ပြီးခဲ့တဲ့ရက်က ကျွန်တော် တင်ခဲ့တဲ့ “ဒဏ္ဍာရီထဲက ဘုရားသခင်ကို စွန့်လွှတ်လိုက်ပါ” ဆိုတဲ့ စာကို လူအများအပြား လက်ခံအားပေးကြတဲ့အတွက် ဝမ်းသာပါတယ်။ ဒီနေ့ ညနေအတွက်လဲ စာတစောင် လက်ဆောင်ပေးချင်ပါတယ်။

လူတော်တော်များများက ဗုဒ္ဓကို တန်ခိုးရှင်လို ကိုးကွယ်ပြီး ဆုတောင်းနေတာထက်၊ ကိုယ့်စိတ်ကိုယ် ပြန်စောင့်ကြည့်ရမယ်ဆိုတဲ့ အချက်ကို သဘောပေါက်လာကြပါပြီ။ ဒါဟာ အရမ်းကောင်းတဲ့ အစပျိုးမှုပါ။

ဒါပေမဲ့… ဒီနေရာမှာ ပြဿနာကြီး တစ်ခု ရှိနေသေးတယ်။

အဲဒါကတော့ – “အချိန်မရှိဘူး” ဆိုတဲ့ ဆင်ခြေပါပဲ။

“ကိုထက်အောင်ရေ… ခင်ဗျားပြောတာတော့ ဟုတ်ပါပြီ။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့က မနက်မိုးလင်းတာနဲ့ ရုန်းကန်နေရတဲ့ လူသားတွေဗျ။ ဘုရားစင်ရှေ့မှာ ငြိမ်ငြိမ်ထိုင်ပြီး စိတ်ကို ကြည့်ဖို့ အချိန်မရဘူး” လို့ ပြောချင်ကြမှာပါ။

ကျွန်တော် ပြန်မေးချင်ပါတယ်။ ခင်ဗျားတို့ တရားမှတ်ဖို့အတွက် ဘာလို့ ဘုရားစင်ရှေ့ သွားထိုင်ဖို့ လိုတာလဲ။ ဘာလို့ တင်ပလ္လင်ခွေချိတ်ပြီး လက်နှစ်ဖက်ကို အပေါ်အောက်ထားပြီး ထိုင်ဖို့ လိုတာပါလဲ။

တကယ်တော့ “ဝိပဿနာ” ဆိုတာ အားလပ်ချိန်မှ လုပ်ရတဲ့ “Hobby” (ဝါသနာ) တစ်ခု မဟုတ်ပါဘူး။ အချိန်အားမှန်သမျှ လုပ်သင့်တဲ့ အလုပ်ပါ။

၁။ ဓမ္မ လေ့ကျင့်ကွင်း

ခင်ဗျားတို့ ဘုရားစင်ရှေ့မှာ မိနစ် ၂၀ လောက် တရားထိုင်လိုက်တယ်။ စိတ်ကလေး ငြိမ်သွားတယ်။ အေးသွားတယ်။ “ငါ တရားရနေပြီလား မသိဘူး” လို့တောင် ထင်မိမယ်။

ဒါပေမဲ့ ဘုရားခန်းထဲက ထွက်ပြီး လမ်းပေါ်လည်းရောက်ရော၊ ကားပိတ်တာနဲ့ ကြုံလိုက်တာနဲ့ “ငါကွာ…” ဆိုပြီး ဒေါသက ထွက်လာရော။ ရုံးရောက်တော့ သူဌေးက ဆူတာနဲ့ ခံစားချက်တွေက ယောက်ယက်ခတ်သွားရော။

ဒါဆိုရင် ခင်ဗျားရဲ့ ၁၅ မိနစ် တရားထိုင်ခြင်းက ဘာအသုံးကျသွားသလဲ။ ခင်ဗျားက ဘုရားရှေ့မှာပဲ “သူတော်ကောင်း” ဖြစ်ပြီး၊ လက်တွေ့ဘဝမှာ “ဘီလူး” ပြန်ဖြစ်သွားတာပဲ မဟုတ်လား။

တကယ့် ဝိပဿနာ လေ့ကျင့်ကွင်းဆိုတာ ဘုရားခန်း မဟုတ်ပါဘူး။ ခင်ဗျားရဲ့ ရုံးခန်း၊ ခင်ဗျားရဲ့ မီးဖိုချောင်၊ ခင်ဗျားရဲ့ ကားမောင်းနေတဲ့ လမ်းမ… အဲဒီနေရာတွေဟာ တကယ့် စစ်မြေပြင်တွေပါ။

