ခန္ဓာကိုယ် နာကျင်ကိုက်ခဲသောအခါ ရုပ်၌ဖြစ်သော နာကျင်မှု (ကာယိကဒုက္ခ) ဟူသော ပထမမြားတစ်စင်း အပစ်ခံရရုံမျှမကဘဲ၊ ထိုနာကျင်မှုအပေါ်တွင် “ငါ နာလိုက်တာ၊ မသက်သာဘူး၊ ဒီလိုဆို တရားကျင့်လို့ မရတော့ဘူး” ဟု ငြီးတွားကာ စိတ်ပါ ဆင်းရဲပူလောင်လာတတ်သော (စေတသိကဒုက္ခ) ဒုတိယမြားတစ်စင်းကိုပါ ထပ်မံ အပစ်ခံကြရပါသည်။ ထိုသို့ စိတ်ဆင်းရဲခြင်း၊ ပူလောင်ခြင်း၊ မကျေနပ်ခြင်းတို့သည် အဘိဓမ္မာသဘောအရ “ဒေါသ (သို့မဟုတ်) ပဋိဃ” ဟုခေါ်သော အကုသိုလ် နာမ်တရားများပင် ဖြစ်ပါသည်။

စိတ္တာနုပဿနာကို လက်တွေ့ ကျင့်ကြံအားထုတ်နေသော ရဟန်းတော်တစ်ပါး အနေဖြင့် ဤကဲ့သို့ ဖျားနာချိန်၊ ကိုက်ခဲချိန်ကို ဒုက္ခခံစားရသော အချိန်သက်သက်အဖြစ် အချည်းနှီး မလွှတ်ထားဘဲ၊ ထိုဝေဒနာအပေါ် တုံ့ပြန်လာသော “မနှစ်မြို့သည့် ဒေါသစိတ်” ကို မိမိ၏ “ငါ” ဟူသော အတ္တစွဲကို ဖြိုခွင်းရန်နှင့် ဝိပဿနာဉာဏ် ရင့်သန်စေရန်အတွက် အလွန်ကောင်းမွန်သော လက်တွေ့ အလုပ်ခွင်ကြီးတစ်ခုအဖြစ် အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲရှုမှတ်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။

၁။ ရုပ်၏ နာကျင်မှုမှ စိတ်၏ မနှစ်မြို့မှုဆီသို့ ဉာဏ်ကို လှည့်ခြင်း (ဒေါသကို ဖမ်းယူခြင်း)

ခန္ဓာကိုယ်၏ တစ်နေရာရာတွင် ညောင်းညာကိုက်ခဲလာသောအခါ သို့မဟုတ် ဖျားနာ၍ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ ကိုယ်ပူခြင်းများ ဖြစ်လာသောအခါ၊ ထိုနာကျင်နေသော နေရာသို့ စိတ်က အလိုအလျောက် သွားရောက်ကပ်ငြိနေတတ်ပါသည်။ ထိုအခါ ရင်ဘတ်အတွင်း၌ “ဒီနာကျင်မှုကို မလိုချင်ဘူး၊ မြန်မြန် ပျောက်ချင်တယ်၊ စိတ်ရှုပ်စရာကောင်းလိုက်တာ” ဟူသော ပူလောင်သည့် စိတ်အခြေအနေ တစ်ခု ချက်ချင်း ဝင်ရောက်လာပါသည်။

ဤနေရာတွင် ဝေဒနာနုပဿနာ ရှုမှတ်ရာ၌ နာကျင်မှု (ဒုက္ခဝေဒနာ) ကို တိုက်ရိုက် ကြည့်သကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ၊ စိတ္တာနုပဿနာ ရှုမှတ်သော ရဟန်းသည် ထို “နာကျင်နေသော ရုပ်” ဆီသို့ အပြည့်အဝ အာရုံမစိုက်တော့ဘဲ၊ ထိုနာကျင်မှုကို မနှစ်သက်ဘဲ တွန်းကန်နေသော၊ ငြီးတွားနေသော “စိတ် (ဒေါသ)” ဆီသို့ ဉာဏ်ကို နောက်ပြန်လှည့်၍ ဖမ်းယူလိုက်ရပါမည်။

