ဘဝမှာ အရေးကြီးဆုံးသော အချိုးအကွေ့တစ်ခုကို ဖြတ်သန်းခဲ့တဲ့ နေ့တစ်နေ့၊ အချိန်ကာလ တစ်ခုကို အေးအေးသက်သာလေး ပြန်လည် ဆင်ခြင် သုံးသပ်ကြည့်စေချင်ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်ကတော့ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာတော်ရှေ့မှောက်မှာ ဒူးလေးတုပ်၊ လက်အုပ်လေးချီပြီး မိမိဘဝကို အသွင်ပြောင်းလဲပေးမယ့် သင်္ကန်းကို တောင်းခံခဲ့တဲ့ အချိန်လေးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်ကာလလေးမှာ နှုတ်ကနေ ရွတ်ဆိုခဲ့တဲ့ စကားလုံးတွေဟာ သာမန် စကားလုံးတွေ မဟုတ်ပါဘူး။ “သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ပါရစေ” ဆိုတဲ့ အင်မတန်မှ လေးနက်၊ ကြီးကျယ်ပြီး ကြီးမားတဲ့ ကတိကဝတ်ကြီး တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ဒီနေရာမှာ ဒီစာကို ဖတ်ရှုနေတဲ့ ရဟန်းတော်များ အနေနဲ့ ဘယ်သူ့ကိုမှ ဖြေရှင်းချက်ပေးဖို့ မလိုဘဲ မိမိကိုယ် မိမိ အေးအေးဆေးဆေးလေး ပြန်လည် မေးခွန်းထုတ်ကြည့်စေချင်ပါတယ်။ နှုတ်ကနေ “သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ပါရစေ” လို့ ရွတ်ဆိုနေတဲ့ အချိန်မှာ၊ မိမိရဲ့ ရင်ထဲ နှလုံးသားထဲက အမှန်တကယ်ပဲ ဒီသံသရာကြီးထဲမှာ လည်ပတ်နေရတဲ့ အိုခြင်း၊ နာခြင်း၊ သေခြင်း ဆိုတဲ့ ဒုက္ခတွေကနေ အပြီးတိုင် ရုန်းထွက်ချင်တဲ့ လွတ်မြောက်လိုမှု ဆန္ဒအစစ်အမှန် ရှိခဲ့ပါသလား။ နှုတ်က ထွက်တဲ့ စကားနဲ့ ရင်ထဲက ဆန္ဒဟာ တထပ်တည်း ကျခဲ့ပါရဲ့လား။ဒီလို မေးခွန်းထုတ်ရခြင်းဟာ ဘယ်သူ့ကိုမှ အပြစ်တင်ဖို့၊ ချိုးနှိမ်ဖို့ လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ လူသားတွေရဲ့ သဘောသဘာဝအရ ပတ်ဝန်းကျင်ရဲ့ တွန်းအားကြောင့်၊ မိဘဆွေမျိုးတွေရဲ့ လိုလားချက်ကြောင့်၊ ဒါမှမဟုတ် လောကီရေးရာ အခက်အခဲတွေကို ရှောင်လွှဲချင်တဲ့ စိတ်ကြောင့် အစရှိတဲ့ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် သင်္ကန်းဝတ်ခဲ့ကြတာတွေ ရှိနိုင်ပါတယ်။ အချို့ကျတော့လည်း ဘာသာရေး ဗဟုသုတ ရှာမှီးချင်တာ၊ ပညာသင်ကြားချင်တာ စတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်တွေနဲ့ ဝင်ရောက်လာကြတာတွေလည်း ရှိပါတယ်။ ဘယ်လို အကြောင်းကြောင့်ပဲ ဝင်လာခဲ့သည်ဖြစ်စေ၊ အစပိုင်းမှာ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ နှုတ်ထွက်စကား မညီညွတ်ခဲ့တာဟာ သိပ်ပြီး အပြစ်ဆိုစရာ မဟုတ်လှပါဘူး။ ဒါပေမယ့် အခုအချိန်၊ သတိတရား ရလာတဲ့ အချိန်မှာတော့ မိမိရဲ့ ရပ်တည်မှုကို ပြတ်ပြတ်သားသား ပြန်လည် ဆန်းစစ်ဖို့ လိုအပ်လာပါပြီ။ရဟန်းဘဝကို ရောက်ရှိလာတဲ့အခါမှာ အများစု