ရဟန်းတော်များ၏ နေ့စဉ်ဘဝ ကျင့်စဉ်များတွင် မွန်းလွဲပိုင်းမှစ၍ နောက်တစ်နေ့ အရုဏ်မတက်မီအထိ အစာအာဟာရ ဘုဉ်းပေးခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ရသော “ဝိကာလဘောဇန” သိက္ခာပုဒ်သည် အလွန်အရေးပါသော ကျင့်ဝတ်တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ဤသို့ ညစာရှောင်ကြဉ်ခြင်းသည် ခန္ဓာကိုယ်ကို ပေါ့ပါးစေပြီး ညပိုင်း တရားဘာဝနာ အားထုတ်ရာတွင် ထိနမိဒ္ဓ (ငိုက်မျဉ်းခြင်း) ကို နည်းပါးစေရန် အထူး ရည်ရွယ်ပါသည်။ သို့သော်လည်း တစ်နေ့တာလုံး စာပေကျမ်းဂန်များ သင်ကြားပို့ချခြင်း၊ တရားအားထုတ်ခြင်း၊ ကျောင်းဝေယျာဝစ္စများ ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ကြောင့် ညနေစောင်းနှင့် ညပိုင်းအချိန်များသို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ ရုပ်ခန္ဓာကိုယ်ကြီးသည် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်လာပြီး အင်အားဆုတ်ယုတ်လာတတ်ပါသည်။

ဤအချိန်မျိုးတွင် မြတ်စွာဘုရားရှင်က ရဟန်းတော်များ ကျန်းမာရေးအတွက် ရည်ရွယ်၍ သင့်လျော်သော ဖျော်ရည်များ၊ အချိုရည်များ (ယာဝကာလိက၊ ယာမကာလိက၊ သတ္တာဟကာလိက၊ ယာဝဇီဝိက စသည့် ကာလိကစည်းကမ်းများနှင့်အညီ) သုံးဆောင်ရန် ခွင့်ပြုထားပါသည်။ သို့ရာတွင် ဤကဲ့သို့ ခွင့်ပြုထားသော အချိုရည်၊ ဖျော်ရည်များကို သုံးဆောင်ရာ၌ အလွန်သိမ်မွေ့သော ကိလေသာ ထောင်ချောက်တစ်ခု ရှိနေပါသည်။ ယင်းမှာ ရုပ်၏ လိုအပ်ချက်သက်သက်ထက် ကျော်လွန်၍၊ အရသာကို သာယာမက်မောသော “လောဘ (တပ်မက်စိတ်)” က နောက်ကွယ်မှ အသာအယာ ဝင်ရောက် ခြယ်လှယ်သွားတတ်ခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။

စိတ္တာနုပဿနာကို လက်တွေ့ ကျင့်ကြံအားထုတ်နေသော ရဟန်းတော်တစ်ပါး အနေဖြင့် ညနေပိုင်း အချိုရည်သောက်သုံးသည့် ကိစ္စရပ်လေးကို သာမန် ဓလေ့တစ်ခုအဖြစ် မလွှတ်ထားဘဲ၊ မိမိသန္တာန်၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော “တပ်မက်စိတ် (လောဘယှဉ်သော ဝိဉာဏ်)” ကို ဉာဏ်ဖြင့် ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုကာ၊ ဝိပဿနာဉာဏ် ရင့်သန်စေရန်အတွက် အလွန်ကောင်းမွန်သော လက်တွေ့ အလုပ်ခွင်ကြီးတစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲပစ်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ ထိုသို့ ပြောင်းလဲနိုင်ရန် အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်ဆင့် လေ့လာရှုမှတ်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။

၁။ ရုပ်၏ ပင်ပန်းမှုနှင့် စိတ်၏ တပ်မက်မှုကို ခွဲခြားဖမ်းယူခြင်း

ညနေစောင်းလာ၍ အင်အားကုန်ခန်းလာသောအခါ ရင်ဘတ်ထဲ၊ လည်ချောင်းထဲတွင် ခြောက်ကပ်ကပ် ဖြစ်လာပြီး “တစ်ခုခု သောက်ချင်လိုက်တာ၊ အချိုရည်လေး ဖျော်သောက်ရရင် ကောင်းမယ်” ဟူသော အတွေးများ စတင် ဝင်ရောက်လာပါသည်။ ထိုအခါ မိမိသောက်ဖူးသော ဖျော်ရည်၏ အရောင်အသွေး၊ အေးမြမှုနှင့် ချိုမြိန်သော အရသာတို့ကို စိတ်က ကြိုတင် ပုံဖော်လာပါသည်။

