ဒီဆောင်းပါးကို မဖတ်ခင် “အရာရာဟာ အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်တဲ့ သင်္ခါရတရားတွေ သက်သက်ပဲ၊ အဲဒီ သင်္ခါရတရား အားလုံးဟာ ဘယ်သူမှ မပိုင်ဆိုင်တဲ့၊ သူ့သဘောသူ ဆောင်နေတဲ့ အနတ္တ သက်သက်ပဲ” ဆိုတဲ့ အသိကို အရင်ဆုံး ပိုင်နိုင်ထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
အခု ဆက်ပြီး ဆွေးနွေးချင်တာကတော့ ဒုက္ခသစ္စာ (ဆင်းရဲခြင်း အမှန်တရား) နဲ့ သမုဒယသစ္စာ (ဆင်းရဲကြောင်း အမှန်တရား) တို့ အဆုံးမရှိ လည်ပတ်နေတဲ့ သံသရာကြီး အကြောင်းပါ။ ဒီသဘောတရားတွေကို စာဖတ်ရုံ၊ တွေးတောရုံနဲ့ တန်းပြီး သိလို့ မရပါဘူး။ ကိုယ်တိုင် လက်တွေ့ အားထုတ်လို့-
ဖြစ်ပျက်ကို မြင်တဲ့ဉာဏ် (ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်)
အပျက်ချည်း ဆက်တိုက်မြင်တဲ့ဉာဏ် (ဘင်္ဂဉာဏ်) နဲ့
အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ လက္ခဏာ သုံးပါးလုံးကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ထိုးထွင်းသိမြင်တဲ့ အဆင့်ကို ရောက်ပြီးသား ဖြစ်ဖို့ လိုပါတယ်။
အရှုခံ နှင့် အရှုဉာဏ်၏ အနတ္တသဘော
အဲဒီလို လက္ခဏာသုံးပါးကို ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် မြင်လာပြီဆိုရင်၊ “ငါ၊ သူ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ ဆိုတာ လုံးဝ မရှိဘူး” ဆိုတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်က ခိုင်မာနေပါပြီ။ ဒီအခြေအနေမှာ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ် (ရုပ်နာမ်) ကို သေချာ ပြန်ကြည့်ပါ။ အထူးသဖြင့် စိတ်ကို ရှုမှတ်နေသူ (စိတ္တာနုပဿနာ) ဆိုရင် ပိုမြင်သာပါတယ်။
စိတ်ကလေး တစ်ခု ဖြစ်လာတယ်၊ ချက်ချင်း ပျက်သွားတယ် (ဒါက အရှုခံ)။ အဲဒီ ဖြစ်ပျက်ကို သတိကပ်ပြီး သိလိုက်တယ် (ဒါက အရှုဉာဏ်)။ အရှုခံ ပျက်သွားပြီး နောက်ထပ် အရှုခံ အသစ် ထပ်ဖြစ်လာတယ်၊ အဲဒါကို သိလိုက်တဲ့ အရှုဉာဏ် အသစ် ထပ်ပေါ်လာတယ်။ ဒီလိုနဲ့ အရှုခံတစ်ခု၊ အရှုဉာဏ်တစ်ခု အစုံလိုက် အစုံလိုက် အဆက်မပြတ် ဖြစ်ပြီး ပျက်နေတာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။
ဒီနေရာမှာ သတိပြုရမှာက အရှုခံ (ဖောက်ပြန်ခံစားနေမှု) မှာလည်း “ငါ” မပါသလို၊ အရှုဉာဏ် (သိနေတဲ့စိတ်) ကလည်း “ငါ” မဟုတ်ပါဘူး။ “ငါ ရှုနေတယ်၊ ငါ သိနေတယ်” လို့ ထင်ရင် ဒိဋ္ဌိ ပြန်ဝင်သွားပါပြီ။ အားလုံးဟာ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ရုပ်နာမ် ယန္တရားကြီးက သူ့သဘောသူ ဆောင်နေတာ (အနတ္တ) သက်သက်ပါ။ (ရုပ်ကို ကံ၊ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ က ပြုပြင်ပေးပြီး၊ နာမ်ကို အာရုံနဲ့ ဒွါရ က ပြုပြင်ပေးနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။)
