ကျွန်ုပ်တို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များအကြားတွင် ခေတ်အဆက်ဆက် မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းတစ်ခုရှိပါသည်။ “ယနေ့ခေတ်မှာ အရိယာတွေ ရှိသေးရဲ့လား၊ ရှိရင်ကော ဘယ်လိုရှာပြီး ကိုးကွယ်ရမလဲ” ဆိုသည်မှာ အလွန်ရေပန်းစားသော မေးခွန်းဖြစ်၏။ တကယ်တော့ အရိယာဆိုသည်မှာ အပြင်ပန်း ဆိုင်းဘုတ်ကပ်ထားသော ပုဂ္ဂိုလ်များမဟုတ်ဘဲ စိတ်သန္တာန်၌ အစွဲအလမ်း ကိလေသာကို ပယ်သတ်ပြီးသူများ ဖြစ်သဖြင့် သာမန်မျက်စိဖြင့် ကြည့်ရုံနှင့် မသိနိုင်ပါ။ သို့သော် ကျွန်ုပ်တို့၏ ဉာဏ်မျက်စိဖြင့် ဆင်ခြင်လျှင်မူ စစ်မှန်သော အရိယာလမ်းစဉ်ကို လျှောက်လှမ်းနေသူများကို မှန်ကန်စွာ ရွေးချယ်နိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။

ဤဆောင်းပါးတွင် အရိယာရဟန်းကို ခွဲခြားနိုင်မည့် လက်တွေ့ကျသော စံနှုန်း (၄) ချက်ကို အသေးစိတ် တင်ပြပေးသွားပါမည်။

၁။ ဝိနည်းတော်သည် အရိယာတို့၏ အသက်သွေးကြော (Discipline)

အရိယာရဟန်းတစ်ပါးကို တိုင်းတာနိုင်သည့် ပထမဆုံးအချက်မှာ “ဝိနည်းအပေါ် ထားရှိသော စိတ်နေသဘောထား” ဖြစ်သည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် သာသနာတော်၏ အသက်ကို ဝိနည်းဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်၊ အထူးသဖြင့် သောတာပန်အဆင့် ရောက်ပြီးသူများသည် သိလျက်နှင့် ဝိနည်းကို မချိုးဖောက်တော့ပါ။

ယနေ့ခေတ်တွင် အငြင်းပွားဖွယ်အဖြစ်ဆုံးမှာ “ငွေကြေးကိုင်ဆောင်မှု” ပင် ဖြစ်သည်။ ဝိနည်းတော်အရ ရဟန်းများအတွက် ရွှေ၊ ငွေ၊ သင်္ဂဟပစ္စည်းများကို ကိုင်ဆောင်ခြင်း၊ သိမ်းဆည်းခြင်းသည် “နိဿဂ္ဂိပါစိတ်” အာပတ်သင့်စေသော အမှုဖြစ်သည်။ ပုထုဇဉ်ရဟန်းတစ်ပါးအနေဖြင့် လောကီကိစ္စများကြောင့် မလွှဲမရှောင်သာ ကျူးလွန်မိနိုင်သော်လည်း၊ အရိယာရဟန်းဆိုသည်မှာ မိမိ၏ သန္တာန်၌ အကုသိုလ်ဖြစ်မည့်အမှုကို စက်ဆုပ်ရွံရှာပြီး ဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် ဝိနည်းသိလျက်နှင့် ငွေကို စွဲစွဲမြဲမြဲ ကိုင်ဆောင်နေခြင်း၊ လောကီစည်းစိမ်ကို တပ်မက်နေခြင်းသည် အရိယာလမ်းစဉ်နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်နေသည်။ အရိယာဆိုသည်မှာ “အကုသိုလ်ကို ကြောက်ခြင်း (ဩတ္တပ္ပ)” နှင့် “အကုသိုလ်ကို ရှက်ခြင်း (ဟိရီ)” ဗိုလ်ခြေများ ခိုင်မာနေသူ ဖြစ်သောကြောင့် ဝိနည်းကို အသက်ထက်မြတ်နိုးကြသည်။