“သြော်… နာကျင်မှုကို အလိုမကျတဲ့ ဒေါသစိတ်လေး ပေါ်လာပါလား… ဖျားနာနေတာကို မခံစားနိုင်ဘဲ တွန်းကန်နေတဲ့ ပဋိဃစိတ်လေး ဝင်လာပါလား” ဟု မိမိစိတ်၏ လှုပ်ရှားပူလောင်မှုကို အရှိကို အရှိအတိုင်း ချက်ချင်း သိလိုက်ရပါမည်။ ရုပ်၏ နာကျင်မှု (First Arrow) သည် သဘာဝတရားမျှသာ ဖြစ်ပြီး၊ ထိုနာကျင်မှုကို မလိုလားသော စိတ် (Second Arrow) ကို ကွဲကွဲပြားပြား မြင်အောင် ကြည့်ခြင်းသည် စိတ္တာနုပဿနာ၏ အရေးအကြီးဆုံးသော ပထမခြေလှမ်းပင် ဖြစ်ပါသည်။

၂။ အကြောင်းအကျိုး သက်သက်ဖြစ်သော နာမ်ဓမ္မဖြစ်စဉ်ကို ဖောက်ထွင်းသိမြင်ခြင်း

မိမိသန္တာန်တွင် “နာကျင်မှုကို မနှစ်မြို့သောစိတ် (ဒေါသ)” ပေါ်လာသည်ကို မြင်သောအခါ၊ ထိုစိတ်ကြီးသည် အလိုလိုနေရင်း လွတ်လပ်စွာ ပေါ်လာခြင်း မဟုတ်ကြောင်းကို ဉာဏ်ဖြင့် ဆက်လက် ထိုးထွင်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရပါမည်။

ထိုမကျေနပ်မှု ဒေါသစိတ်များသည် တိကျလှသော “အကြောင်းတရားများ” ကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာရသည့် “အကျိုးတရား” သက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။

ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ ဓာတ်ကြီးလေးပါး (ပထဝီ၊ တေဇော၊ ဝါယော၊ အာပေါ) ဖောက်ပြန်ညီညွတ်မှု မရှိခြင်းကြောင့် နာကျင်မှု (ဒုက္ခဝေဒနာ – အကြောင်းတရား) စတင် ဖြစ်ပေါ်လာပါသည်။

ထိုနာကျင်မှုကို ကြုံတွေ့ရသောအခါ အတိတ်က ကျန်းမာခဲ့စဉ်က အချိန်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်၍ “ငါ မကျန်းမာတော့ပါလား” ဟု တွေးတောသော မှတ်ဉာဏ် (သညာ – အကြောင်းတရား) ဝင်ရောက်လာပါသည်။

ထိုဒုက္ခဝေဒနာအပေါ်တွင် ရုပ်၏ ဖောက်ပြန်မှု သဘာဝမျှသာ ဖြစ်သည်ဟု မဆင်ခြင်နိုင်ဘဲ၊ “ငါ နာနေတယ်၊ ဒုက္ခရောက်နေတယ်” ဟု အတ္တကို ရှေ့တန်းတင်ကာ မှားယွင်းစွာ နှလုံးသွင်းလိုက်မှု (အယောနိသော မနသိကာရ – အကြောင်းတရား) များ ဆုံစည်းသွားသောကြောင့်သာလျှင်၊ ပူလောင်တွန်းကန်သည့် “ဒေါသယှဉ်သော မနောဝိဉာဏ်” (အကျိုးတရား) လေး ဟုန်းကနဲ ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

အကယ်၍ မိမိသည် ကျန်းမာနေလျှင်သော်လည်းကောင်း၊ နာကျင်နေသော်လည်း ၎င်းကို အနိစ္စဟု မှန်ကန်စွာ နှလုံးသွင်းနိုင်လျှင်သော်လည်းကောင်း ဤ “မကျေနပ်သည့် ဒေါသစိတ်” သည် လုံးဝ ဖြစ်ပေါ်လာမည် မဟုတ်ပါ။ ဤသည်ကို သေချာစွာ ဉာဏ်ဖြင့် ချိန်ထိုးကြည့်ပါက၊ ဤမနှစ်မြို့မှု ဒေါသဆိုသည်မှာ မိမိရင်ဘတ်ထဲတွင် အမြဲတမ်း တည်ရှိနေသော ခိုင်မာသည့် အရာကြီးမဟုတ်ဘဲ၊ ဝေဒနာနှင့် အယောနိသော မနသိကာရ တိုက်ဆိုင်၍ ပေါ်လာပြီး၊ အကြောင်းကင်းသည်နှင့် ချက်ချင်း ချုပ်ပျောက်သွားမည့်၊ အလွန်လျင်မြန်စွာ ဖြစ်ပျက်နေသည့် “နာမ်ဓမ္မ” အစဉ်တန်း သက်သက်သာ ဖြစ်သည်ဆိုသည်ကို တိကျစွာ မြင်တွေ့လာပါလိမ့်မည်။