ဤနေရာတွင် ရဟန်းတော်သည် ချက်ချင်း ထ၍ ဖျော်ရည်ဖျော်ခြင်း၊ ကပ္ပိယကို ခိုင်းခြင်းများ မလုပ်သေးဘဲ၊ မိမိ၏ ခန္ဓာနှင့် စိတ် အခြေအနေကို ဦးစွာ သတိကပ်၍ ကြည့်ရပါမည်။ ခန္ဓာကိုယ်က အင်အားဆုတ်ယုတ်၍ ရေဓာတ်၊ သကြားဓာတ် လိုအပ်နေခြင်းသည် “ရုပ်” ၏ ဖောက်ပြန်မှု (ရုပ်ဓမ္မ) သက်သက် ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် ထိုရုပ်၏ လိုအပ်ချက်ကို အခွင့်ကောင်းယူ၍ “အရသာကို ခံစားချင်နေသော၊ တပ်မက်နေသော” အရာမှာ “လောဘ” ဟူသော နာမ်တရား ဖြစ်ပါသည်။ ရုပ်၏ လိုအပ်ချက်ကို ဖြည့်ဆည်းရန် သောက်ခြင်းသည် အပြစ်မရှိသော်လည်း၊ လောဘဖြင့် သောက်ခြင်းသည် သံသရာလည်ကြောင်း ဖြစ်ပါသည်။

ထို့ကြောင့် ဖျော်ရည်ကို မသောက်မီ၊ သောက်ရန် ပြင်ဆင်နေစဉ်၊ သောက်နေဆဲ အချိန်များတွင် “သြော်… အချိုအရသာကို လိုလားတပ်မက်နေတဲ့ လောဘယှဉ်တဲ့ သိစိတ် (ဝိဉာဏ်) လေး ပေါ်လာပါလား” ဟု မိမိစိတ်၏ လှုပ်ရှားမှုကို အရှိကို အရှိအတိုင်း ချက်ချင်း ဉာဏ်ဖြင့် ဖမ်းယူလိုက်ရပါမည်။ ဤသည်မှာ ဖျော်ရည်ခွက်ကို ကိုင်ထားရင်း စိတ္တာနုပဿနာ ရှုမှတ်ခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။

၂။ အကြောင်းအကျိုး သက်သက်ဖြစ်သော နာမ်ဓမ္မဖြစ်စဉ်ကို ဖောက်ထွင်းသိမြင်ခြင်း

မိမိသန္တာန်တွင် “အချိုရည်ကို တပ်မက်သော လောဘစိတ်” ပေါ်လာသည်ကို မြင်သောအခါ၊ ထိုစိတ်ကြီးသည် မိမိရင်ထဲတွင် အမြဲတမ်း ကိန်းအောင်းနေသော အရာမဟုတ်ကြောင်းကို ဉာဏ်ဖြင့် ဆက်လက် ထိုးထွင်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရပါမည်။

ထိုတပ်မက်စိတ်များသည် အလိုလိုနေရင်း ပေါ်လာခြင်း မဟုတ်ပါ။ တိကျလှသော “အကြောင်းတရားများ” ကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာရသည့် “အကျိုးတရား” သက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။

ခန္ဓာကိုယ်မှ အင်အားများ ကုန်ခန်းလာခြင်း (ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြောင်းတရား)၊

ညနေပိုင်းတွင် ဖျော်ရည်သောက်လေ့ရှိသော အလေ့အကျင့်နှင့်၊ ချိုမြိန်သော အရသာကို အတိတ်က ခံစားဖူးပြီး ကောင်းသည်ဟု မှတ်သားထားသော မှတ်ဉာဏ် (သညာ – အကြောင်းတရား)၊

