ရဟန်းတော်များ၏ နေ့စဉ်ဘဝသည် ဆွမ်း၊ သင်္ကန်း၊ ကျောင်း၊ ဆေး ဟူသော ပစ္စည်းလေးပါးကို ဒါယကာ၊ ဒါယိကာမများ၏ သဒ္ဓါတရားဖြင့် လှူဒါန်းမှုအပေါ်တွင် မှီခိုရပ်တည်၍ သာသနာ့တာဝန်၊ ရဟန်းကိစ္စများကို ထမ်းဆောင်ရသော ဘဝဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် နေ့စဉ်နှင့်အမျှ ကျောင်းသင်္ခမ်းသို့ လာရောက်လှူဒါန်းသော လှူဖွယ်ဝတ္ထုပစ္စည်းများကို လက်ခံရရှိခြင်းသည် မလွဲမသွေ ကြုံတွေ့ရမည့် လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ လှူဒါန်းသူ ဒကာ၊ ဒကာမများအတွက် ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် စွန့်လွှတ်ခြင်း (စာဂ) နှင့် ကုသိုလ်တရားများကို ရရှိစေသော်လည်း၊ အလှူခံသော ရဟန်းတော်များအတွက်မူ ဤအချိန်သည် အလွန်သိမ်မွေ့ပြီး အမှတ်တမဲ့ဖြင့် ကိလေသာ ထောင်ချောက်ထဲသို့ ကျဆင်းသွားနိုင်သော အန္တရာယ်ရှိသည့် အချိန်လည်း ဖြစ်နေတတ်ပါသည်။

ထိုထောင်ချောက်မှာ အခြားမဟုတ်ပါ၊ လှူဖွယ်ပစ္စည်းကို လက်ခံရယူလိုက်ချိန်တွင် ပစ္စည်း၏ အရည်အသွေး၊ တန်ဖိုး၊ တံဆိပ်တို့ကို အလိုအလျောက် ချိန်ဆနေတတ်သော “အကဲဖြတ်စိတ် (Judging Mind)” နှင့် မိမိအလိုရှိနေသော ပစ္စည်း၊ သို့မဟုတ် အကောင်းစား ပစ္စည်းဖြစ်နေပါက ဖျတ်ကနဲ ပေါ်လာတတ်သည့် “သာယာမှု၊ မက်မောမှု (လောဘယှဉ်သော ဝိဉာဏ်)” ပင် ဖြစ်ပါသည်။ စိတ္တာနုပဿနာကို လက်တွေ့ ကျင့်ကြံအားထုတ်နေသော ရဟန်းတော်တစ်ပါး အနေဖြင့် ဤကဲ့သို့ လှူဖွယ်ပစ္စည်း လက်ခံရရှိချိန်ကို သာမန် လောကဝတ်ကိစ္စတစ်ခုအဖြစ် မလွှတ်ထားဘဲ၊ ထိုအချိန်လေးကိုပင် မိမိ၏ “ငါ” ဟူသော အတ္တစွဲကို ဖြိုခွင်းရန်နှင့် ဝိပဿနာဉာဏ် ရင့်သန်စေရန်အတွက် အလွန်ကောင်းမွန်သော လက်တွေ့ အလုပ်ခွင်ကြီးတစ်ခုအဖြစ် အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲရှုမှတ်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။

၁။ ပစ္စည်းမှသည် စိတ်ဆီသို့ ဉာဏ်ကို လှည့်ခြင်း (အကဲဖြတ်စိတ်ကို ဖမ်းယူခြင်း)