၃။ ရဟန်းမဟုတ်၊ သတ္တဝါမဟုတ်၊ ငါမဟုတ် ဟူသော အမှန်တရားကို တည်ဆောက်ခြင်း

ဤသို့ အကြောင်းအကျိုး သက်သက်ဖြစ်ပျက်နေသော နာမ်ဓမ္မများကို ဉာဏ်ဖြင့် စူးစူးစိုက်စိုက် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ လေ့လာကြည့်လိုက်သောအခါ၊ ထိုနာကျင်ကိုက်ခဲနေသော အချိန်အခိုက်အတန့်အတွင်း၌ “ငါ” သော်လည်းကောင်း၊ “ရဟန်း” သော်လည်းကောင်း လုံးဝ မရှိသည်ကို အလွန် ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ တွေ့ရှိလာရမည် ဖြစ်ပါသည်။

သာမန်အားဖြင့် “ငါ နေမကောင်းဘူး၊ ငါ ဖျားနေတယ်၊ ငါ့ခေါင်းတွေ ကိုက်နေတယ်၊ ငါ အရမ်းနာနေပြီ” ဟု မိမိကိုယ်ကို ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါအဖြစ် အခိုင်အမာ စွဲလမ်းနေတတ်ပါသည်။ သို့သော် တကယ်တမ်း ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးခွဲကြည့်သောအခါ နာကျင်ကိုက်ခဲနေသော အရာမှာ ဓာတ်ကြီးလေးပါး ဖောက်ပြန်နေသော “ရုပ်တရား” သက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။ ထိုအထဲတွင် “ငါ” လုံးဝ မရှိပါ။ ထို့ပြင် ထိုနာကျင်မှုကို သွားရောက်သိရှိ ခံစားနေသောအရာမှာ “ဝေဒနာက္ခန္ဓာ” သက်သက်သာ ဖြစ်ပြီး၊ မနှစ်သက်ဘဲ စိတ်ဆိုးငြီးတွားနေသောအရာသည်လည်း “ဒေါသနှင့် ယှဉ်သော သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၊ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ (နာမ်တရား)” သက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။

လူသားတို့ အစဉ်အဆက် သမုတ်ထားသော “ဖျားနာနေသော ရဟန်း၊ နာကျင်နေသော ပုဂ္ဂိုလ်၊ ငါ့ရောဂါ၊ ငါ” ဆိုသည့် အမည်နာမ ပညတ်ချက်များအားလုံးကို ဉာဏ်ဖြင့် ဖယ်ခွာကြည့်လိုက်သည့်အခါ၊ တကယ်တမ်း အရှိတရား (ပရမတ်) မှာ “ငါမဟုတ်၊ သူမဟုတ်၊ သတ္တဝါမဟုတ်သည့် နာမ်ဓမ္မလေးများနှင့် ရုပ်ဓမ္မလေးများက အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်ပြီး လျင်မြန်သော နှုန်းဖြင့် အစားထိုး တုံ့ပြန် ဖြစ်ပျက်နေသည့် ဖြစ်စဉ်ကြီး သက်သက် (Pure Process of Cause and Effect)” သာ ရှိနေသည်ကို မျက်ဝါးထင်ထင် မြင်တွေ့လာရမည် ဖြစ်ပါသည်။ ဤသို့ မြင်တွေ့လိုက်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် “ငါ နာတယ်” ဟူသော ဥပါဒါန်အစွဲ ကင်းစင်သွားပြီး၊ ဒုက္ခဝေဒနာ ကြောင့်ဖြစ်ရသည့် စိတ်ဆင်းရဲမှု (ဒုတိယမြား) သည် ချက်ချင်း ပြုတ်ကျသွားမည် ဖြစ်ပါသည်။