ဖျော်ရည်ခွက်ကို မြင်လိုက်ရခြင်း (ရူပါရုံ – အကြောင်းတရား)၊

လျှာပေါ်သို့ ဖျော်ရည်ကျရောက်သွား၍ အရသာနှင့် လျှာ တိုက်ခိုက်မိခြင်း (ရသာရုံနှင့် ဇိဝှါဒွါရ တိုက်မိခြင်း – အကြောင်းတရား) တို့ ဆုံစည်းသွားသောကြောင့်သာလျှင်၊ သာယာကျေနပ်သည့်၊ ထပ်မံ၍ သောက်လိုသည့် “လောဘယှဉ်သော ဝိဉာဏ်” (အကျိုးတရား) လေး ဖျတ်ကနဲ ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

အကယ်၍ ခန္ဓာကိုယ်က အင်အားပြည့်ဝနေလျှင်သော်လည်းကောင်း၊ ထိုဖျော်ရည်သည် ပုပ်ဟော်သော အနံ့ထွက်နေလျှင်သော်လည်းကောင်း၊ မိမိသည် တရားအာရုံ၌ အလွန်အမင်း နစ်မွန်းနေလျှင်သော်လည်းကောင်း ဤတပ်မက်စိတ်သည် ဖြစ်ပေါ်လာစရာ အကြောင်း လုံးဝ မရှိပါ။ ထို့ကြောင့် ဤတပ်မက်မှု (လောဘ) ဆိုသည်မှာ ခိုင်မာသော အရာဝတ္ထုကြီး တစ်ခုမဟုတ်ဘဲ၊ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်၍ ပေါ်လာပြီး၊ အကြောင်းကင်းသည်နှင့် (ဖျော်ရည်သောက်ပြီးသွားသည်နှင့်) တစ်ပြိုင်နက် ချုပ်ပျောက်သွားမည့်၊ အလွန်လျင်မြန်စွာ ဖြစ်ပျက်နေသည့် “နာမ်ဓမ္မ” အစဉ်တန်း သက်သက်သာ ဖြစ်သည်ဆိုသည်ကို တိကျစွာ မြင်တွေ့လာပါလိမ့်မည်။

၃။ ရဟန်းမဟုတ်၊ သတ္တဝါမဟုတ်၊ ငါမဟုတ် ဟူသော အမှန်တရားကို တည်ဆောက်ခြင်း

ဤသို့ အကြောင်းအကျိုး သက်သက်ဖြစ်ပျက်နေသော နာမ်ဓမ္မများကို ဉာဏ်ဖြင့် စူးစူးစိုက်စိုက် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ လေ့လာကြည့်လိုက်သောအခါ၊ ညနေပိုင်း ဖျော်ရည်သောက်သုံးနေသော အချိန်အခိုက်အတန့်အတွင်း၌ “ငါ” သော်လည်းကောင်း၊ “ရဟန်း” သော်လည်းကောင်း လုံးဝ မရှိသည်ကို အလွန် ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ တွေ့ရှိလာရမည် ဖြစ်ပါသည်။

“ငါ ဆာနေတယ်၊ ငါ သောက်ချင်တယ်၊ ငါ သောက်နေတယ်၊ သောက်လိုက်ရလို့ ငါ အားရှိသွားပြီ” ဟု ထင်မှတ်ထားသော်လည်း၊ တကယ်တမ်း ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးခွဲကြည့်သောအခါ ဆာလောင်နေသောအရာမှာ ဖောက်ပြန်တတ်သော “ရုပ်တရား (ဓာတ်ကြီးလေးပါး၏ အားနည်းမှု)” သက်သက်သာ ဖြစ်ပြီး ထိုအထဲတွင် “ငါ” လုံးဝ မရှိပါ။ သောက်ချင်နေသော အရာမှာလည်း “လောဘနှင့် ယှဉ်သော နာမ်တရား” သက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။ သောက်နေစဉ် အရသာကို သိနေသောအရာမှာလည်း “ဇိဝှါဝိဉာဏ် (လျှာ၌ ဖြစ်သော သိစိတ်)” သာ ဖြစ်ပါသည်။