ဒါယကာ၊ ဒါယိကာမတို့က လှူဖွယ်ပစ္စည်း (ဥပမာ – သင်္ကန်း၊ နဝကမ္မ၊ ဆေးဝါး၊ အသုံးအဆောင်) ကို ဆက်ကပ်လိုက်သောအခါ၊ ပုထုဇဉ် သဘာဝအရ မျက်စိက ပစ္စည်းကို မြင်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် စိတ်သည် ထိုပစ္စည်း၏ အရည်အသွေးကို စတင် အကဲဖြတ်ပါတော့သည်။ “ဒီသင်္ကန်းက အရောင်လှတယ်၊ အသားကောင်းတယ်၊ ပိုးသားလေးပါလား”၊ “ဒီအသုံးအဆောင်က တန်ဖိုးကြီးတံဆိပ်ပဲ”၊ သို့မဟုတ် “ငါ အခု လိုချင်နေတဲ့ ပစ္စည်းလေး ကွက်တိပဲ” ဟု အတွေးများ လျင်မြန်စွာ ဝင်ရောက်လာပါသည်။ ထိုသို့ အကဲဖြတ်ပြီးသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ရင်ဘတ်အတွင်း၌ ထိုပစ္စည်းကို ပိုင်ဆိုင်ရသည့်အတွက် “သာယာကျေနပ်သွားသော စိတ် (လောဘ)” လေး ညင်သာစွာ ပေါ်လာပါသည်။

ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် စောင့်ကြည့်နေသော ရဟန်းသည် ထိုအချိန်တွင် လှူဖွယ်ပစ္စည်း၏ တန်ဖိုးနှင့် အရည်အသွေး (ပြင်ပအာရုံ) ဆီသို့ အပြည့်အဝ မျောပါမသွားဘဲ၊ မိမိသန္တာန်၌ လှုပ်ခတ်သွားသော ထို “အကဲဖြတ်နေသော စိတ်” နှင့် “သာယာနေသော စိတ်” ကို ချက်ချင်း နောက်သို့ပြန်လှည့်၍ ဉာဏ်ဖြင့် ဖမ်းယူလိုက်ရပါမည်။ “သြော်… ပစ္စည်းကို အကဲဖြတ်နေတဲ့ စိတ်လေး ပေါ်လာပါလား… ပစ္စည်းအပေါ်မှာ သာယာကျေနပ်တဲ့ လောဘစိတ်လေး ဝင်လာပါလား” ဟု မိမိစိတ်၏ လှုပ်ရှားမှုကို အရှိကို အရှိအတိုင်း ချက်ချင်း သိလိုက်ရပါမည်။ ဤသို့ အပြင်ဘက် ပစ္စည်းအာရုံမှနေ၍ အတွင်းစိတ်၏ လှုပ်ခတ်မှုဆီသို့ ဉာဏ်ကို လှည့်လိုက်ခြင်းသည် လောဘကို ဖြတ်တောက်မည့် စိတ္တာနုပဿနာ၏ အရေးအကြီးဆုံးသော ပထမခြေလှမ်းပင် ဖြစ်ပါသည်။

၂။ အကြောင်းအကျိုး သက်သက်ဖြစ်သော နာမ်ဓမ္မဖြစ်စဉ်ကို ဖောက်ထွင်းသိမြင်ခြင်း

မိမိသန္တာန်တွင် “သာယာကျေနပ်သောစိတ် (လောဘ)” ပေါ်လာသည်ကို မြင်သောအခါ၊ ထိုစိတ်ကြီးသည် အလိုလိုနေရင်း လွတ်လပ်စွာ ပေါ်လာခြင်း မဟုတ်ကြောင်းကို ဉာဏ်ဖြင့် ဆက်လက် ထိုးထွင်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရပါမည်။

ထိုသာယာမှု လောဘစိတ်များသည် တိကျလှသော “အကြောင်းတရားများ” ကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာရသည့် “အကျိုးတရား” သက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။

လှူဖွယ်ပစ္စည်း၏ အဆင်း၊ သဏ္ဌာန် (ရူပါရုံ – အကြောင်းတရား) နှင့် မိမိ၏ မျက်စိ (စက္ခုဒွါရ) တို့ တိုက်ခိုက်မိခြင်းကြောင့် မြင်သိစိတ် (စက္ခုဝိဉာဏ်) ဖြစ်ပေါ်လာပါသည်။