ကြုံတွေ့ရတဲ့ လမ်းလွဲတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ “ဂန္ထဓုရ” လို့ ခေါ်တဲ့ စာသင်၊ စာချ အလုပ်တွေကိုပဲ ရဟန်းတို့ရဲ့ အဓိက အလုပ်ကြီး အဖြစ် သတ်မှတ်လိုက်ကြခြင်းပါပဲ။ စာပေကျမ်းဂန်တွေကို လေ့လာ သင်ယူတာဟာ အသိဉာဏ်ကို ပွင့်လင်းစေတယ် ဆိုပေမယ့်၊ ဒီစာသင်ခြင်း ကိစ္စကြီး သက်သက်ဟာ မြတ်စွာဘုရားရှင် တိုက်ရိုက် ရည်ရွယ်ခဲ့တဲ့၊ မြတ်စွာဘုရားရှင် တိုက်ရိုက် ဟောကြားခဲ့တဲ့ လွတ်မြောက်ရေး လမ်းစဉ် လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ တကယ်တမ်း စဉ်းစားကြည့်ပါ။ စာမေးပွဲတွေ ဖြေဆိုတယ်၊ အောင်မြင်တယ်၊ ဘွဲ့တံဆိပ်တွေ ရတယ်၊ ကျောင်းထိုင် ဖြစ်လာတယ်၊ တပည့်တပန်းတွေ ပေါများလာတယ် ဆိုတာတွေဟာ သံသရာက လွတ်မြောက်ကြောင်း အလုပ်တွေ မဟုတ်ဘဲ၊ လောကီ အသိုင်းအဝိုင်းထဲမှာ နေရာတစ်ခု ရလာတဲ့ သဘောမျှသာ ဖြစ်ပါတယ်။ဒီ “ဂန္ထဓုရ” ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်အောက်မှာ အချိန်တွေ နှစ်တွေ ကုန်လွန်သွားတာနဲ့အမျှ၊ တကယ့် ရဟန်းကိစ္စ အစစ်အမှန် ဖြစ်တဲ့ “ဝိပဿနာ တရားအားထုတ်ခြင်း” ဆိုတဲ့ အလုပ်ကြီးကို လုံးဝ မေ့လျော့သွားတတ်ကြပါတယ်။ စာသင်တာကိုပဲ တာဝန်ကျေပြီလို့ ထင်မှတ်ပြီး မိမိကိုယ်တိုင်ရဲ့ ကိလေသာတွေကို ဉာဏ်နဲ့ ဖယ်ရှားဖို့ကိုတော့ လျစ်လျူရှုထားတတ်ကြပါတယ်။ ဒါဟာ “သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ပါရစေ” ဆိုတဲ့ မူလတောင်းဆိုချက်နဲ့ လုံးဝကို ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်နေပါတယ်။ မြတ်စွာဘုရားရှင် မျှော်လင့်တဲ့ အလုပ်လည်း မဟုတ်ပါဘူး။ဒီတော့ အခုအချိန်မှာ အေးအေးသက်သာနဲ့ မိမိကိုယ် မိမိ ရိုးသားစွာ အဖြေရှာကြည့်ပါ။ “ငါ့ရဲ့ အမှန်တကယ် လိုလားချက်က ဘာလဲ”။ရွေးချယ်စရာ လမ်းနှစ်သွယ် ရှိပါတယ်။ပထမလမ်းကတော့ မိမိကိုယ် မိမိ ရိုးသားစွာ ဝန်ခံခြင်းပါပဲ။ နှုတ်ကသာ လွတ်မြောက်ပါရစေလို့ ဆိုခဲ့ပေမယ့်၊ တကယ်တမ်း မိမိရင်ထဲမှာ လောကီ အာရုံတွေကို မက်မောနေဆဲပဲ၊ စီးပွားရေးတွေ လုပ်ချင်သေးတယ်၊ အိမ်ရာတည်ထောင် လူ့ဘောင်မှာ ပျော်မွေ့ချင်သေးတယ် ဆိုရင် ဒါဟာ လုံးဝ ရှက်စရာ မဟုတ်ပါဘူး။ ပုထုဇဉ် သဘာဝ ဖြစ်တဲ့အတွက် ဒီလို လိုလားနေတာဟာ သဘာဝကျပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒီလို လောကီကို လိုလားနေလျက်နဲ့၊ စီးပွားရေး လုပ်ချင်စိတ်တွေ ရှိနေလျက်နဲ့ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ အသွင်အပြင်ဖြစ်တဲ့ သင်္ကန်းကြီးကို ဝတ်ရုံပြီး၊ ဒကာ ဒကာမတွေရဲ့ ကြည်ညိုမှုနဲ့ လှူဒါန်းတဲ့ ပစ္စည်းလေးပါးကို ဆက်လက် ခံယူနေမယ် ဆိုရင်တော့ ဒါဟာ အင်မတန်မှ ဝန်လေးတဲ့ အကြွေးတွေကို ယူငင် သုံးစွဲနေခြင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။ဒါကြောင့် မိမိရဲ့ စိတ်က လောကီရေးရာမှာပဲ ရှိနေတယ်ဆိုရင်၊ အကြွေးတွေ ဆက်လက် မတင်စေတော့ဘဲ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ လူထွက်လိုက်ပါ။ လူဝတ်ကြောင် အဖြစ်နဲ့ မိမိဝါသနာပါရာ စီးပွားရေးကို တရားသဖြင့် ကြိုးစား လုပ်ကိုင်ပါ။ မိသားစုဘဝကို တည်ဆောက်ပါ။ ဒါဟာ သင်္ကန်းဝတ်ကြီးနဲ့ လောကီ အာရုံတွေနောက် လိုက်နေတာထက် အဆပေါင်းများစွာ ပိုပြီး ရိုးသား ဖြူစင်ပါတယ်။ ပိုပြီးတော့လည်း သတ္တိရှိရာ ရောက်ပါတယ်။ လောကီမှာ နေရင်းနဲ့လည်း ရတနာသုံးပါးကို ကြည်ညိုတဲ့ ဥပါသကာ အဖြစ် ဆက်လက် ရပ်တည်နိုင်ပါတယ်။ဒုတိယလမ်းကတော့ မိမိရဲ့ နှုတ်ထွက်စကားနဲ့ ရင်ထဲက ဆန္ဒကို အမှန်တကယ် ထပ်တူကျအောင် တည်ဆောက်ခြင်းပါပဲ။ “ငါဟာ ဒီသံသရာကြီးထဲမှာ ဆက်ပြီး မလည်ချင်တော့ဘူး၊ အမှန်တကယ်ပဲ လွတ်မြောက်ချင်ပြီ” လို့ ခိုင်ခိုင်မာမာ ဆုံးဖြတ်ချက် ချလိုက်ပါ။ ဒီဆုံးဖြတ်ချက် ချပြီးတာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်၊ ယခင်က အချိန်ကုန်ခံခဲ့တဲ့ စာသင်ခြင်း၊ စာချခြင်း၊ ပွဲလမ်းသဘင် တက်ရောက်ခြင်း အစရှိတဲ့ အလုပ်တွေ အားလုံးကို ဘေးဖယ်ထားလိုက်ပါ။ ရဟန်းတို့ရဲ့ တစ်ခုတည်းသော တကယ့်အလုပ် ဖြစ်တဲ့ တရားအားထုတ်ခြင်းကိုသာ တစိုက်မတ်မတ် စတင် လုပ်ဆောင်ရပါတော့မယ်။ အရိယာ ဖြစ်အောင်၊ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် ရအောင် ခန္ဓာကို ဉာဏ်နဲ့ အကဲခတ်တဲ့ ဝိပဿနာ အလုပ်ကို အချိန်ပြည့် လုပ်ဆောင်ရပါမယ်။ဒီလို တရားအားထုတ်တဲ့ နေရာမှာ အောင်မြင်မှု ရဖို့အတွက် အဓိပတိတရားလေးပါးကို မဖြစ်မနေ လက်ကိုင်ထားရပါမယ်။ အစောပိုင်းက ပြောခဲ့တဲ့ “လွတ်မြောက်ချင်တဲ့ ဆန္ဒ” ဟာ ဆန္ဒာဓိပတိ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဆန္ဒကို အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ဖြစ်ပျက်မှုအပေါ်မှာ စဉ်ဆက်မပြတ် သတိကပ်ပြီး မနားမနေ အားထုတ်မှုဟာ ဝီရိယာဓိပတိ ပါပဲ။ တခြား လောကီ အာရုံတွေ၊ စာပေ ကျမ်းဂန်တွေဆီကို စိတ်မရောက်စေဘဲ ကိုယ့်ရဲ့ ကမ္မဋ္ဌာန်း အာရုံပေါ်မှာပဲ စိတ်ကို စူးစူးစိုက်စိုက် ထားရှိခြင်းက စိတ္တာဓိပတိ ဖြစ်ပါတယ်။ ပြီးတော့ ခန္ဓာကိုယ်မှာ ပေါ်လာသမျှသော ရုပ်နာမ် ဖြစ်စဉ်တွေကို ငါ၊ သူတပါး၊ ယောကျ်ား၊ မိန်းမ ဆိုတဲ့ အမှတ်သညာတွေ မပါဘဲ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ သဘောသက်သက်သာ ဖြစ်တယ်လို့ ထိုးထွင်း သိမြင်တဲ့ ဉာဏ်ပညာဟာ ဝီမံသာဓိပတိ ဖြစ်ပါတယ်။ဒီနေရာမှာ အလွန် အရေးကြီးတဲ့ သဘောတရား