ယခုလို ကြာသပတေးနေ့ နေ့လည် တစ်နာရီ အချိန်ဆိုတာ အသက်အရွယ် အပိုင်းအခြားတစ်ခုကို ရောက်ရှိလာပြီ ဖြစ်တဲ့ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ အများစုအတွက် အိမ်မှာ အေးအေးဆေးဆေး နားနေရတဲ့ အချိန် ဖြစ်ပါတယ်။ ပတ်ဝန်းကျင်က တိတ်ဆိတ်နေချိန်၊ မိမိတစ်ယောက်တည်း ရှိနေချိန်တွေမှာ လူတွေရဲ့ စိတ်ဟာ အခု လက်ရှိ ဖြစ်နေတဲ့ “ပစ္စုပ္ပန်” မှာ မနေဘဲ၊ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်းများစွာက ပြီးဆုံးသွားခဲ့ပြီ ဖြစ်တဲ့ “ဇာတ်လမ်းဟောင်းကြီး” တွေဆီကို အလိုလို ပြန်ရောက်သွားတတ်ပါတယ်။

“ဟိုတုန်းက သူက ငါ့ကို ဒီလို ပြောခဲ့တာ၊ ငါက ဒီလို တုံ့ပြန်ခဲ့ရမှာ”၊ “အဲဒီတုန်းကသာ ငါ ဒီအလုပ်ကို လုပ်ခဲ့ရင်၊ အခုလောက်ဆို ငါ့ဘဝက တစ်မျိုး ဖြစ်နေလောက်ပြီ” စသဖြင့် အတိတ်က အဖြစ်အပျက်တွေကို ခေါင်းထဲမှာ အကြိမ်ကြိမ် အခါခါ ပြန်လည် ရိုက်ကူးနေတတ်ပါတယ်။ ဒီလို ဇာတ်လမ်းဟောင်းတွေထဲမှာ နစ်မွန်းနေတဲ့အခါ၊ အခု လက်ရှိ အသက်ရှူနေတဲ့ တန်ဖိုးရှိလှတဲ့ “ပစ္စုပ္ပန် အချိန်လေး” ဟာ အတိတ်ရဲ့ အချုပ်အနှောင် အောက်မှာ လုံးဝ ပိတ်လှောင်ခံလိုက်ရပါတော့တယ်။

ကျနော်ရေးတဲ့ စာတွေရဲ့ အဓိက ရည်မှန်းချက်ကတော့ လူ၊ ရဟန်း အရိယာ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီကနေ့ နေ့လည်ခင်းမှာ သောတာပန်ဖြစ်ရန် ဝိပဿနာ အားထုတ်နေသူများ အနေနဲ့ မိမိရဲ့ ပစ္စုပ္ပန်ကို အချုပ်အနှောင် ခံထားရတဲ့ အဖြစ်ကနေ ဘယ်လို ရုန်းထွက်မည်၊ ပစ္စုပ္ပန် တည့်တည့်မှာ ဝိဉာဏ်ရဲ့ ဖြစ်ပျက်ကို ဉာဏ်ဖြင့် မည်သို့ လေ့လာမည် ဆိုသည်ကို အသေးစိတ် ရှင်းလင်း တင်ပြပေးသွားပါမယ်။

၁။ အတိတ်ဇာတ်လမ်းဟောင်းများ ဆိုသည်မှာ သေဆုံးသွားသော အရာများသာ ဖြစ်သည်

အတိတ်ကို ပြန်တွေးပြီး ပူလောင်နေတာ၊ လွမ်းဆွတ်နေတာ တွေရဲ့ အဓိက တရားခံကတော့ “အဲဒီ ဇာတ်လမ်းကြီး တကယ် ရှိနေသေးတယ်” လို့ ထင်မှတ်နေတဲ့ အမြင်မှားကြောင့်ပါပဲ။