ထို့နောက် အတိတ်က မြင်ဖူး၊ သုံးဖူး၊ ကြားဖူးသော အကောင်းစား ပစ္စည်းများ၏ အရည်အသွေးများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကာ “ဤအရာသည် ကောင်းသည်” ဟု မှတ်သားဆုံးဖြတ်လိုက်သော မှတ်ဉာဏ် (သညာ – အကြောင်းတရား) လိုက်ပါလာပါသည်။

ထိုအာရုံအပေါ်တွင် သာမန် ပစ္စည်းလေးပါးမျှသာ ဖြစ်သည်ဟု မဆင်ခြင်ဘဲ၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှု အတ္တကို ရှေ့တန်းတင်ကာ မှားယွင်းစွာ နှလုံးသွင်းလိုက်မှု (အယောနိသော မနသိကာရ – အကြောင်းတရား) ပါဝင်လာပါသည်။

ဤအကြောင်းတရားများ ဆုံစည်းသွားသောကြောင့်သာလျှင်၊ ကျေနပ်သာယာသည့် “လောဘယှဉ်သော မနောဝိဉာဏ်” (အကျိုးတရား) လေး ဖျတ်ကနဲ ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

အကယ်၍ ထိုလှူဖွယ်ပစ္စည်းသည် မိမိ လုံးဝ အသုံးမလိုသော အရာ၊ သို့မဟုတ် အရည်အသွေး အလွန်ညံ့ဖျင်းသော အရာဖြစ်နေပါက ဤ “သာယာသည့် လောဘစိတ်” သည် ဖြစ်ပေါ်လာမည် မဟုတ်ဘဲ၊ “ဒါကြီး ဘာလုပ်ရမလဲ” ဟူသော “အလိုမကျသည့် ဒေါသစိတ်” သာ အစားထိုး ဝင်ရောက်လာမည် ဖြစ်ပါသည်။ ဤသည်ကို သေချာစွာ ဉာဏ်ဖြင့် ချိန်ထိုးကြည့်ပါက၊ ဤသာယာကျေနပ်မှု ဆိုသည်မှာ အမြဲတမ်း တည်ရှိနေသော ခိုင်မာသည့် အရာကြီးမဟုတ်ဘဲ၊ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်၍ ပေါ်လာပြီး၊ အာရုံပြောင်းသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ချုပ်ပျောက်သွားမည့်၊ အလွန်လျင်မြန်စွာ ဖြစ်ပျက်နေသည့် “နာမ်ဓမ္မ” အစဉ်တန်း သက်သက်သာ ဖြစ်သည်ဆိုသည်ကို တိကျစွာ မြင်တွေ့လာပါလိမ့်မည်။

၃။ ရဟန်းမဟုတ်၊ သတ္တဝါမဟုတ်၊ ငါမဟုတ် ဟူသော အမှန်တရားကို တည်ဆောက်ခြင်း

ဤသို့ အကြောင်းအကျိုး သက်သက်ဖြစ်ပျက်နေသော နာမ်ဓမ္မများကို ဉာဏ်ဖြင့် စူးစူးစိုက်စိုက် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ လေ့လာကြည့်လိုက်သောအခါ၊ ထိုလှူဖွယ်ပစ္စည်းများကို လက်ခံနေသော အချိန်အခိုက်အတန့်အတွင်း၌ “ငါ” သော်လည်းကောင်း၊ “သူ” သော်လည်းကောင်း၊ “ပိုင်ရှင်” သော်လည်းကောင်း လုံးဝ မရှိသည်ကို အလွန် ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ တွေ့ရှိလာရမည် ဖြစ်ပါသည်။