လူသားတို့ အစဉ်အဆက် သမုတ်ထားသော “ဆာလောင်နေသော ရဟန်း၊ အရသာခံနေသော ပုဂ္ဂိုလ်၊ ငါ” ဆိုသည့် အမည်နာမ ပညတ်ချက်များအားလုံးကို ဉာဏ်ဖြင့် ဖယ်ခွာကြည့်လိုက်သည့်အခါ၊ တကယ်တမ်း အရှိတရား (ပရမတ်) မှာ “ငါမဟုတ်၊ ရဟန်းမဟုတ်၊ သတ္တဝါမဟုတ်သည့် နာမ်ဓမ္မလေးများနှင့် ရုပ်ဓမ္မလေးများက အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်ပြီး အလွန်လျင်မြန်သော နှုန်းဖြင့် အစားထိုး ဖြစ်ပျက်နေသည့် ဖြစ်စဉ်ကြီး သက်သက် (Pure Process of Cause and Effect)” သာ ရှိနေသည်ကို မျက်ဝါးထင်ထင် မြင်တွေ့လာရမည် ဖြစ်ပါသည်။ ဤသို့ မြင်တွေ့လိုက်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် “ဒီဖျော်ရည်က သိပ်ကောင်းတာပဲ၊ နေ့တိုင်း သောက်ရရင် ကောင်းမယ်” ဟူသော ဥပါဒါန်အစွဲနှင့် တပ်မက်မှု (ကိလေသာ) သည် ချက်ချင်း ကင်းစင်သွားမည် ဖြစ်ပါသည်။

၄။ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ ကို မျက်မှောက်ပြုခြင်း

ထိုသို့ သတ္တဝါမဟုတ်၊ ကိုယ်မဟုတ်၊ ရဟန်းမဟုတ်သော နာမ်ဓမ္မ ဖြစ်စဉ်ကြီးသည် မိမိသဘောအလျောက် အကြောင်းအကျိုး သက်သက် ဖြစ်ပျက်နေသည်ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်လာသောအခါ၊ “အနတ္တ” ရဲ့ အနက်အဓိပ္ပာယ် အစစ်အမှန်ကို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်ဖြင့် ကောင်းစွာ သဘောပေါက်လာမည် ဖြစ်ပါသည်။

အကယ်၍ ရုပ်ခန္ဓာကြီးသည် မိမိပိုင်ဆိုင်သော အရာ (အတ္တ) ဖြစ်မည်ဆိုပါက “တစ်နေကုန် အလုပ်လုပ်လည်း မပင်ပန်းစေနဲ့၊ အင်အား မဆုတ်ယုတ်စေနဲ့” ဟု တားဆီးထား၍ ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် ရုပ်သည် အချိန်နှင့်အမျှ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးနေသဖြင့် ညနေပိုင်းတွင် မလွဲမသွေ အားနည်းလာရပါသည်။ ထို့အတူပင် ဖျော်ရည်ကို သောက်လိုက်သောအခါ အရသာရှိသည်ဟု ခံစားရသော သာယာစိတ်သည်လည်း၊ အရသာပေါ်လာသည့် အခိုက်အတန့်လေးသာ ဖြစ်ပြီး၊ မျိုချလိုက်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ထိုအရသာရော ထိုသိစိတ်ပါ ချက်ချင်း ချုပ်ပျောက်သွားပါသည်။ အာရုံခံစားမှုတိုင်းသည် လျင်မြန်စွာ လွင့်စင်ပျောက်ကွယ်သွားသော သဘောများသာ ဖြစ်ပါသည်။ ဤဖြစ်စဉ် တစ်ခုလုံးတွင် မိမိက အစိုးရခြင်း၊ မိမိက အမြဲတမ်း သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ခြင်း ဘာတစ်ခုမှ မရှိသည်ကို ဉာဏ်ဖြင့် ဖောက်ထွင်းသိမြင်လာပြီး၊ “သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ” (ရုပ်နာမ် စိတ် စေတသိက် အပါအဝင် ခပ်သိမ်းသော တရားတို့သည် အနတ္တသာတည်း၊ ငါပိုင် ငါဆိုင် ငါအစိုးရသော တရား လုံးဝ မဟုတ်ပါတကား) ဟူသော အမြင်မှန် (သမ္မာဒိဋ္ဌိ) အစစ်အမှန်ကို ဖျော်ရည်သောက်သုံးနေရင်းပင် မျက်မှောက်ပြုလာနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။

၅။ အနတ္တအပေါ် လွဲမှားသော အမြင် (အဆိုးမြင်ဝါဒ) ကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း