၂။ ဘယ်လို စောင့်ကြည့်မလဲ

ကျွန်တော်တို့ရဲ့ စောင့်ကြည့်ရမယ့်အရာက – “အာရုံ နဲ့ ဒွါရ တိုက်မှုကြောင့်ဖြစ်တဲ့ (မြင်၊ ကြား၊ နံ၊ စား၊ ထိသိ၊ ကြံတွေး) စိတ်” နဲ့ “အဲဒီစိတ်ပေါ်ကို တုံ့ပြန်မှု (နောက်စိတ်)” ဖြစ်စဉ် သဘောတရားကို ပါ။

မျက်စိက တစ်ခုခုကို မြင်လိုက်တယ် (အာရုံ နဲ့ ဒွါရ တိုက်ပြီးဖြစ်တဲ့ မြင်စိတ်) -> နောက်စိတ်က သဘောကျတယ်/မကျဘူး ဖြစ်သွားတယ် (တုံ့ပြန်မှု)။ နားက အသံတစ်ခု ကြားလိုက်တယ် (အာရုံ နဲ့ ဒွါရ တိုက်ပြီးဖြစ်တဲ့ ကြားစိတ်)-> နောက်စိတ်က ဒေါသထွက်တယ်/ ဝမ်းသာတယ် ဖြစ်သွားတယ်။

ကျွန်တော်တို့ အများစုက အဲဒီ “တုံ့ပြန်မှု” (နောက်စိတ်) တွေထဲမှာ မျောပါသွားပြီး၊ အဲဒီ တုံ့ပြန်မှုတွေကို “ငါ” လို့ ထင်လိုက်ကြတယ်။ “ငါ ဒေါသထွက်တယ်”၊ “ငါ ကြိုက်တယ်” ပေါ့။

နေ့စဉ်ဘဝထဲမှာ ဝိပဿနာ ရှုတယ်ဆိုတာ အဲဒီ “အာရုံ နဲ့ ဒွါရ တိုက်မှုကြောင့်ဖြစ်တဲ့ စိတ်” နဲ့ “အဲဒီစိတ်ပေါ်ကို တုံ့ပြန်မှု (နောက်စိတ်)” ကြားထဲက နေရာလေးမှာ သတိထားလိုက်ပြီး မြင်အောင် ကြည့်တာပါပဲ။

ဥပမာလေးတွေနဲ့ ပြောပြမယ်။

လမ်းပေါ်က မီးပွိုင့် ဥပမာ

————————

ခင်ဗျား ကားမောင်းနေတုန်း တစ်ယောက်ယောက်က ကားကို ရုတ်တရက် ဖြတ်မောင်းသွားတယ်။

• သာမန်လူရဲ့ တုံ့ပြန်မှု: ချက်ချင်း ဒေါသထွက်မယ်။ “ဒီကောင် ဘယ်လိုမောင်းတာလဲ” ဆိုပြီး ဆဲဆိုမယ်။ ရင်ဘတ်ထဲမှာ ပူလောင်လာမယ်။ အဲဒီ ဒေါသနဲ့ တောက်လျှောက် ကားမောင်းသွားမယ်။

• ဝိပဿနာသမားရဲ့ တုံ့ပြန်မှု: ဖြတ်မောင်းတာကို မြင်လိုက်တဲ့ ခဏမှာ… စိတ်ထဲမှာ “ဒိုင်း” ကနဲ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ “မကျေနပ်မှု” ကို လှမ်းမြင်လိုက်မယ်။ ရင်ဘတ်ထဲမှာ တင်းကနဲ ဖြစ်သွားတဲ့ သဘောကို သတိထားမိလိုက်မယ်။ ပါးစပ်က မဆဲခင်၊ လက်က ဟွန်းမတီးခင် စက္ကန့်ပိုင်းလေးမှာ ကိုယ့်စိတ်ကို ကိုယ် “ဖမ်း” မိလိုက်တာပါ။ “ဪ… ဒေါသ ဖြစ်နေပါလား” လို့ သိလိုက်တာနဲ့၊ အဲဒီဒေါသက အရှိန်သေသွားပါလိမ့်မယ်။ သူက “ငါ” မဟုတ်တော့ဘဲ၊ “ကြည့်ရှုခံ အရာဝတ္ထု” တစ်ခု ဖြစ်သွားလို့ပါ။