တကယ်တမ်း အရှိတရားကို ဉာဏ်နဲ့ သေချာ လေ့လာကြည့်ပါ။ လွန်ခဲ့တဲ့ ဆယ်နှစ်က ခင်ဗျားကို စိတ်ဆိုးအောင် လုပ်ခဲ့တဲ့သူ၊ အဲဒီတုန်းက ခင်ဗျား ခံစားခဲ့ရတဲ့ ဒေါသ၊ အဲဒီတုန်းက ပြောခဲ့တဲ့ စကားသံတွေ ဟာ အခု လက်ရှိ အချိန်မှာ ရှိသေးသလား။ လုံးဝ မရှိတော့ပါဘူး။ အရာရာဟာ အဲဒီ စက္ကန့်လေးမှာတင် ဖြစ်ပေါ်ပြီး အကြွင်းမဲ့ ချုပ်ငြိမ်း သေဆုံးသွားခဲ့ပါပြီ။

အတိတ်ဆိုတာ ပြန်သွားလို့လည်း မရ၊ ပြင်ဆင်လို့လည်း မရတော့တဲ့ သေလွန်သွားသော ရုပ်နာမ် အဟောင်းတွေ သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ သေဆုံးသွားတဲ့ အရာတွေကို “ငါ့ အတိတ်၊ ငါ့ ဇာတ်လမ်း” ဆိုပြီး စွဲလမ်းနေသရွေ့၊ ခင်ဗျားဟာ အုတ်ဂူတစ်ခုကို ဖက်ငိုနေသူလိုပါပဲ။ လက်ရှိ အသက်ရှင်နေတဲ့ ပစ္စုပ္ပန်ရဲ့ အေးချမ်းမှု၊ လွတ်လပ်မှုတွေကို အဲဒီ အုတ်ဂူထဲမှာ အတူတူ ထည့်သွင်း မြှုပ်နှံလိုက်သလို ဖြစ်နေပါတော့တယ်။

၂။ ဇာတ်လမ်းကို ဖန်တီးသော သညာ နှင့် ဝိဉာဏ်၏ လှည့်စားမှု

ဒါဆိုရင် အတိတ်က အရာတွေ သေဆုံးသွားပြီ ဆိုရင်၊ အခု နေ့လည်ခင်းမှာ ဧည့်ခန်းထဲ ထိုင်နေရင်း ပြန်ပေါ်လာတာက ဘာလဲ။

အဲဒါဟာ အတိတ် အစစ်အမှန်ကြီး ပြန်ရောက်လာတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အခု လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်မှာ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ “သညာ (မှတ်သားမှု)” နဲ့ “ဝိဉာဏ် (သိစိတ်)” တို့ရဲ့ ပူးပေါင်း လှည့်စားမှု သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။

သညာက ပုံရိပ်ယောင်ကို ပြသခြင်း: နေ့လည်ခင်း အေးအေးဆေးဆေး ရှိနေချိန်မှာ၊ သညာက မှတ်သားထားတဲ့ အတိတ်က ပုံရိပ်ဟောင်းတွေ၊ အသံဟောင်းတွေကို ဦးနှောက်ထဲမှာ ပြန်လည် ဖော်ပြပေးလိုက်ပါတယ်။

ဝိဉာဏ် အသစ် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း: အဲဒီလို သညာက ဖော်ပြပေးလိုက်တဲ့ အာရုံ (ဓမ္မာရုံ) နဲ့ စိတ် (မနောဒွါရ) တို့ တိုက်ဆုံသွားတဲ့ အခါမှာ၊ ချက်ချင်း ဆိုသလို “အဲဒီတုန်းက…” ဆိုပြီး တွေးသိစိတ် (မနောဝိဉာဏ်) အသစ်ကလေး ဖျတ်ခနဲ ပေါ်လာပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ သေချာ ဂရုပြုပါ။ အခု တွေးနေတဲ့ သိစိတ် (ဝိဉာဏ်) ဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ ဆယ်နှစ်က စိတ်ဟောင်းကြီး ပြန်ပေါ်လာတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အခု လက်ရှိ စက္ကန့်လေးမှာမှ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ အသစ်စက်စက် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ “ဝိဉာဏ်” အသစ်ကလေး သာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျနော်တို့က အဲဒီ ဖြစ်စဉ်ကို ဉာဏ်မမီတဲ့အခါ၊ ပစ္စုပ္ပန်မှာ ဖြစ်နေတဲ့ ဝိဉာဏ်ကို အတိတ်က ဇာတ်လမ်းကြီးနဲ့ ရောထွေးပြီး “ငါ အတိတ်ကို ရောက်သွားတယ်၊ ငါ အခုထိ ခံစားနေရတုန်းပဲ” လို့ ထင်ယောင်ထင်မှား ဖြစ်သွားကြတာပါ။