ဤနေရာတွင် အထူးသတိပြုရန် လိုအပ်သော၊ အလွန်အရေးကြီးသော အချက်တစ်ချက်ကို အလေးအနက်ထား၍ ရှင်းလင်းလိုပါသည်။ “အနတ္တ” ဆိုသည်ကို “ဆာလောင်နေတာလည်း ငါမဟုတ်ဘူး၊ ရုပ်ကြီးပျက်စီးသွားလည်း ငါမဟုတ်ဘူးဆိုတော့၊ ဖျော်ရည်လည်း မသောက်တော့ဘူး၊ ပင်ပန်းချင်ရာ ပင်ပန်းပါစေ လွှတ်ထားလိုက်တော့မယ်” ဟူသော မိမိကိုယ်ကို ညှဉ်းပန်းသည့် အစွန်း (အတ္တကိလမထာနုယောဂ) သို့မဟုတ် “အစိုးမရတဲ့ သဘောတွေပဲလေ၊ တပ်မက်စိတ်လည်း သူ့အကြောင်းနဲ့သူ ဖြစ်တာပဲဆိုပြီး ဖျော်ရည်ကို အတိုင်းအဆမသိ လောဘတကြီး သောက်ချင်သလို သောက်မယ်” ဟူသော ကာမဂုဏ်ခံစားသည့် အစွန်း (ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂ) သို့ လုံးဝ (လုံးဝ) မရောက်သွားစေရန် အထူး လိုအပ်လှပါသည်။

သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာကို အမှန်တကယ် သိမြင်သော အရိယာသူတော်စင်သည် ခန္ဓာကိုယ်ကို ပစ်ထားမည် လုံးဝ မဟုတ်ပါ။ အနတ္တကို သိခြင်းသည် ခန္ဓာကို ဖျက်ဆီးခြင်း၊ တာဝန်မဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သောက်သုံးရာတွင် “ငါ သောက်ချင်လို့ သောက်တယ်” ဟူသော “လောဘနှင့် အတ္တ” ကို ဖယ်ရှားလိုက်ခြင်းသာ ဖြစ်ပါသည်။ လောဘကို ဖယ်ရှားလိုက်သောအခါ ထိုနေရာတွင် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့သော “ပစ္စဝေက္ခဏာ (ဆင်ခြင်ခြင်း) ဉာဏ်ပညာ” က ဝင်ရောက် နေရာယူလာပါသည်။

ဖျော်ရည်သောက်ရာတွင် အရသာအတွက်၊ ဝဖြိုးလှပရန်အတွက် မဟုတ်ဘဲ၊ “ဤရုပ်ခန္ဓာကိုယ်ကြီး တရားကျင့်ရန်၊ သာသနာပြုရန်အတွက် အင်အားရှိစေရန် ဆေးဝါးအဖြစ် သုံးဆောင်ပါသည်” ဟူသော အသိဖြင့်၊ သံသရာအတွက် အကျိုးရှိမည့် “အကြောင်းတရားကောင်း” များကို ပညာရှိရှိ ဖန်တီးတည်ဆောက်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ အနတ္တကို မြင်ခြင်းသည် လုပ်ရပ်ကို ရပ်တန့်ပစ်ခြင်း မဟုတ်၊ လုပ်ရပ်၏ နောက်ကွယ်မှ “လောဘနှင့် အတ္တ” ကို ဖယ်ရှားပြီး “ပညာ၊ သတိ၊ အကြောင်းအကျိုးကို သိမြင်မှု” ဖြင့် အစားထိုး မောင်းနှင်ခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။

၆။ အဓိပတိတရားလေးပါးဖြင့် အနတ္တလမ်းမှန်ကို လက်တွေ့ တည်ဆောက်ခြင်း

ညနေပိုင်း အချိုရည် သုံးဆောင်ချိန်တွင် အရသာအပေါ် သာယာသော လောဘများ အလွယ်တကူ ဝင်ရောက်မလာစေရန်နှင့်၊ မိမိ၏ ဉာဏ်ကို မလွတ်တမ်း ထိန်းကျောင်းနိုင်ရန်အတွက် “အဓိပတိတရားလေးပါး နှင့်ပြည့်စုံလျှင် မိမိလိုတာ ပြည့်သည်” ဟူသော မူဝါဒကို နေ့စဉ် စားသောက်မှုများတွင် အစဉ်အမြဲ လက်ကိုင်ထားရမည် ဖြစ်ပါသည်။