သဿတဒိဋ္ဌိ နှင့် သက္ကာယဒိဋ္ဌိကို ခွာခြင်း
ဒီနေရာမှာ အလွန် အရေးကြီးတဲ့ အချက်တစ်ခုကို သတိပေးချင်ပါတယ်။ ရုပ်နာမ်ဆိုတာ အချိန်ပြည့် ပျက်စီးသွားပြီး၊ အသစ် အသစ် ပြန်ဖြစ်နေတဲ့ တရားတွေပါ။ အရင်ဖြစ်ခဲ့တဲ့ စိတ်က အခုစိတ် မဟုတ်ပါဘူး။ ရုပ်နာမ်တွေဟာ အဟောင်းတွေက ပျက်စီးသွားပြီး၊ အကြောင်းတရားတွေကြောင့် နောက်ထပ် အသစ်တွေ အဆက်မပြတ် အစားထိုး ဖြစ်ပေါ်နေတာ သက်သက်ပါ။
ဒီသဘောကို သေချာ နားလည်သွားရင်-
“ငါ ဆိုတဲ့ လိပ်ပြာ/ဝိညာဉ်က ဒီဘဝကနေ နောက်ဘဝကို ကူးပြောင်းသွားတယ်” ဆိုတဲ့ ခိုင်မြဲတယ်လို့ အယူမှားတဲ့ သဿတဒိဋ္ဌိ လည်း ပြုတ်ကျသွားပါတယ်။
“ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီးက ငါပဲ၊ ငါ့ဟာပဲ” လို့ အထင်မှားတဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ လည်း ပြုတ်ကျသွားပါတယ်။
ဒီလို အရာရာဟာ “သင်္ခါရတရား (အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်လာတဲ့ အကျိုးတရား) တွေချည်းပဲ၊ အားလုံးဟာ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ တွေချည်းပဲ” လို့ သိမြင်မှု အားကောင်းလာတဲ့အခါ၊ ဒီသင်္ခါရတရားတွေအပေါ်မှာ ချစ်ခြင်း၊ မုန်းခြင်း၊ ကြောက်ရွံ့ခြင်း မရှိတော့ဘဲ လျစ်လျူရှုချင်တဲ့စိတ် ပေါ်လာပါလိမ့်မယ်။ ပေါ်လာတဲ့အတိုင်း မြင်သမျှ၊ ကြားသမျှ၊ သိသမျှ အရာရာကို လျစ်လျူရှုပြီးသာ ဆက်လက် ရှုမှတ်နေပါ။
ဘယ်အချိန်အထိ ရှုရမလဲဆိုရင်- “လောကကြီးမှာ ဘာမှ ထူးခြားတဲ့ကိစ္စ မရှိဘူး၊ ငါသူ မရှိဘူး၊ အရာရာဟာ သင်္ခါရတရားတွေရဲ့ အနတ္တ သဘောသက်သက်ပဲ” လို့ ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် သိလာပြီး၊ ဒီခန္ဓာကြီးအပေါ်မှာ လုံးဝ ငြီးငွေ့လာတဲ့ (နိဗ္ဗိဒါဉာဏ်) အထိ ရှုမှတ်ရပါမယ်။
သစ္စာဉာဏ် နှင့် ကိစ္စဉာဏ် (ဒုက္ခ နှင့် သမုဒယကို ပိုင်းခြားသိခြင်း)
ဒီအဆင့် ရောက်လာတဲ့အခါ အရှုခံနဲ့ အရှုဉာဏ် ဖြစ်ပျက်နေမှုကြီး တစ်ခုလုံးဟာ “ဒုက္ခသစ္စာ အစစ်အမှန်ကြီးပဲ” ဆိုတာကို ငြင်းဆန်လို့ မရအောင် ရှင်းလင်းစွာ မြင်လာပါမယ်။ ဒီခန္ဓာကြီးကို လိုချင်နေတာဟာ အဓိပ္ပာယ် မရှိဘူး။ တကယ်တမ်း ရှိနေတာက “ဒုက္ခ ဖြစ်ပြီး၊ ဒုက္ခ ပျက်နေတာကလွဲလို့ ဘာမှ မရှိပါလား” လို့ သိလာပါတယ်။ အဲဒါက ဒုက္ခသစ္စာကို သိတဲ့ သစ္စာဉာဏ် ပါပဲ။