၃။ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်တွင် ဝိဉာဏ်ဖြစ်ပျက်ကို လေ့လာ စောင့်ကြည့်ခြင်း

သောတာပန်ဖြစ်ရန် ဝိပဿနာ အားထုတ်နေသူ တစ်ယောက်ဟာ ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ အတိတ် ဇာတ်လမ်းဟောင်းတွေ ဝင်လာပြီ ဆိုတာနဲ့၊ အဲဒီ ဇာတ်လမ်းထဲက လူတွေ၊ အဖြစ်အပျက်တွေ နောက်ကို လိုက်မသွားတော့ပါဘူး။

သူ လုပ်မယ့် အလုပ်က ပစ္စုပ္ပန် တည့်တည့်မှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ “ဝိဉာဏ် (သိစိတ်)” လေးကို ပြန်လည် လေ့လာ စောင့်ကြည့်လိုက်တာပါပဲ။

ဇာတ်လမ်းကို ဖြတ်ချပါ: “သူက ငါ့ကို မတရား လုပ်သွားတာ…” စသဖြင့် ဇာတ်လမ်းကို ဆက်တွေးနေမယ့် အစား၊ အဲဒီ ဇာတ်လမ်း (ပညတ်) ကို ချက်ချင်း ရပ်လိုက်ပါ။

ဝိဉာဏ်ကို ဧည့်သည်လို ကြည့်ပါ: ဇာတ်လမ်းကို ရပ်ပြီး၊ အဲဒီ ဇာတ်လမ်းကို ပြန်လည် တွေးတောနေတဲ့ “သိစိတ် (ဝိဉာဏ်)” သက်သက်ကိုသာ အာရုံစိုက်လိုက်ပါ။ “ဪ… အတိတ်ကို ပြန်တွေးတဲ့ ဝိဉာဏ်စိတ်လေး ပေါ်လာပါလား” လို့ အရှိကို အရှိအတိုင်း သိလိုက်ပါ။

ဖြစ်ပျက်ကို လေ့လာပါ: အဲဒီ တွေးသိစိတ် (ဝိဉာဏ်) လေးကို သတိကပ်ပြီး စောင့်ကြည့်နေလိုက်ပါ။ အဲဒီ ဝိဉာဏ်လေးဟာ တစ်ဆက်တည်း ထာဝရ တည်တံ့နေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ စောင့်ကြည့်လိုက်တဲ့ အခိုက်အတန့်လေးမှာပဲ၊ အဲဒီ ဝိဉာဏ်လေးဟာ အရှိန်သေပြီး ချက်ချင်း ပျက်စီးသွားတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။

အရှိတရားကို မြင်ခြင်း: “အတိတ်ဇာတ်လမ်း ဆိုတာ တကယ် မရှိတော့ဘူး၊ အခု လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်မှာ ဝိဉာဏ်စိတ်လေး တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတာ သက်သက်ပါလား” ဆိုတဲ့ အရှိတရားကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိမြင်သွားပါလိမ့်မယ်。

ဒီလို ဝိဉာဏ်ရဲ့ ဖြစ်ပျက်ကို ပစ္စုပ္ပန် တည့်တည့်မှာ ဉာဏ်နဲ့ လေ့လာနိုင်ပြီ ဆိုရင်၊ ဘယ်လောက်ပဲ ဆိုးရွားတဲ့ အတိတ် ဇာတ်လမ်း ဖြစ်ပါစေ၊ ခင်ဗျားရဲ့ ပစ္စုပ္ပန်ကို လာရောက် အချုပ်အနှောင် ပြုလုပ်နိုင်တော့မှာ မဟုတ်ပါဘူး။