ဆန္ဒာဓိပတိ (ပြင်းပြသော ဆန္ဒ) ៖ ဖျော်ရည်ခွက်ကို ကိုင်လိုက်သည်နှင့် “ဤဖျော်ရည်၏ အရသာအပေါ် သာယာမက်မောခြင်းကို ငါ ခွင့်မပြု။ ဤအရသာကို သာယာပါက သံသရာ၌ ဆက်လက် ကျင်လည်ရဦးမည်။ ထို့ကြောင့် သောက်နေစဉ် ပေါ်လာသမျှသော လောဘစိတ်ကို ဖြတ်တောက်ပြီး၊ ဤသောက်သုံးချိန်ကို စိတ္တာနုပဿနာ အလုပ်ခွင်အဖြစ် ပြောင်းလဲကာ အရိယာလမ်းသို့ အရောက်သွားမည်” ဟူသော တိကျခိုင်မာသည့်၊ သံသရာမှ လွတ်မြောက်လိုသော ပြင်းပြသည့် ဆန္ဒကို မွေးမြူရပါမည်။

ဝီရိယာဓိပတိ (မဆုတ်မနစ်သော ဝီရိယ) ៖ ဖျော်ရည်ကို မြင်သည်မှစ၍၊ ပါးစပ်ထဲရောက်ပြီး၊ မျိုချလိုက်သည့် အချိန်တစ်လျှောက်လုံး၊ အတွင်းစိတ်ထဲတွင် ပေါ်လာသမျှသော သာယာမှု၊ မက်မောမှု၊ ထပ်သောက်လိုမှု ဝိဉာဏ်များကို တစ်ချက်မျှ မလွတ်သွားစေရန်၊ သတိတရားကို အမြဲတမ်း တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ကပ်ထားကာ အားထုတ်သော ဝီရိယကို အဓိပတိအဖြစ် တင်ထားရပါမည်။ အရသာခံချင်သည့် စိတ်ကို မနားမနေ တားဆီးရပါမည်。

စိတ္တာဓိပတိ (စူးစိုက်သော စိတ်) ៖ အာရုံသည် ဖျော်ရည်၏ အရောင်၊ အနံ့၊ အရသာဆီသို့ အပြည့်အဝ မျောပါမသွားစေဘဲ၊ ထိုပြင်ပအာရုံများကို အကြောင်းပြု၍ ဖောက်ပြန်ပြောင်းလဲလာသော မိမိစိတ်၏ လှုပ်ရှားမှု၊ သာယာသွားမှုပေါ်၌သာ စိတ်ကို စူးစိုက်လေ့လာရပါမည်။ အချိုရည်ကို သောက်သော်လည်း စိတ်က အချိုနောက် မပါစေရပါ။

ဝီမံသာဓိပတိ (ထိုးထွင်းသိမြင်သော ဉာဏ်ပညာ) ៖ ပေါ်လာသမျှသော သာယာသည့် ဝိဉာဏ်၊ တပ်မက်သည့် ဝိဉာဏ်တို့သည် “ငါမဟုတ်၊ ရဟန်းမဟုတ်၊ အကြောင်းအကျိုး ဖြစ်ပျက်နေသော နာမ်ဓမ္မသက်သက်သာတည်း၊ သောက်သုံးနေသော အရာသည်လည်း ရုပ်ဓမ္မသက်သက်သာတည်း၊ အားလုံးသည် သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ သဘောတရားများသာတည်း” ဟု သောက်နေစဉ် အခိုက်အတန့်တိုင်း၌ အဖန်တလဲလဲ ပိုင်းခြားသိမြင်သော ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်းလေ့လာရပါမည်။