“ငါ ရပြီ၊ ဒီပစ္စည်းက ငါ့ဟာ ဖြစ်သွားပြီ၊ ငါ ကံကောင်းတယ်” ဟု ထင်မှတ်ထားသော်လည်း၊ တကယ်တမ်း ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးခွဲကြည့်သောအခါ ပစ္စည်းကို လှမ်းယူနေသော အရာမှာ စိတ်၏ စေခိုင်းမှုကြောင့် လှုပ်ရှားနေသော “ရုပ်တရား (လက်၊ ကိုယ်အမူအရာ)” သက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။ လှူဒါန်းနေသော ဒကာ၊ ဒကာမဆိုသည်မှာလည်း ရုပ်နှင့်နာမ် အစုအဝေး သက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ပြင် ပစ္စည်းကို ကြည့်၍ သာယာကျေနပ်နေသော အရာသည်လည်း “လောဘနှင့် ယှဉ်သော နာမ်တရား” သက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။

လူသားတို့ အစဉ်အဆက် သမုတ်ထားသော “အလှူခံပုဂ္ဂိုလ်၊ အလှူရှင်၊ ဆရာတော်၊ ငါ့ပစ္စည်း၊ ငါ” ဆိုသည့် အမည်နာမ ပညတ်ချက်များအားလုံးကို ဉာဏ်ဖြင့် ဖယ်ခွာကြည့်လိုက်သည့်အခါ၊ တကယ်တမ်း အရှိတရား (ပရမတ်) မှာ “ငါမဟုတ်၊ သူမဟုတ်၊ သတ္တဝါမဟုတ်သည့် နာမ်ဓမ္မလေးများနှင့် ရုပ်ဓမ္မလေးများက အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်ပြီး လျင်မြန်သော နှုန်းဖြင့် အစားထိုး တုံ့ပြန် ဖြစ်ပျက်နေသည့် ဖြစ်စဉ်ကြီး သက်သက် (Pure Process of Cause and Effect)” သာ ရှိနေသည်ကို မျက်ဝါးထင်ထင် မြင်တွေ့လာရမည် ဖြစ်ပါသည်။ ဤသို့ မြင်တွေ့လိုက်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် “ငါ့ပစ္စည်း၊ ငါရတာ” ဟူသော ဥပါဒါန်အစွဲနှင့် သာယာမက်မောမှု (ကိလေသာ) သည် ရေလောင်းချလိုက်သကဲ့သို့ ချက်ချင်း ကင်းစင်ငြိမ်းအေးသွားမည် ဖြစ်ပါသည်။

၄။ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ ကို မျက်မှောက်ပြုခြင်း

ထိုသို့ သတ္တဝါမဟုတ်၊ ကိုယ်မဟုတ်၊ ရဟန်းမဟုတ်သော နာမ်ဓမ္မ ဖြစ်စဉ်ကြီးသည် မိမိသဘောအလျောက် အကြောင်းအကျိုး သက်သက် ဖြစ်ပျက်နေသည်ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်လာသောအခါ၊ “အနတ္တ” ရဲ့ အနက်အဓိပ္ပာယ် အစစ်အမှန်ကို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်ဖြင့် ကောင်းစွာ သဘောပေါက်လာမည် ဖြစ်ပါသည်။

အကယ်၍ စိတ်သာ မိမိပိုင်ဆိုင်သော အရာ၊ မိမိ အစိုးရသော အရာ (အတ္တ) ဖြစ်မည်ဆိုပါက “ကောင်းတဲ့ပစ္စည်းတွေ ရလည်း လုံးဝ မသာယာစေနဲ့” ဟု ကြိုတင် စေခိုင်းထား၍ ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် လက်တွေ့တွင် စိတ်သည် မိမိစကားကို နားမထောင်ဘဲ၊ အမြင်အာရုံနှင့် တိုက်မိသည်နှင့် လောဘစိတ်က လွတ်လပ်စွာ အလိုအလျောက် ပေါ်လာပါသည်။ ဤသည်မှာ စိတ်သည် အစိုးမရသော သဘော၊ ပိုင်ရှင်မရှိသော သဘော (အနတ္တသဘော) ဖြစ်ကြောင်းကို အထင်ရှားဆုံး သက်သေပြနေခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။

