ရဟန်းတော်များအနေဖြင့် နေ့စဉ် ကျောင်းဝေယျာဝစ္စ ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ သံဃာအချင်းချင်း သို့မဟုတ် ဒကာ၊ ဒကာမများနှင့် စကားပြောဆို ဆက်ဆံရခြင်း ဆိုတာတွေဟာ ရှောင်လွှဲလို့မရတဲ့ ကိစ္စရပ်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အများစုက ဒီလို လှုပ်ရှားရုန်းကန်နေရတဲ့ အချိန်၊ စကားပြောဆိုနေရတဲ့ အချိန်တွေမှာ တရားမှတ်လို့ မရဘူးလို့ ထင်တတ်ကြပါတယ်။ တကယ်တော့ ဒီလို အချိန်တွေဟာ မိမိရဲ့ စိတ်အပြောင်းအလဲကို ဉာဏ်ဖြင့် အကဲခတ်လေ့လာဖို့ (စိတ္တာနုပဿနာ လက်တွေ့ကျင့်သုံးဖို့) အကောင်းဆုံး အခွင့်အရေးတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

လှုပ်ရှားမှုနှင့် ပြောဆိုမှုနောက်က ဝိဉာဏ်ကို လေ့လာခြင်း

ကျောင်းတံမြက်လှည်းခြင်း၊ သောက်ရေသုံးရေ ခပ်ခြင်း၊ သန့်ရှင်းရေးလုပ်ခြင်း စတဲ့ ကိစ္စတွေကို လုပ်ဆောင်တဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ လှုပ်ရှားမှုနောက်မှာ စိတ်ရဲ့ ပြောင်းလဲမှုတွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။ ပင်ပန်းလာတဲ့အခါ ညည်းတွားချင်တဲ့စိတ်၊ အလုပ်ပြီးမြောက်သွားတဲ့အခါ ကျေနပ်တဲ့စိတ် စတဲ့ သိစိတ်လေးတွေ အဆက်မပြတ် ပေါ်လာပါတယ်။

ထို့အတူ စကားပြောဆိုတဲ့အခါမှာလည်း ကိုယ့်အမြင်ကို လက်ခံစေချင်တဲ့ မာနစိတ်၊ သဘောထားမတိုက်ဆိုင်တဲ့အခါ ပေါ်လာတတ်တဲ့ ဒေါသစိတ်၊ ချီးမွမ်းခံရတဲ့အခါ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ သာယာစိတ် စတဲ့ စိတ်အမျိုးမျိုးဟာ လျင်မြန်စွာ ပြောင်းလဲနေတတ်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ အထူးသတိပြုရမှာက “သိစိတ် ဆိုတာ ဝိညာဉ်မဟုတ် ဝိဉာဏ် ဖြစ်တယ်” ဆိုတာပါပဲ။ အဲဒီ ဝိဉာဏ်လေးတွေဟာ ဖြစ်ပြီးရင် ချက်ချင်း ပျက်သွားတဲ့ သဘောတရားလေးတွေသာ ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်း မပြုဘဲ အရှိကို အရှိအတိုင်းလေး ဉာဏ်နဲ့ လေ့လာနေရပါမယ်။ မိမိသန္တာန်မှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ စိတ်အပြောင်းအလဲတွေကို လွတ်မသွားအောင် အကဲခတ်ခြင်းဟာ တကယ့် ဝိပဿနာအလုပ် ဖြစ်ပါတယ်။

အဓိပတိတရားလေးပါးဖြင့် အားထုတ်ခြင်း

ဒီလို လှုပ်ရှားပြောဆိုနေချိန်မှာတောင် စိတ်ကို မလွတ်တမ်း လေ့လာနိုင်ဖို့ဆိုတာ “အဓိပတိတရားလေးပါး နဲ့ပြည့်စုံရင် မိမိလိုတာ ပြည့်တယ်” ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို အပြည့်အဝ လက်ကိုင်ထားဖို့ လိုပါတယ်။

ကျောင်းကိစ္စလုပ်ရင်း၊ စကားပြောရင်း ဝိဉာဏ်ကို အမြဲလေ့လာမယ်ဆိုတဲ့ ပြင်းပြတဲ့ ဆန္ဒ (ဆန္ဒာဓိပတိ)

သတိတစ်ချက်မှ မလွတ်သွားအောင် မနားမနေ ကြိုးစားတဲ့ ဝီရိယ (ဝီရိယာဓိပတိ)

အခြား ပြင်ပအာရုံတွေဆီ မရောက်ဘဲ ကိုယ့်စိတ်ရဲ့ ဖြစ်ပျက်မှုအပေါ်မှာသာ စူးစိုက်ထားတဲ့ စိတ္တ (စိတ္တာဓိပတိ)

ပေါ်လာသမျှ ဝိဉာဏ်ဟာ ဖြစ်ပြီးပျက်တဲ့ သဘောသာဖြစ်တယ်လို့ ထိုးထွင်းသိမြင်တဲ့ ဝီမံသာ (ဝီမံသာဓိပတိ)

ဒီအဓိပတိတရားလေးပါးကို အသုံးပြုပြီး နေ့စဉ် ပြောဆိုလှုပ်ရှားမှုတိုင်းကို တရားအားထုတ်တဲ့ အချိန်အဖြစ် ပြောင်းလဲပစ်ရပါမယ်။

အနတ္တအမြင်ဖြင့် လမ်းမှန်ပေါ်သို့ တွန်းတင်ခြင်း

ဒီလို လေ့လာတဲ့အခါ မိမိသန္တာန်မှာ ပေါ်လာသမျှ စိတ် (ဝိဉာဏ်) တွေဟာ ကိုယ်ပိုင်ဆိုင်တာ မဟုတ်ဘဲ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာတဲ့ အနတ္တ သဘောတရားဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရပါမယ်။

ဒီနေရာမှာ “အနတ္တ” ဆိုတာဟာ “ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒကို ရှောင်ကြဉ်ရမယ့် အကြောင်း အထူးလိုအပ်တဲ့အတွက် ထည့်သွင်း သတိပေးချင်ပါတယ်။ အနတ္တကို သိတယ်ဆိုတာ လွှတ်ထားလိုက်ဖို့၊ လက်မှိုင်ချနေဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။ မှန်ကန်တဲ့ အကြောင်းတရားတွေကို ဉာဏ်နဲ့ ထိန်းကျောင်း စီမံပြီး အရိယာလမ်းကြောင်းပေါ် ရောက်အောင် ပညာရှိရှိ တွန်းတင်ရမယ့် လက်တွေ့ကျတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်သာ ဖြစ်ပါတယ်။

အချုပ်အားဖြင့်ဆိုရသော် ကျောင်းကိစ္စများ ဆောင်ရွက်ချိန်နှင့် စကားပြောဆိုချိန်များတွင် မိမိသန္တာန်၌ အမြဲတမ်း ဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲနေသော ဝိဉာဏ်ကို အစဉ်တစိုက် လေ့လာခြင်းဖြင့်၊ ကျနော်တို့၏ အဓိက ရည်မှန်းချက်ဖြစ်သော လူ၊ ရဟန်း အရိယာတတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေး ဆိုသည့် ပန်းတိုင်ဆီသို့ မလွဲမသွေ ရောက်ရှိနိုင်မည် ဖြစ်ပါကြောင်း တိုက်တွန်း ရေးသားလိုက်ရပါတယ်။