၇။ နိဂုံး

အချုပ်အားဖြင့် ပြန်လည် သုံးသပ်ရသော်၊ ရဟန်းတော်များအတွက် ညနေပိုင်း အချိုရည်၊ ဖျော်ရည် သုံးဆောင်ခြင်း ဆိုသည်မှာ ရုပ်ခန္ဓာ၏ လိုအပ်ချက်အရ ခွင့်ပြုထားသော ကိစ္စရပ်တစ်ခု ဖြစ်သကဲ့သို့၊ အမှတ်တမဲ့ နေပါက လောဘ (ကိလေသာ) အလွယ်တကူ ဝင်ရောက် ခြယ်လှယ်သွားနိုင်သော အန္တရာယ်ရှိသည့် အချိန်လည်း ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် ဝိပဿနာအလုပ်ကို တကယ်တမ်း စိုက်လိုက်မတ်တတ် လုပ်ဆောင်နေသော ရဟန်းတော်များအတွက်မူ ဤအချိန်သည် မိမိ၏ သန္တာန်၌ ကိန်းအောင်းနေသော “ငါ” ဟူသော အတ္တဒိဋ္ဌိကို ခွာချရန်နှင့် လောဘကို ဉာဏ်ဖြင့် အနိုင်ယူရန် အလွန်ကောင်းမွန်သော လက်တွေ့ အလုပ်ခွင်ကြီး တစ်ခု ဖြစ်လာပါသည်။

ဖျော်ရည်၏ အရသာ အာရုံနောက်သို့ လိုက်မနေဘဲ၊ ထိုအာရုံကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော “သာယာတပ်မက်စိတ် (ဝိဉာဏ်)” ကိုသာ ဉာဏ်ဖြင့် ချက်ချင်း ဖမ်းယူစောင့်ကြည့်ရပါမည်။ ထိုသို့ စောင့်ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ထိုစိတ်များသည် အလိုအလျောက် ဖြစ်နေခြင်းမဟုတ်ဘဲ အကြောင်းအကျိုး သက်သက်ဖြစ်သော နာမ်ဓမ္မများသာ ဖြစ်ကြောင်းကို တွေ့မြင်လာပါမည်။ ထိုနာမ်ဓမ္မတစ်ခုချင်းစီကို ဆန်းစစ်လိုက်သောအခါ ငါမဟုတ်၊ အရသာခံသူမဟုတ်၊ သတ္တဝါမဟုတ်ဘဲ ယာယီဖြစ်ပျက်နေသော သဘောတရားများသာ ဖြစ်ကြောင်း ရှင်းလင်းစွာ သိမြင်လာပြီး “သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ” ဟူသော အမှန်တရားကို ဖျော်ရည်သောက်သုံးနေရင်းပင် မျက်မှောက်ပြုလာနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။

ယင်းသို့ အနတ္တကို မြင်သော်လည်း မိမိကိုယ်ကို ညှဉ်းပန်းသည့် အဆိုးမြင်ဝါဒ (Nihilism) သို့ မရောက်စေဘဲ၊ အဓိပတိတရားလေးပါးကို အပြည့်အဝ အသုံးချ၍ ပညာ၊ ဆင်ခြင်မှု (ပစ္စဝေက္ခဏာ) ရှေ့ဆောင်ကာ သာသနာ့တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်နိုင်ရန် ရုပ်ကို ထိန်းသိမ်းရင်း၊ မိမိကိုယ်တိုင်လည်း အရိယာမဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်ဆီသို့ ရောက်ရှိရန် မှန်ကန်သော အကြောင်းတရားများကို ပညာရှိရှိ ဆက်လက် ဖန်တီးတည်ဆောက်သွားရမည် ဖြစ်ပါသည်။

ဤကဲ့သို့ နေ့စဉ် ကြုံတွေ့နေရသော သောက်သုံးမှု ကိစ္စရပ်များကိုပင် ဝိပဿနာဉာဏ်ရင့်သန်ရေးအတွက် အသုံးချတတ်မည် ဆိုပါက၊ ကျနော်တို့ အထူး မျှော်မှန်းထားသည့် “တကယ့် လူ၊ ရဟန်း အရိယာ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေး” ဆိုသည့် မွန်မြတ်လှသော သာသနာ့ပန်းတိုင်ကြီးဆီသို့ လျင်မြန်စွာ မလွဲမသွေ ဆိုက်ရောက်နိုင်မည် ဖြစ်ပါကြောင်း အလေးအနက် တိုက်တွန်း ရေးသားအပ်ပါသည်။ အရသာ၏ ကျေးကျွန်အဖြစ်မှ လွတ်မြောက်ပြီး သတိပညာဖြင့် သုံးဆောင်တတ်သော ရဟန်းသည်သာလျှင် စစ်မှန်သော လွတ်လပ်မှုကို ရရှိသူ ဖြစ်ပါသတည်း။