၄။ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ ကို မျက်မှောက်ပြုခြင်း

ထိုသို့ သတ္တဝါမဟုတ်၊ ကိုယ်မဟုတ်၊ ရဟန်းမဟုတ်သော ရုပ်နာမ် ဖြစ်စဉ်ကြီးသည် မိမိသဘောအလျောက် အကြောင်းအကျိုး သက်သက် ဖြစ်ပျက်နေသည်ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်လာသောအခါ၊ “အနတ္တ” ရဲ့ အနက်အဓိပ္ပာယ် အစစ်အမှန်ကို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်ဖြင့် ကောင်းစွာ သဘောပေါက်လာမည် ဖြစ်ပါသည်။

အကယ်၍ ရုပ်ခန္ဓာကြီးသာ မိမိပိုင်ဆိုင်သော အရာ၊ မိမိ အစိုးရသော အရာ (အတ္တ) ဖြစ်မည်ဆိုပါက “ဘယ်တော့မှ နေမကောင်း မဖြစ်စေနဲ့၊ လုံးဝ မကိုက်ခဲစေနဲ့၊ အမြဲတမ်း ကျန်းမာနေစေ” ဟု အမိန့်ပေး စေခိုင်းထား၍ ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် လက်တွေ့တွင် ထိုသို့ မဟုတ်ပါ။ အချိန်တန်လျှင် ရောဂါဘယ ဝင်ရောက်လာပြီး အလိုအလျောက် နာကျင်လာပါသည်။ ဤသည်မှာ ရုပ်တရားသည် အစိုးမရသော သဘော (အနတ္တသဘော) ဖြစ်ကြောင်းကို အထင်ရှားဆုံး သက်သေပြနေခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။

ထို့အတူပင်၊ ၎င်းနာကျင်မှုကို မနှစ်သက်သော စိတ်သည်လည်း မိမိက “လုံးဝ စိတ်မညစ်စေနဲ့” ဟု တားဆီးထား၍ မရဘဲ၊ သတိလွတ်သည်နှင့် ဒေါသစိတ်က လွတ်လပ်စွာ ဝင်ရောက်လာပါသည်။ သို့သော် ထိုဒေါသစိတ်ကို ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးခွဲလိုက်သည်နှင့် ချက်ချင်း ပျောက်ကွယ်သွားပြန်ပါသည်။ ဤဖြစ်စဉ် တစ်ခုလုံးတွင် မိမိက အစိုးရခြင်း၊ မိမိက အမြဲတမ်း ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခြင်း ဘာတစ်ခုမှ မရှိသည်ကို ဉာဏ်ဖြင့် ဖောက်ထွင်းသိမြင်လာပြီး၊ “သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ” (ရုပ်နာမ် စိတ် စေတသိက် အပါအဝင် ခပ်သိမ်းသော တရားတို့သည် အနတ္တသာတည်း၊ ငါပိုင် ငါဆိုင် ငါအစိုးရသော တရား လုံးဝ မဟုတ်ပါတကား) ဟူသော အမြင်မှန် (သမ္မာဒိဋ္ဌိ) အစစ်အမှန်ကို နာကျင်ကိုက်ခဲနေသည့် အချိန်၌ပင် လင်းကနဲ မျက်မှောက်ပြုလာနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။

၅။ အနတ္တအပေါ် လွဲမှားသော အမြင် (အဆိုးမြင်ဝါဒ) ကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း