Facebook သုံးနေတဲ့ ဥပမာ

—————————-

Facebook ပွတ်နေရင်း သူများတွေ အောင်မြင်နေတာ၊ ပျော်ပါးနေတာကို တွေ့လိုက်ရတယ်။

• သာမန်လူ: စိတ်ထဲမှာ မသိမသာ မနာလိုတာ၊ အားကျတာ၊ ကိုယ့်ဘဝကိုယ် အားမလိုအားမရ ဖြစ်တာတွေ ပေါ်လာမယ်။ အဲဒီ ခံစားချက်ထဲမှာ မျောသွားမယ်။

• ဝိပဿနာသမား: အဲဒီ ဓာတ်ပုံကို မြင်လိုက်တဲ့ ခဏလေး မှာ၊ စိတ်ထဲမှာ စူးကနဲ ဖြစ်သွားတဲ့ “ဝန်တိုစိတ်/နှိုင်းယှဉ်စိတ်” ကို တန်းကနဲ သိလိုက်မယ်။ “ငါ မနာလို ဖြစ်တာ” မဟုတ်ဘူး၊ “မနာလိုစိတ်ဆိုတဲ့ သင်္ခါရတရား” တနည်းအားဖြင့် စိတ်အခြေအနေတစ်ခု ပေါ်လာတာ” လို့ ခွဲခြား မြင်လိုက်မယ်။

၃။ ဘာကြောင့် ဒါကို လုပ်ရမှာလဲ

“ကိုထက်အောင်ရာ… နေ့တိုင်း ဒီလို လိုက်ကြည့်နေရရင် ပင်ပန်းလွန်းအားကြီးတာပေါ့” လို့ မေးစရာ ရှိပါတယ်။

ဟုတ်ပါတယ်။ အစပိုင်းမှာ ပင်ပန်းပါလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ ခင်ဗျား မကြည့်ဘဲ နေလိုက်ရင် ဖြစ်လာမယ့် ဒုက္ခတွေ (ဒေါသကြောင့် အမှားလုပ်မိတာ၊ လောဘကြောင့် ဆုံးရှုံးတာ) က ပိုပြီး ပင်ပန်းပါတယ်။

အရေးအကြီးဆုံးကတော့ – ဒီလို နေ့စဉ်ဘဝထဲက စိတ်အပြောင်းအလဲတွေကို မကြာခဏ မြင်လာတဲ့အခါ… ခင်ဗျား ဉာဏ်တစ်ခု ပွင့်လာလိမ့်မယ်။

“ဪ… ငါ့စိတ်ဆိုတာ ငါ ထင်သလို ခိုင်းလို့ရတဲ့ အရာ မဟုတ်ပါလား။ အာရုံတစ်ခု လာတိုက်ရင် သူ့အလိုလို တုံ့ပြန်နေတဲ့ စက်ရုပ် တစ်ခုလိုပါလား။ ဒီအထဲမှာ ‘ငါ’ ဆိုတဲ့ ကောင်က ဘယ်နားမှ ဝင်စွက်ဖက်လို့ မရပါလား” ဆိုတဲ့ အနတ္တ သဘောကို တစ်ရိပ်ရိပ် မြင်လာပါလိမ့်မယ်။

အဲဒီအသိက ခင်ဗျားကို လွတ်မြောက်စေမှာပါ။

နိဂုံး

ဒါကြောင့် မိတ်ဆွေတို့… “အချိန်မရှိဘူး” ဆိုတဲ့ စကားကို စွန့်လွှတ်လိုက်ပါ။ ခင်ဗျားမှာ ဒေါသထွက်ဖို့ အချိန်ရှိရင်၊ အဲဒီဒေါသကို ကြည့်ဖို့ အချိန်ရှိပါတယ်။

မနက်ဖြန် မနက် အိပ်ရာနိုးတာနဲ့ စမ်းကြည့်ပါ။ သွားတိုက်နေတုန်း ဘာစိတ်ဖြစ်နေလဲ။ ကော်ဖီသောက်နေတုန်း ဘာစိတ်ဖြစ်နေလဲ။ ကားကျပ်တဲ့အခါ ဘာစိတ်ဖြစ်နေလဲ။

တရားကျောင်းဆောင်ဆိုတာ အဝေးကြီးမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ အခု ခင်ဗျား ရောက်နေတဲ့ နေရာ၊ အခု ခင်ဗျား ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ စိတ်… အဲဒါ ခင်ဗျားရဲ့ တရားကျောင်းဆောင်ပါပဲ။

လက်တွေ့ စမ်းသပ်ကြည့်ကြပါ။