ထို့အတူ၊ လက်ခံရရှိလိုက်သော လှူဖွယ်ပစ္စည်း (ဥပမာ- သင်္ကန်း၊ ဖုန်း၊ အသုံးအဆောင်) များသည်လည်း အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ဟောင်းနွမ်း၊ ဆွေးမြေ့၊ ပျက်စီးသွားမည့် ဖောက်ပြန်တတ်သော ရုပ်တရားများသာ ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းတို့ကို “ဘယ်တော့မှ မဟောင်းစေနဲ့၊ မပျက်စီးစေနဲ့” ဟု မိမိက သွားရောက် ချုပ်ကိုင်၍ မရသော အနတ္တသဘောတရားများသာ ဖြစ်ပါသည်။ ဤဖြစ်စဉ် တစ်ခုလုံးတွင် မိမိက အစိုးရခြင်း၊ မိမိက အမြဲတမ်း ပိုင်ဆိုင်ထားနိုင်ခြင်း ဘာတစ်ခုမှ မရှိသည်ကို ဉာဏ်ဖြင့် ဖောက်ထွင်းသိမြင်လာပြီး၊ “သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ” (ရုပ်နာမ် စိတ် စေတသိက် အပါအဝင် ခပ်သိမ်းသော တရားတို့သည် အနတ္တသာတည်း၊ ငါပိုင် ငါဆိုင် ငါအစိုးရသော တရား လုံးဝ မဟုတ်ပါတကား) ဟူသော အမြင်မှန် (သမ္မာဒိဋ္ဌိ) အစစ်အမှန်ကို အလှူခံနေရင်းပင် မျက်မှောက်ပြုလာနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။

၅။ အနတ္တအပေါ် လွဲမှားသော အမြင် (အဆိုးမြင်ဝါဒ) ကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း

ဤနေရာတွင် အထူးသတိပြုရန် လိုအပ်သော၊ အလွန်အရေးကြီးသော အချက်တစ်ချက်ကို အလေးအနက်ထား၍ ရှင်းလင်းလိုပါသည်။ “အနတ္တ” ဆိုသည်ကို “လက်ခံနေတာလည်း ငါမဟုတ်ဘူး၊ ပစ္စည်းကလည်း အစိုးမရဘူး၊ လောဘကလည်း သူ့အကြောင်းနဲ့သူ ဖြစ်တာပဲဆိုတော့၊ ပစ္စည်းတွေကို တန်ဖိုးမထားတော့ဘူး၊ အလဟဿ ပစ်ထားလိုက်မယ်၊ လှူတဲ့သူတွေကိုလည်း ကျေးဇူးတင်စရာ မလိုဘူး” ဟူသော တာဝန်မဲ့သည့်၊ ကျေးဇူးကန်းသည့် အဆိုးမြင်ဝါဒ (Nihilism / Fatalism) မျိုးနှင့် လုံးဝ (လုံးဝ) မရောထွေးမိစေရန် အထူး လိုအပ်လှပါသည်။

သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာကို အမှန်တကယ် သိမြင်သော အရိယာသူတော်စင်သည် လှူဖွယ်ပစ္စည်းများကို စည်းကမ်းမဲ့စွာ သုံးစွဲမည် လုံးဝ မဟုတ်ပါ။ အနတ္တကို သိခြင်းသည် ပစ္စည်းကို ဖျက်ဆီးခြင်း၊ ဒါယကာများအပေါ် တာဝန်မဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ အလှူခံရာတွင် “ငါ ပိုင်ဆိုင်ပြီ” ဟူသော “အတ္တ” နှင့် “သာယာမက်မောခြင်း လောဘ” ကိုသာ ဖယ်ရှားလိုက်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