၄။ အနတ္တ အမြင်နှင့် ပစ္စုပ္ပန် တာဝန်

အရာရာဟာ ရုပ်နာမ် ဖြစ်ပျက် သက်သက်ပဲ၊ ဝိဉာဏ်တွေဟာလည်း ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတာပဲ၊ အတိတ်ဆိုတာလည်း အနိစ္စ တရားတွေချည်းပဲ လို့ နားလည်လာတဲ့အခါ၊ အချို့က တရားသဘောကို အလွဲ ကောက်ယူတတ်ပါတယ်။

“အရာရာဟာ ငါ မဟုတ်ဘူး၊ ဘာမှ အနှစ်သာရ မရှိဘူး ဆိုရင်၊ အခု လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်မှာလည်း ဘာမှ ကြိုးစားစရာ မလိုတော့ဘူးပေါ့၊ နေချင်သလို နေလိုက်တော့မယ်” လို့ တွေးတတ်ကြပါတယ်။

“အနတ္တ” ဆိုတာဟာ “ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒကို ရှောင်ကြဉ်ရပါမယ်။

ဗုဒ္ဓဟောကြားတဲ့ အနတ္တ ဆိုတာ တာဝန်မဲ့ခိုင်းတာ၊ ပေပေတေတေ နေခိုင်းတာ လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ “ငါ” ဆိုတဲ့ ခိုင်မြဲတဲ့ အကောင်အထည် မရှိဘူး လို့ ရှင်းပြတာ ဖြစ်ပေမယ့်၊ အကြောင်းနဲ့ အကျိုး တရားကတော့ အတိအကျကို အလုပ်လုပ်နေပါတယ်။

အနတ္တကို တကယ် ထိုးထွင်း နားလည်သူဟာ အတိတ်က ဇာတ်လမ်းတွေထဲမှာ “ငါ” ဆိုတဲ့ အတ္တနဲ့ ပိတ်မိ မနေတော့ဘဲ၊ လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန် အချိန်လေးရဲ့ တန်ဖိုးကို ပိုပြီး နားလည်လာပါတယ်။ အတိတ်က အမှားတွေအတွက် ပူလောင်မနေတော့ဘဲ၊ “အခု လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်မှာ မှန်ကန်တဲ့ အကြောင်းတရား (ကုသိုလ်တရား) တွေကို ဖန်တီးမှသာ၊ အနာဂတ်မှာ ကောင်းမြတ်တဲ့ အကျိုးတရားတွေ ရမှာပါလား” ဆိုတဲ့ ဉာဏ်နဲ့ ယှဉ်ပြီး၊ ပစ္စုပ္ပန်ရဲ့ တာဝန်တွေကို အကောင်းဆုံး တည်ဆောက်သွားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

၅။ အဓိပတိတရား လေးပါးဖြင့် လွတ်မြောက်ရာ လမ်းဖောက်ခြင်း

အသက်အရွယ် ရလာချိန်မှာ ပစ္စုပ္ပန်ရဲ့ အချိန်လေးတွေဟာ အင်မတန် တန်ဖိုးရှိပါတယ်။ အဲဒီ တန်ဖိုးရှိတဲ့ အချိန်တွေကို သေဆုံးသွားတဲ့ ဇာတ်လမ်းဟောင်းတွေထဲမှာ အလဟဿ မဖြုန်းတီးပစ်ပါနဲ့။ လွတ်မြောက်ရေး လမ်းစဉ်အတွက် အချိန်တန်ရင် ကောင်းသွားမှာပါလေ လို့ ထိုင်စောင့်နေလို့ မရပါဘူး။ ကိုယ်တိုင် ပြဋ္ဌာန်းပြီး ကြိုးစားရပါမယ်။

အဓိပတိတရားလေးပါး နဲ့ပြည့်စုံရင် မိမိလိုတာ ပြည့်တယ် ဆိုတာကို ခိုင်မြဲစွာ နှလုံးသွင်းထားပါ။

၁။ ဆန္ဒ: အတိတ်ရဲ့ အချုပ်အနှောင်ကနေ ရုန်းထွက်ပြီး၊ ပစ္စုပ္ပန် တည့်တည့်မှာ သစ္စာတရားကို ထိုးထွင်း သိမြင်လိုတဲ့၊ လွတ်မြောက်လိုတဲ့ ပြင်းပြတဲ့ ဆန္ဒ အမြဲ ရှိနေရပါမယ်။