၂။ အဂတိကင်းသော စိတ်ထား (Zero Bias)

ဒုတိယအချက်မှာ “မျက်နှာလိုက်မှု (Bias)” ရှိမရှိပင် ဖြစ်သည်။ သာမန်ပုထုဇဉ်တို့၏ စိတ်သည် “ငါ့တပည့်၊ ငါ့ဒါယကာ၊ ငါ့လူ” ဆိုသော အစွဲအလမ်း (အတ္တ) အပေါ်မှာ အခြေခံကာ မျက်နှာလိုက်တတ်ကြသည်။ ဤသည်ကို အဂတိတရား လေးပါး (ချစ်ခြင်း၊ မုန်းခြင်း၊ ကြောက်ခြင်း၊ ဆင်ခြင်တုံတရားကင်းခြင်း) ဟု ခေါ်ပါသည်။

အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးသည် အနတ္တအမြင်ကို ရရှိပြီးသူဖြစ်၍ “ငါ” ဟူသော ဗဟိုချက် ပျောက်ကွယ်နေပြီ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သူ၏သန္တာန်တွင် လူတန်းစားခွဲခြားခြင်း၊ ချမ်းသာသူကို မျက်နှာသာပေးပြီး ဆင်းရဲသူကို လျစ်လျူရှုခြင်း၊ မိမိကို လှူဒါန်းသူကိုသာ အလေးပေးခြင်း စသော “မျက်နှာလိုက်မှု” များ မရှိတော့ပါ။

အကယ်၍ ရဟန်းတစ်ပါးသည် တပည့်ဒါယကာများအပေါ်တွင် ဖြစ်စေ၊ အမှုကိစ္စများတွင် ဖြစ်စေ မျက်နှာလိုက်မှု၊ အဂတိလိုက်မှုများ ထင်ရှားစွာ ရှိနေလျှင် ထိုရဟန်းသည် အတ္တဒိဋ္ဌိကို မပယ်ရသေးသော ပုထုဇဉ်မျှသာ ဖြစ်ကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့ ဆင်ခြင်နိုင်ပါသည်။

၃။ ဣဿာနှင့် မစ္ဆရိယ ကင်းစင်ခြင်း (No Jealousy and Stinginess)

အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ထူးခြားသော ဂုဏ်ရည်မှာ “သူတစ်ပါးကြီးပွားသည်ကို ဝမ်းမြောက်နိုင်ခြင်း” ပင် ဖြစ်သည်။ သောတာပန်ဖြစ်သည်နှင့် တပြိုင်နက် မနာလိုမှု (ဣဿာ) နှင့် ဝန်တိုမှု (မစ္ဆရိယ) သည် အမြစ်ပြတ် သွားပြီဖြစ်သည်။

ဣဿာမရှိခြင်း: အခြားသော ဆရာတော်များ၊ ရဟန်းများ သို့မဟုတ် လူပုဂ္ဂိုလ်များ မိမိထက် တရားထူးရခြင်း၊ လာဘ်လာဘ ပေါများခြင်း၊ အခြွေအရံ ပေါများခြင်းတို့အပေါ်တွင် အနည်းငယ်မျှ ငြူစူခြင်း မရှိဘဲ မုဒိတာပွားနိုင်ကြသည်။

မစ္ဆရိယမရှိခြင်း: မိမိသိထားသော တရားကို သူတစ်ပါးအား မဝေမျှလိုခြင်း (ဓမ္မမစ္ဆရိယ)၊ မိမိ၏ ဒါယကာများကို အခြားသူထံ မသွားစေချင်ခြင်း (လာဘမစ္ဆရိယ) စသည်တို့ မရှိတော့ပါ။