လောဘနှင့် အတ္တကို ဖယ်ရှားလိုက်သောအခါ၊ ထိုနေရာတွင် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့သော “ပစ္စဝေက္ခဏာ (ဆင်ခြင်ခြင်း) ဉာဏ်ပညာ” နှင့် “မေတ္တာတရား” တို့က ဝင်ရောက် နေရာယူလာပါသည်။ လှူဖွယ်ပစ္စည်းကို လက်ခံပြီးနောက်၊ ဤပစ္စည်းများသည် သာယာဝင့်ကြွားရန် မဟုတ်ဘဲ၊ ရဟန်းတရားကို အားထုတ်နိုင်ရန်၊ သာသနာပြုနိုင်ရန်အတွက် ရုပ်ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် သက်သက်သာ ဖြစ်သည်ဟု ပညာဖြင့် ဆင်ခြင်သုံးစွဲရပါမည်။ ထို့ပြင် လှူဒါန်းသော ဒကာ၊ ဒကာမများအပေါ် “ငါ့ကို လှူလို့” ဟူသော အတ္တဖြင့် မဟုတ်ဘဲ၊ သူတို့၏ သံသရာအတွက် အကျိုးများစေရန် မေတ္တာပို့သပေးခြင်း၊ တရားဓမ္မ ပြန်လည်ဟောကြားပေးခြင်း ဟူသော “အကြောင်းတရားကောင်း” များကို ပညာရှိရှိ ဖန်တီးတည်ဆောက်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ အနတ္တကို မြင်ခြင်းသည် လုပ်ရပ်ကို ရပ်တန့်ပစ်ခြင်း မဟုတ်၊ လုပ်ရပ်၏ နောက်ကွယ်မှ “လောဘနှင့် မာန” ကို ဖယ်ရှားပြီး “ပညာ၊ မေတ္တာ၊ ဆင်ခြင်တုံတရား” ဖြင့် အစားထိုး မောင်းနှင်ခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။

၆။ အဓိပတိတရားလေးပါးဖြင့် အနတ္တလမ်းမှန်ကို လက်တွေ့ တည်ဆောက်ခြင်း

လှူဖွယ်ပစ္စည်းများ လက်ခံရရှိချိန်တွင် လောဘ၊ သာယာမှုနှင့် အကဲဖြတ်စိတ်များ အလွယ်တကူ ဝင်ရောက် ခြယ်လှယ်မသွားစေရန်နှင့်၊ မိမိ၏ ဉာဏ်ကို မလွတ်တမ်း ထိန်းကျောင်းနိုင်ရန်အတွက် “အဓိပတိတရားလေးပါး နှင့်ပြည့်စုံလျှင် မိမိလိုတာ ပြည့်သည်” ဟူသော မူဝါဒကို နေ့စဉ် အလှူခံရာတွင် အစဉ်အမြဲ လက်ကိုင်ထားရမည် ဖြစ်ပါသည်။

ဆန္ဒာဓိပတိ (ပြင်းပြသော ဆန္ဒ) ៖ လှူဖွယ်ပစ္စည်းကို ယူရန် လက်လှမ်းလိုက်သည်နှင့် “ဤပစ္စည်း၏ အဆင်း၊ အရည်အသွေးအပေါ် သာယာမက်မောခြင်းကို ငါ ခွင့်မပြု။ ဤပစ္စည်းအပေါ် တွယ်တာပါက သံသရာ၌ ဆက်လက် ကျင်လည်ရဦးမည်။ ထို့ကြောင့် လက်ခံနေစဉ် ပေါ်လာသမျှသော အကဲဖြတ်စိတ်၊ လောဘစိတ်ကို ဖြတ်တောက်ပြီး၊ ဤအချိန်လေးကို စိတ္တာနုပဿနာ အလုပ်ခွင်အဖြစ် ပြောင်းလဲကာ အရိယာလမ်းသို့ အရောက်သွားမည်” ဟူသော တိကျခိုင်မာသည့်၊ သံသရာမှ လွတ်မြောက်လိုသော ပြင်းပြသည့် ဆန္ဒကို မွေးမြူရပါမည်။