၂။ စိတ္တ: နေ့လည်ခင်း အနားယူချိန်တွေမှာ စိတ်ကို လွတ်မထားဘဲ၊ မိမိရဲ့ လက်ရှိ ခန္ဓာမှာ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ သဘောတရားတွေ (ဝိဉာဏ် ဖြစ်ပျက်မှုများ) အပေါ်မှာသာ စူးစူးစိုက်စိုက် စောင့်ကြည့်နေတဲ့ စိတ်ဓာတ် ရှိရပါမယ်။

၃။ ဝီရိယ: အတိတ် ဇာတ်လမ်းဟောင်းတွေ ခေါင်းထဲ ဝင်လာတိုင်း၊ လွယ်လွယ်နဲ့ မျောမပါသွားဘဲ၊ “ဒါဟာ ဝိဉာဏ်စိတ်လေး ဖြစ်ပေါ်လာတာပဲ” လို့ ချက်ချင်း သတိကပ်ပြီး လေ့လာနိုင်ဖို့ မလျှော့သော ဇွဲလုံ့လနဲ့ ကြိုးစား အားထုတ်ရပါမယ်။

၄။ ဝီမံသ: “အတိတ်ဆိုတာ အခု လက်ရှိမှာ လုံးဝ မရှိတော့တဲ့ အနိစ္စ တရားတွေပါလား၊ အခု ပေါ်လာတာကလည်း ပစ္စုပ္ပန်မှာ ဖြစ်ပြီး ပျက်မယ့် ဝိဉာဏ် သက်သက်ပါလား” လို့ ပညာဉာဏ်နဲ့ အစဉ်အမြဲ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ဆင်ခြင် သုံးသပ်နိုင်ရပါမယ်。

နိဂုံး

ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ အပေါင်းတို့…

ဒီကနေ့ ကြာသပတေးနေ့ နေ့လည်ခင်း အနားယူချိန်လေးမှာ ကိုယ့်စိတ်ကို ကိုယ် ပြန်လေ့လာကြည့်ပါ။ ပြီးဆုံးသွားတဲ့ ဇာတ်လမ်းဟောင်းတွေထဲမှာ ဝင်ရောက် နေထိုင်ပြီး၊ လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်ရဲ့ လွတ်လပ်မှုကို အချုပ်အနှောင် ခံထားဦးမလို့လား။

အတိတ် ဇာတ်လမ်းတွေ ဆိုတာ ရုပ်ရှင်ဟောင်းကြီး တစ်ကားလိုပါပဲ။ ရုပ်ရှင်ထဲက အဖြစ်အပျက်တွေဟာ တကယ့် အပြင်မှာ မရှိပါဘူး။ အဲဒီလိုပဲ ခင်ဗျား တွေးနေတဲ့ အတိတ် ဆိုတာဟာလည်း ပစ္စုပ္ပန်မှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ “သညာ နဲ့ ဝိဉာဏ်” တို့ရဲ့ ပြကွက် သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။

ပေါ်လာတဲ့ ဇာတ်လမ်းကို အမှန် မထင်ပါနဲ့။ အဲဒီ ဇာတ်လမ်းကို သိလိုက်တဲ့ “ဝိဉာဏ်” လေး ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတာကိုသာ ဉာဏ်နဲ့ စောင့်ကြည့် လေ့လာလိုက်ပါ။ ဇာတ်လမ်းကို ဖယ်ချပြီး ဝိဉာဏ် ဖြစ်ပျက်ကို မြင်လိုက်တာနဲ့ တပြိုင်နက်၊ ခင်ဗျားဟာ အတိတ်ရဲ့ အကျဉ်းထောင်ထဲကနေ အပြီးတိုင် လွတ်မြောက်သွားပြီး၊ ပစ္စုပ္ပန် တည့်တည့်ရဲ့ ငြိမ်းအေးမှု၊ လွတ်လပ်မှု အရသာကို အပြည့်အဝ ခံစား သိရှိလာနိုင်ပါလိမ့်မယ်။

ပစ္စုပ္ပန် တည့်တည့်မှာ ဉာဏ်အလင်း တောက်ပနိုင်ကြပါစေ။

ထက်အောင်