ဤနေရာတွင် အထူးသတိပြုရန် လိုအပ်သော၊ အလွန်အရေးကြီးသော အချက်တစ်ချက်ကို အလေးအနက်ထား၍ ရှင်းလင်းလိုပါသည်။ “အနတ္တ” ဆိုသည်ကို “ရောဂါဖြစ်တာလည်း ငါမဟုတ်ဘူး၊ ရုပ်ကြီးကလည်း အစိုးမရဘူး၊ ဒေါသကလည်း သူ့အကြောင်းနဲ့သူ ဖြစ်တာပဲဆိုတော့၊ ဆေးလည်း မသောက်တော့ဘူး၊ ကုသမှုလည်း မခံယူတော့ဘူး၊ သေချင်လည်း သေပါစေ လွှတ်ထားလိုက်တော့မယ်” ဟူသော မိမိကိုယ်ကို ညှဉ်းပန်းသည့် အစွန်း (အတ္တကိလမထာနုယောဂ) နှင့် တာဝန်မဲ့သည့် အဆိုးမြင်ဝါဒ (Nihilism) မျိုးသို့ လုံးဝ (လုံးဝ) မရောက်သွားစေရန် အထူး လိုအပ်လှပါသည်။

သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာကို အမှန်တကယ် သိမြင်သော အရိယာသူတော်စင်သည် မိမိခန္ဓာကိုယ်ကို တာဝန်မဲ့စွာ ပစ်ထားမည် လုံးဝ မဟုတ်ပါ။ မြတ်စွာဘုရားရှင် ကိုယ်တော်တိုင်ပင်လျှင် ခန္ဓာကိုယ် ကျန်းမာရေးအတွက် “ဂိလာနပစ္စယ ဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရ” (ဆေးဝါးပစ္စည်း) များကို သုံးဆောင်ရန် ခွင့်ပြုတော်မူခဲ့ပါသည်။ အနတ္တကို သိခြင်းသည် ရောဂါကို မကုသခြင်း မဟုတ်ပါ။ ရောဂါကုသရာတွင် “ငါ နာလို့ မခံစားနိုင်တော့ဘူး” ဟူသော “အတ္တ” နှင့် “ဒေါသ” ကိုသာ ဖယ်ရှားလိုက်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

ဒေါသနှင့် အတ္တကို ဖယ်ရှားလိုက်သောအခါ၊ ထိုနေရာတွင် “ကရုဏာ” နှင့် “ပညာ” တို့က ဝင်ရောက် နေရာယူလာပါသည်။ နေမကောင်းဖြစ်သောအခါ၊ ညောင်းညာကိုက်ခဲသောအခါ ငြီးတွားပူလောင်နေမည့်အစား “ဤရုပ်ခန္ဓာကိုယ်ကြီး ကျန်းမာစွာဖြင့် တရားဘာဝနာ အားထုတ်နိုင်ရန်၊ သာသနာပြုနိုင်ရန်အတွက် သင့်လျော်သော ဆေးဝါးကို သုံးစွဲပါမည်၊ အနားယူပါမည်” ဟူသော အသိဖြင့်၊ သံသရာအတွက် အကျိုးများစေမည့် “အကြောင်းတရားကောင်း” များကို ပညာရှိရှိ ဖန်တီးတည်ဆောက်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ ဆေးသောက်ခြင်း၊ အနားယူခြင်းများကို ဒေါသဖြင့် မဟုတ်ဘဲ၊ ရုပ်နာမ်ဖြစ်စဉ်အပေါ် အကြောင်းအကျိုး နားလည်သော ပညာဖြင့် ပြုစုစောင့်ရှောက်ခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။

၆။ အဓိပတိတရားလေးပါးဖြင့် အနတ္တလမ်းမှန်ကို လက်တွေ့ တည်ဆောက်ခြင်း

ခန္ဓာကိုယ် ညောင်းညာကိုက်ခဲချိန် သို့မဟုတ် ကျန်းမာရေး ချို့တဲ့ချိန်များတွင် ဝေဒနာအပေါ် မနှစ်မြို့သော ဒေါသများ အလွယ်တကူ ဝင်ရောက် ခြယ်လှယ်မသွားစေရန်နှင့်၊ မိမိ၏ ဉာဏ်ကို မလွတ်တမ်း ထိန်းကျောင်းနိုင်ရန်အတွက် “အဓိပတိတရားလေးပါး နှင့်ပြည့်စုံလျှင် မိမိလိုတာ ပြည့်သည်” ဟူသော မူဝါဒကို ဖျားနာချိန်များတွင် အစဉ်အမြဲ လက်ကိုင်ထားရမည် ဖြစ်ပါသည်။