ဝီရိယာဓိပတိ (မဆုတ်မနစ်သော ဝီရိယ) ៖ ပစ္စည်းကို စတင်မြင်သည်မှစ၍၊ လက်ဖြင့် ကိုင်တွယ်ယူငင်ပြီး၊ သိုမှီးသိမ်းဆည်းသည့် အချိန်တစ်လျှောက်လုံး၊ အတွင်းစိတ်ထဲတွင် ပေါ်လာသမျှသော သာယာမှု၊ မက်မောမှု၊ တွက်ချက်မှု ဝိဉာဏ်များကို တစ်ချက်မျှ မလွတ်သွားစေရန်၊ သတိတရားကို အမြဲတမ်း တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ကပ်ထားကာ အားထုတ်သော ဝီရိယကို အဓိပတိအဖြစ် တင်ထားရပါမည်။

စိတ္တာဓိပတိ (စူးစိုက်သော စိတ်) ៖ အာရုံသည် လှူဖွယ်ပစ္စည်း၏ တန်ဖိုးကြီးမားမှု၊ လှပမှု၊ တံဆိပ်အမျိုးအစားများဆီသို့ အပြည့်အဝ မျောပါမသွားစေဘဲ၊ ထိုပြင်ပအာရုံများကို အကြောင်းပြု၍ ဖောက်ပြန်ပြောင်းလဲလာသော မိမိစိတ်၏ လှုပ်ရှားမှု၊ အကဲဖြတ်မှု၊ သာယာသွားမှုပေါ်၌သာ စိတ်ကို စူးစိုက်လေ့လာရပါမည်။

ဝီမံသာဓိပတိ (ထိုးထွင်းသိမြင်သော ဉာဏ်ပညာ) ៖ ပေါ်လာသမျှသော သာယာသည့် ဝိဉာဏ်၊ အကဲဖြတ်သည့် ဝိဉာဏ်တို့သည် “ငါမဟုတ်၊ ရဟန်းမဟုတ်၊ အကြောင်းအကျိုး ဖြစ်ပျက်နေသော နာမ်ဓမ္မသက်သက်သာတည်း၊ လက်ခံရရှိသော ပစ္စည်းသည်လည်း ဖောက်ပြန်ပျက်စီးမည့် ရုပ်ဓမ္မသက်သက်သာတည်း၊ အားလုံးသည် သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ သဘောတရားများသာတည်း” ဟု အလှူခံနေစဉ် အခိုက်အတန့်တိုင်း၌ အဖန်တလဲလဲ ပိုင်းခြားသိမြင်သော ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်းလေ့လာရပါမည်။

နိဂုံး

အချုပ်အားဖြင့် ပြန်လည် သုံးသပ်ရသော်၊ ရဟန်းတော်များအတွက် လှူဖွယ်ဝတ္ထုပစ္စည်းများကို လက်ခံရရှိခြင်း ဆိုသည်မှာ သာသနာ့တာဝန် ထမ်းဆောင်ရန်အတွက် ရုပ်ခန္ဓာကို ထောက်ပံ့ပေးသော မလွဲမသွေ ကြုံတွေ့ရမည့် လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု ဖြစ်သကဲ့သို့၊ အမှတ်တမဲ့ နေပါက လောဘ (ကိလေသာ) အလွယ်တကူ ဝင်ရောက် ခြယ်လှယ်သွားနိုင်သော အန္တရာယ်ရှိသည့် အချိန်လည်း ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် ဝိပဿနာအလုပ်ကို တကယ်တမ်း စိုက်လိုက်မတ်တတ် လုပ်ဆောင်နေသော ရဟန်းတော်များအတွက်မူ ဤအချိန်သည် မိမိ၏ သန္တာန်၌ ကိန်းအောင်းနေသော “ငါရသည်၊ ငါ့ပစ္စည်း” ဟူသော အတ္တဒိဋ္ဌိကို ခွာချရန်နှင့် လောဘကို ဉာဏ်ဖြင့် အနိုင်ယူရန် အလွန်ကောင်းမွန်သော လက်တွေ့ အလုပ်ခွင်ကြီး တစ်ခု ဖြစ်လာပါသည်။