တစ်ခုကို ရှင်းလင်းချင်ပါတယ်။ အချို့က “အနတ္တ” (ငါ မဟုတ်ခြင်း) ဆိုတာကို ကြားလိုက်တာနဲ့ “ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှ လုပ်လို့ မရတော့ဘူး”၊ “ဖြစ်ချင်တာ ဖြစ်ပါစေတော့” ဆိုတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒ (Pessimism) အဖြစ်နဲ့ မှားယွင်းစွာ ကောက်ယူတတ်ကြပါတယ်။ တကယ်တော့ “အနတ္တ” ဆိုတာ အဲဒီလို လက်မှိုင်ချပြီး အရှုံးပေးရမယ့် သဘောတရား လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ “အနတ္တ” ဆိုတာဟာ အကြောင်းတရားတွေ ညီညွတ်ရင် အကျိုးတရားတွေ ဖြစ်လာမယ် ဆိုတဲ့ အမှန်တရားကို ရှင်းလင်းစွာ သိမြင်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအမှန်တရားကို သိမြင်တဲ့အတွက်၊ မိမိ ရောက်ရှိလိုတဲ့ အစစ်အမှန် လွတ်မြောက်ရေး ဆိုတဲ့ ပန်းတိုင်ကို ရောက်ဖို့ရန် အဓိပတိတရားလေးပါးတည်းဟူသော မှန်ကန်တဲ့ အကြောင်းတရားတွေကို ဉာဏ်နဲ့ တွန်းတင်ပြီး ပညာရှိရှိ စီမံ အသုံးချသွားရမယ့် အလွန်ကို တက်ကြွလှုပ်ရှားတဲ့ သဘောတရားသာ ဖြစ်ပါတယ်။ အနတ္တကို သဘောပေါက်လေလေ၊ ကိုယ့်ရဲ့ ကျင့်စဉ်အပေါ်မှာ ဉာဏ်နဲ့ ပိုပြီး ထိန်းကျောင်းနိုင်လေလေ ဖြစ်ပါတယ်။နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ တိုက်တွန်းချင်တာကတော့ ရဟန်းတော်များ အနေနဲ့ မိမိ သင်္ကန်းတောင်းစဉ်က ကတိကဝတ်နဲ့ လက်ရှိ မိမိရဲ့ ရင်တွင်းဆန္ဒ၊ လက်ရှိ လုပ်ဆောင်နေတဲ့ အလုပ်တွေဟာ ဖြောင့်ဖြောင့်ကြီး ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်နေမလား ဆိုတာကို အေးအေးသက်သာ ဆန်းစစ်ပါ။ မဖြစ်နိုင်တဲ့၊ အကျိုးမရှိတဲ့ ဂန္ထဓုရ အလုပ်တွေနဲ့ အချိန်မဖြုန်းပါနဲ့တော့။ လောကီကို လိုလားရင် ရိုးသားစွာ လူထွက်ပြီး စီးပွားရေး လုပ်ပါ။ သံသရာက လွတ်မြောက်ချင်ရင်တော့ အဓိပတိတရားလေးပါးကို အသုံးချပြီး အရိယာ ဖြစ်အောင် တရားကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် အားထုတ်ပါ။ ကြားနေ အခြေအနေမျိုးနဲ့ အကြွေးတင် မခံပါနဲ့။ဒီလို ပြတ်သားတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကိုယ်တိုင် ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ချမှတ်နိုင်မှသာလျှင် မိမိဘဝအတွက် အမှန်တကယ် အကျိုးရှိမှာ ဖြစ်သလို၊ ကျနော်တို့ အားလုံး မျှော်မှန်းထားတဲ့အတိုင်း တကယ့် လူ၊ ရဟန်း အရိယာများ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေး ဆိုတဲ့ ဦးတည်ချက်ကိုလည်း လက်တွေ့ကျကျ အကောင်အထည် ဖော်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါကြောင်း လေးလေးနက်နက် တိုက်တွန်း ရေးသားလိုက်ရပါတယ်။