အကယ်၍ ဆရာတော်တစ်ပါးသည် အခြားသူများ၏ အောင်မြင်မှုကို ကဲ့ရဲ့ခြင်း၊ မိမိ၏ အခြွေအရံ တပည့်တပန်းများကို လက်ဝါးကြီးအုပ်လိုခြင်း၊ မနာလိုစိတ်ဖြင့် ပြောဆိုခြင်းများ ရှိနေပါက ထိုသူသည် အရိယာလမ်းစဉ်နှင့် အလှမ်းဝေးနေဆဲဖြစ်ကြောင်း သိနိုင်ပါသည်။

၄။ ဟောပြောသော တရားနှင့် ဦးတည်ချက် (Deliverance-oriented Teaching)

စတုတ္ထအချက်နှင့် အရေးကြီးဆုံးအချက်မှာ ထိုရဟန်းဟောကြားသော “တရားအနှစ်သာရ” ဖြစ်သည်။ အရိယာရဟန်းတစ်ပါး၏ ရည်ရွယ်ချက်သည် ဒကာ၊ ဒကာမများကို လောကီစည်းစိမ်မှာ ပျော်မွေ့အောင် လုပ်ရန်မဟုတ်ဘဲ သံသရာဝဲဩဃမှ လွတ်မြောက်အောင် လမ်းညွှန်ရန် ဖြစ်သည်။

လောကီတရားလား၊ လောကုတ္တရာတရားလား: စီးပွားတက်အောင် ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ၊ ယတြာ ဘယ်လိုချေရမလဲ၊ နတ်ကိုးကွယ်နည်း စသော လောကီအစီအမံများကိုသာ အဓိကထား ဟောနေလျှင် ထိုရဟန်းသည် သံသရာကို ရှည်စေသောသူသာ ဖြစ်သည်။

အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ: စစ်မှန်သော အရိယာတို့သည် ခန္ဓာကိုယ်၏ ရွံရှာဖွယ်သဘော၊ မမြဲသောသဘော၊ အစိုးမရသောသဘောများကိုသာ မနားတမ်း ဟောကြားလေ့ရှိသည်။ နားထောင်သူ၏ စိတ်တွင် ခန္ဓာကိုယ်အပေါ် ငြီးငွေ့မှု (နိဗ္ဗိန္ဒဉာဏ်) ဖြစ်လာအောင် ညွှန်ပြကြသည်။

နိဂုံးချုပ်

အရိယာရဟန်းကို ရှာဖွေရာတွင် ပုဂ္ဂိုလ်စွဲဖြင့် ရှာနေခြင်းထက် အထက်ပါ စံနှုန်း (၄) ချက်ဖြင့် တိုင်းတာခြင်းက ပိုမိုမှန်ကန်ပါသည်။ ဝိနည်းကို လေးစားခြင်း၊ အဂတိကင်းခြင်း၊ မနာလိုဝန်တိုမှုမရှိခြင်းနှင့် သံသရာပြတ်ကြောင်း တရားကိုသာ ဟောကြားခြင်း—ဤအချက်များသည် အရိယာတို့၏ သဏ္ဌာန်တွင် ကပ်ငြိနေသော သဘာဝဂုဏ်ရည်များ ဖြစ်သည်။

ကျွန်ုပ်တို့သည် အတ္တဒိဋ္ဌိကို ပယ်သတ်လိုပါက အတ္တကို အားပေးသော ဆရာသမားများကို မရှာဘဲ၊ မိမိ၏ ခန္ဓာငါးပါးကို အနတ္တဟု မြင်အောင် ပြသပေးနိုင်သည့် ဆရာသမားမျိုးကိုသာ ရှာဖွေကိုးကွယ်သင့်ပါသည်။ မိမိကိုယ်တိုင်ကလည်း “အရိယာရှာပုံတော်” ကို ဖွင့်လှစ်ရင်း မိမိစိတ်ကိုလည်း ဖြစ်ပျက်ရှုမှတ်ကာ အတ္တမှသည် သမ္မာဒိဋ္ဌိဆီသို့ တက်လှမ်းနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။