ဆန္ဒာဓိပတိ (ပြင်းပြသော ဆန္ဒ) ៖ ခန္ဓာကိုယ် နာကျင်ကိုက်ခဲလာသည်နှင့် “ဤနာကျင်မှုကြောင့် ငါ၏ စိတ်ကို ဆင်းရဲပူလောင်ခံမည် မဟုတ်။ ဒုတိယမြားကို အပစ်ခံမည် မဟုတ်။ ဝေဒနာကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် ဒေါသစိတ်ကို ဖြတ်တောက်ပြီး၊ ဤနာကျင်ချိန်ကိုပင် စိတ္တာနုပဿနာ အလုပ်ခွင်အဖြစ် ပြောင်းလဲကာ အရိယာလမ်းသို့ အရောက်သွားမည်” ဟူသော တိကျခိုင်မာသည့်၊ သံသရာမှ လွတ်မြောက်လိုသော ပြင်းပြသည့် ဆန္ဒကို မွေးမြူရပါမည်။

ဝီရိယာဓိပတိ (မဆုတ်မနစ်သော ဝီရိယ) ៖ နာကျင်မှု ပြင်းထန်နေစဉ် တစ်လျှောက်လုံး၊ အတွင်းစိတ်ထဲတွင် ပေါ်လာသမျှသော ငြီးတွားလိုမှု၊ မကျေနပ်မှု၊ ပူလောင်မှု ဝိဉာဏ်များကို တစ်ချက်မျှ မလွတ်သွားစေရန်၊ သတိတရားကို အမြဲတမ်း တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ကပ်ထားကာ အားထုတ်သော ဝီရိယကို အဓိပတိအဖြစ် တင်ထားရပါမည်။ ဒေါသစိတ် ပေါ်လာတိုင်း မနားမနေ တားဆီးပယ်ဖျက်ရပါမည်။

စိတ္တာဓိပတိ (စူးစိုက်သော စိတ်) ៖ အာရုံသည် ရုပ်၏ နာကျင်နေသော နေရာဆီသို့ အပြည့်အဝ မျောပါမသွားစေဘဲ၊ ထိုဝေဒနာကို အကြောင်းပြု၍ ဖောက်ပြန်ပြောင်းလဲလာသော မိမိစိတ်၏ လှုပ်ရှားမှု၊ မနှစ်သက်မှုပေါ်၌သာ စိတ်ကို စူးစိုက်လေ့လာရပါမည်။ ရုပ်က နာကျင်သော်လည်း စိတ်က မနာကျင်စေရန် စူးစိုက်ရပါမည်။

ဝီမံသာဓိပတိ (ထိုးထွင်းသိမြင်သော ဉာဏ်ပညာ) ៖ ပေါ်လာသမျှသော မနှစ်သက်သည့် ဝိဉာဏ်၊ ပူလောင်သည့် စေတသိက်တို့သည် “ငါမဟုတ်၊ ရဟန်းမဟုတ်၊ အကြောင်းအကျိုး ဖြစ်ပျက်နေသော နာမ်ဓမ္မသက်သက်သာတည်း၊ နာကျင်နေသော ဝေဒနာနှင့် ခန္ဓာကိုယ်သည်လည်း ဖောက်ပြန်ပျက်စီးမည့် ရုပ်နာမ်ဓမ္မ သက်သက်သာတည်း၊ အားလုံးသည် သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ သဘောတရားများသာတည်း” ဟု နာကျင်နေစဉ် အခိုက်အတန့်တိုင်း၌ အဖန်တလဲလဲ ပိုင်းခြားသိမြင်သော ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်းလေ့လာရပါမည်။