အဲဒီ ဒုက္ခတွေ ဘာကြောင့်ဖြစ်ရသလဲ လို့ အကြောင်းအရင်းကို ဆက်ရှာကြည့်တဲ့အခါ၊ ပထမပိုင်းမှာ ဖြတ်ခနဲ ဖြတ်ခနဲ ပေါ်လာတတ်တဲ့ လိုချင်မှု (တဏှာ)၊ နောက်ပိုင်းမှာတော့ ခန္ဓာငါးပါးအပေါ်မှာ အမြဲတမ်းလိုလို တွယ်ကပ်စွဲလမ်းနေတဲ့ တဏှာ (သမုဒယသစ္စာ) ကိုပါ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်လာပါလိမ့်မယ်။
ဒီအခြေအနေမှာ ဒုက္ခသစ္စာရဲ့ အဆုံးမရှိ နှိပ်စက်နေပုံနဲ့ သမုဒယသစ္စာရဲ့ လှည့်စားနေပုံကို ဆက်လက် ရှုမှတ်ရပါမယ်။
ဒုက္ခသစ္စာ၏ သဘောတရား ၄ ချက် (ဖြစ်၊ ပျက်၊ နှိပ်စက်၊ ပူလောင်):
၁။ တဏှာဆိုတဲ့ လက်သမားက အဆက်မပြတ် ဆောက်လုပ် ပြုပြင်နေလို့ အမြဲ ခံနေရတယ် (ဖြစ်)။
၂။ ခိုင်မာမှု မရှိဘဲ အမြဲတမ်း ယိမ်းယိုင် ပြိုကွဲပျက်စီးနေတယ် (ပျက်)။
၃။ ဘာညှာတာမှုမှ မရှိဘဲ သတ္တဝါကို အမြဲ နှိပ်စက်နေတယ် (နှိပ်စက်)။
၄။ ဆင်းရဲဒုက္ခ မီးတောက်တွေနဲ့ အမြဲတမ်း ပူလောင်နေတယ် (ပူလောင်)။
သမုဒယသစ္စာ (တဏှာ) ၏ သဘောတရား ၄ ချက် (စုဆောင်း၊ ပေးအပ်၊ ယှဉ်တွဲ၊ တားဆီး):
၁။ ဆင်းရဲဒုက္ခ ဖြစ်စေမယ့် အကြောင်းတရားတွေကို မနားမနေ စုဆောင်း ဆည်းပူးပေးတယ် (စုဆောင်း)။
၂။ ဒုက္ခတွေကို တစ်ခုပြီးတစ်ခု အဆက်မပြတ် ပေးအပ်နေတယ် (ပေးအပ်)။
၃။ ဒုက္ခတွေနဲ့ အမြဲတမ်း ခွဲမရအောင် ယှဉ်တွဲပေးထားတယ် (ယှဉ်တွဲ)။
၄။ လွတ်မြောက်ရာ မဂ်ဖိုလ်လမ်းကို ရောက်မသွားအောင် တားဆီး ပိတ်ပင်ထားတယ် (တားဆီး)။
ဒီသဘောတရားတွေကို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း သိမြင်သွားပြီဆိုရင်၊ “ဒုက္ခသစ္စာကို ပိုင်းခြားသိပြီ၊ သမုဒယသစ္စာကို ပယ်စွန့်ရမယ်” လို့ သိတဲ့ ကိစ္စဉာဏ် အဆင့်ကို တက်လှမ်းလာပါပြီ။ (သစ္စာနုလောမိကဉာဏ် အဆင့်)
နိဂုံး
ကြည့်လေသမျှ၊ မြင်လေသမျှ အားလုံးဟာ “ဒုက္ခသစ္စာ” (အကျိုးတရား) နဲ့ “သမုဒယသစ္စာ” (အကြောင်းတရား) နှစ်ခု အပြန်အလှန် လည်ပတ်နေတဲ့ “သံသရာ စက်ရဟတ်ကြီး သက်သက်” ပါလား လို့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်သွားပါလိမ့်မယ်။ ဒီအမြင် ရှင်းသွားတာနဲ့အမျှ လွတ်မြောက်ရာလမ်း (မဂ္ဂသစ္စာ) ကို လျှောက်လှမ်းနိုင်ပြီး၊ နောက်ဆုံးမှာ အေးငြိမ်းရာ (နိရောဓသစ္စာ) ကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်မှာပါ။
“သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ” ဆိုတဲ့အတိုင်း ဘာမှ ကိုယ်ပိုင် အစိုးရတာ မရှိတဲ့ ဒီလောကကြီးမှာ၊ ဓမ္မမိတ်ဆွေများအတွက် အကျိုးရှိစေမယ့် ကိုယ်ပိုင် အတွေ့အကြုံ ဉာဏ်စဉ်များကို မျှဝေပေးလိုက်ရပါတယ်။ တရားအားထုတ်ရာမှာ လမ်းမှန်ကို ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေ ခင်ဗျာ။
Leave a Reply