ပစ္စည်း၏ တန်ဖိုးအာရုံနောက်သို့ လိုက်မနေဘဲ၊ ထိုအာရုံကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော “အကဲဖြတ်စိတ်၊ သာယာတပ်မက်စိတ် (ဝိဉာဏ်)” ကိုသာ ဉာဏ်ဖြင့် ချက်ချင်း ဖမ်းယူစောင့်ကြည့်ရပါမည်။ ထိုသို့ စောင့်ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ထိုစိတ်များသည် အလိုအလျောက် ဖြစ်နေခြင်းမဟုတ်ဘဲ အကြောင်းအကျိုး သက်သက်ဖြစ်သော နာမ်ဓမ္မများသာ ဖြစ်ကြောင်းကို တွေ့မြင်လာပါမည်။ ထိုနာမ်ဓမ္မတစ်ခုချင်းစီကို ဆန်းစစ်လိုက်သောအခါ ငါမဟုတ်၊ ပိုင်ရှင်မဟုတ်၊ သတ္တဝါမဟုတ်ဘဲ ယာယီဖြစ်ပျက်နေသော သဘောတရားများသာ ဖြစ်ကြောင်း ရှင်းလင်းစွာ သိမြင်လာပြီး “သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ” ဟူသော အမှန်တရားကို လှူဖွယ်ပစ္စည်းများကို လက်ခံနေရင်းပင် မျက်မှောက်ပြုလာနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။

ယင်းသို့ အနတ္တကို မြင်သော်လည်း ကျေးဇူးကန်းသည့် အဆိုးမြင်ဝါဒ (Nihilism) သို့ မရောက်စေဘဲ၊ အဓိပတိတရားလေးပါးကို အပြည့်အဝ အသုံးချ၍ ပညာ၊ ဆင်ခြင်မှု (ပစ္စဝေက္ခဏာ) ရှေ့ဆောင်ကာ ပစ္စည်းများကို သာသနာအတွက် မှန်ကန်စွာ အသုံးချရင်း၊ မိမိကိုယ်တိုင်လည်း အရိယာမဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်ဆီသို့ ရောက်ရှိရန် မှန်ကန်သော အကြောင်းတရားများကို ပညာရှိရှိ ဆက်လက် ဖန်တီးတည်ဆောက်သွားရမည် ဖြစ်ပါသည်။

ဤကဲ့သို့ နေ့စဉ် ကြုံတွေ့နေရသော အလှူခံခြင်း ကိစ္စရပ်များကိုပင် ဝိပဿနာဉာဏ်ရင့်သန်ရေးအတွက် အသုံးချတတ်မည် ဆိုပါက၊ ကျနော်တို့ အထူး မျှော်မှန်းထားသည့် “တကယ့် လူ၊ ရဟန်း အရိယာ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေး” ဆိုသည့် မွန်မြတ်လှသော သာသနာ့ပန်းတိုင်ကြီးဆီသို့ လျင်မြန်စွာ မလွဲမသွေ ဆိုက်ရောက်နိုင်မည် ဖြစ်ပါကြောင်း အလေးအနက် တိုက်တွန်း ရေးသားအပ်ပါသည်။ လာဘ်လာဘ၏ ကျေးကျွန်အဖြစ်မှ လွတ်မြောက်ပြီး သတိပညာဖြင့် လက်ခံသုံးစွဲတတ်သော ရဟန်းသည်သာလျှင် စစ်မှန်သော လွတ်လပ်မှုကို ရရှိသူ ဖြစ်ပါသတည်း။