နိဂုံး

အချုပ်အားဖြင့် ပြန်လည် သုံးသပ်ရသော်၊ ရဟန်းတော်များအတွက် ခန္ဓာကိုယ် ညောင်းညာကိုက်ခဲခြင်း၊ ဖျားနာခြင်း ဆိုသည်မှာ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော မလွဲမသွေ ကြုံတွေ့ရမည့် ခန္ဓာ့တာဝန်တစ်ခု ဖြစ်သကဲ့သို့၊ အမှတ်တမဲ့ နေပါက ဒေါသ (ကိလေသာ) အလွယ်တကူ ဝင်ရောက် ခြယ်လှယ်သွားနိုင်သော အန္တရာယ်ရှိသည့် အချိန်လည်း ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် ဝိပဿနာအလုပ်ကို တကယ်တမ်း စိုက်လိုက်မတ်တတ် လုပ်ဆောင်နေသော ရဟန်းတော်များအတွက်မူ ဤအချိန်သည် “ဒုက္ခသစ္စာ” ကို အထင်ရှားဆုံး မြင်တွေ့ရမည့် အချိန်ဖြစ်ပြီး၊ မိမိ၏ သန္တာန်၌ ကိန်းအောင်းနေသော “ငါ နာသည်” ဟူသော အတ္တဒိဋ္ဌိကို ခွာချရန် အလွန်ကောင်းမွန်သော လက်တွေ့ အလုပ်ခွင်ကြီး တစ်ခု ဖြစ်လာပါသည်။

ရုပ်၏ နာကျင်မှု အာရုံနောက်သို့ လိုက်၍ ငြီးတွားမနေဘဲ၊ ထိုအာရုံကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော “မနှစ်မြို့သော ဒေါသစိတ် (ဝိဉာဏ်)” ကိုသာ ဉာဏ်ဖြင့် ချက်ချင်း ဖမ်းယူစောင့်ကြည့်ရပါမည်။ ထိုသို့ စောင့်ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ထိုစိတ်များသည် အလိုအလျောက် ဖြစ်နေခြင်းမဟုတ်ဘဲ အကြောင်းအကျိုး သက်သက်ဖြစ်သော နာမ်ဓမ္မများသာ ဖြစ်ကြောင်းကို တွေ့မြင်လာပါမည်။ ထိုနာမ်ဓမ္မတစ်ခုချင်းစီကို ဆန်းစစ်လိုက်သောအခါ ငါမဟုတ်၊ သတ္တဝါမဟုတ်ဘဲ ယာယီဖြစ်ပျက်နေသော သဘောတရားများသာ ဖြစ်ကြောင်း ရှင်းလင်းစွာ သိမြင်လာပြီး “သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ” ဟူသော အမှန်တရားကို ဖျားနာကိုက်ခဲနေသည့် ကုတင်ပေါ်တွင်ပင် မျက်မှောက်ပြုလာနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။

ယင်းသို့ အနတ္တကို မြင်သော်လည်း မိမိကိုယ်ကို ညှဉ်းပန်းသည့် အဆိုးမြင်ဝါဒ (Nihilism) သို့ မရောက်စေဘဲ၊ အဓိပတိတရားလေးပါးကို အပြည့်အဝ အသုံးချ၍ ပညာ၊ ဆင်ခြင်မှု ရှေ့ဆောင်ကာ ခန္ဓာကိုယ်ကို လိုအပ်သော ဆေးဝါးများဖြင့် ကုသရင်း၊ မိမိကိုယ်တိုင်လည်း အရိယာမဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်ဆီသို့ ရောက်ရှိရန် မှန်ကန်သော အကြောင်းတရားများကို ပညာရှိရှိ ဆက်လက် ဖန်တီးတည်ဆောက်သွားရမည် ဖြစ်ပါသည်။

ဤကဲ့သို့ ကြုံတွေ့ရခက်ခဲသော ရောဂါဝေဒနာ ကိစ္စရပ်များကိုပင် ဝိပဿနာဉာဏ်ရင့်သန်ရေးအတွက် အသုံးချတတ်မည် ဆိုပါက၊ ကျနော်တို့ အထူး မျှော်မှန်းထားသည့် “တကယ့် လူ၊ ရဟန်း အရိယာ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေး” ဆိုသည့် မွန်မြတ်လှသော သာသနာ့ပန်းတိုင်ကြီးဆီသို့ လျင်မြန်စွာ မလွဲမသွေ ဆိုက်ရောက်နိုင်မည် ဖြစ်ပါကြောင်း အလေးအနက် တိုက်တွန်း ရေးသားအပ်ပါသည်။ ရုပ်နာကျင်သော်လည်း စိတ်မနာကျင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်သော ရဟန်းသည်သာလျှင် လောကဓံ၏ ရိုက်ခတ်မှုများကို မတုန်မလှုပ် ရင်ဆိုင်ကျော်လွှားနိုင်သူ ဖြစ်ပါသတည်း။